Ο Χάρτης της πόλης: Η Γέφυρα των Στεναγμών

6
12064

 

IMG_4957

Είχα ένα βράδυ ραντεβού επάνω ακριβώς στην Καρπενησιώτη. Κοιτώντας τριγύρω και περιμένοντας, συνειδητοποίησα εκτός από το ότι η περιοχή ήταν ιδιαίτερα όμορφη ότι στεκόμουν επάνω σε μια γέφυρα. Όταν προσπάθησα να μάθω πληροφορίες σχετικά μ αυτήν δεν βρήκα παρά ελάχιστες.

Η ιστορία της γέφυρας των στεναγμών ή Βενετσιάνικα ξεκινάει με την Μικρασιατική καταστροφή και την έλευση των προσφύγων στην πόλη. Εκεί ανάμεσα στα ρέματα, τα χωράφια και τις ανεκμετάλλευτες οικιστικά περιοχές της πόλης στήθηκαν τα πρώτα προσφυγικά σπίτια που δημιούργησαν τους πρώτους συνοικισμούς. Ένας από αυτούς ήταν η Ρήγα Φεραίου. Ο συνοικισμός βρισκόταν στα Β.Α. της πόλης ανάμεσα στους συνοικισμούς Καλλιθέας, Κολοκοτρώνη, Νεαπόλεως και μοιράσθηκε αργότερα μεταξύ των κοινοτήτων Νεάπολης και Συκεών που δημιουργήθηκαν το ’34 με επίκεντρο το ρέμα στη θέση των σημερινών οδών Καπερνησιώτου και Ρήγα Φεραίου.

IMG_4949

Ο συνοικισμός για τον οποίο γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα κτίστηκε μεταξύ των ετών 1929-30. Το ανθρώπινο δυναμικό του δεν ξεπερνούσε τους 900 κατοίκους. Στο συνοικισμό ανήκε η γνωστή «Γέφυρα των Στεναγμών» πέρασμα του ρέματος, η οποία κατά καιρούς αποτελούσε όπως λέγεται και άντρο ληστών. Το προσωνύμιο γέφυρα των αναστεναγμών το απέκτησε με βάση κάποιους θρύλους και μυθοπλαστικές εικασίες των κατοίκων. Η μία από αυτές λέει ότι ο ξεριζωμός οι δυσκολίες και τα βάσανα κάνανε τους πρόσφυγες να αναστενάζουν συχνά και από την μεριά της γέφυρας άκουγες συχνά πολλά άχ και βάχ. Άλλοι πάλι λένε ότι οι αναστεναγμοί και τα βογγητά δεν ήταν πάντα από καημό αλλά και από έρωτα και ότι το ρέμα και η γέφυρα αποτελούσαν προσφιλή στέκι ζευγαριών. Εξαιτίας του ρέματος και των βροχοπτώσεων η περιοχή πλημμύριζε και έμπαινέ νερό στα σπίτια και τα καταστήματα και γι’ αυτό της προσέδωσαν και μια δεύτερη ονομασία τα «Βενετσιάνικα» – που θυμίζει έντονα τη Βενετία και αυτός μπορεί να ήταν και εξαρχής ο λόγος που ονομάστηκε γέφυρα των στεναγμών μιας και υπάρχει γέφυρα πολύ γνωστή με αυτήν την ονομασία στην Βενετία.

IMG_4939

Η Γέφυρα ξεκινάει από εκεί που είναι το εκκλησάκι και ένωνε τις δύο όχθες του ρέματος το οποίο φυσικά μπαζώθηκε. Παλαιότερα η περιοχή χρησιμοποιήθηκε από τον δήμο Θεσσαλονίκης αλλά και τα συμμαχικά στρατεύματα ως σκουπιδότοπος. Σύμφωνα, επίσης, με μαρτυρίες κάτω από την γέφυρα όπως δείχνουν και οι σημερινές φωτογραφίες υπάρχει καταφύγιο.

IMG_4944

Όπως σχεδόν σε όλη την πόλη της Θεσσαλονίκης, έτσι και στην περιοχή της Νεάπολης λόγω του ότι αναμενόταν να ξεκινήσει ο πόλεμος έγιναν προσπάθειες για να φτιαχτούν καταφύγια. Με την έναρξη των βομβαρδισμών, δόθηκε η εντολή και άρχισαν με ταχείς ρυθμούς να κατασκευάζονται τέτοιοι χώροι, που όμως ήταν ανεπαρκείς λόγο έλλειψης σιδήρου, τσιμέντου και τεχνογνωσίας κατασκευής. Επιπλέον, δεν υπήρχαν χρήματα διαθέσιμα, τα περισσότερα είχαν απορροφηθεί για τις ανάγκες του πολέμου. Παρ όλες αυτές τις δυσκολίες με επιμονή και με πολύ προσωπική εργασία των κατοίκων έγιναν κάποια καταφύγια αρκετά από τα οποία σώζονται σε διάφορα σημεία της πόλης.

IMG_4968 IMG_4960 IMG_4946 IMG_4870

*Ευχαριστώ τον ιστορικό   Κωνσταντίνο Νίγδελη για την βοήθεια του

Shares
Προηγούμενο άρθροΜια καταδίκη με νόημα
Επόμενο άρθροCBRE | Αστικοί Φωτογράφοι 2015
Γιώργος Τσιτιρίδης
Απόφοιτος τη πρώτης φουρνιάς μαθητών της σχολής Παράλλαξη και μετά από μια διαδρομή μέσα από τηλεόραση διαφήμιση φεστιβάλ και τα κλασικά πλέον στο είδος τους περιοδικά screw και fagazine, επιστρέφω εδώ για να μιλήσω με ανθρώπους που για καιρό βασανίζουν την σκέψη μου. Φιγούρες αναγνωρίσιμες και μη της πόλης.

6 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Αγαπητέ κ.Τσιτιρίδη το άρθρο σας είναι ανακριβές.Ο σπιτονοικοκύρης μου που είναι από Νεάπολη μου επισήμανε ότι δεν υπάρχουν καταφύγια.Το υποτιθέμενο καταφύγιο κάτω απ τη γέφυρα των αναστεναγμών δεν είναι καταφύγιο.Η πόρτα αυτή κρύβει απλά έναν υπόνομο που κατασκευάστηκε περίπου τη δεκαετία του ’70.Πριν από αυτό ήταν ρέμα.Όπως και το υποτιθέμενο καταφύγιο στο παρκάκι κάτω απ το γεφυράκι.Ο σπιτονοικοκύρης μου ήταν νέος τότε και όλα αυτά ήταν ανοιχτά και τα περπατούσε.Επίσης τα ρουμανικά νεκροταφεία δεν βρίσκονται μαζί με τα σέρβικα στην οδό Λαγκαδά αλλά στην οδό Βενιζέλου όπου υπάρχει και η ομώνυμη στάση.

  2. Χωρίς να μπορώ να αποφανθώ για την ακρίβεια της μιας ή της άλλης άποψης, αφού
    1. αφενός είμαι μικρότερος στη ηλικία και
    2. “φερτός” στην περιοχή μετά το 2000, και αφετέρου
    3. δεν έτυχε να διαβάσω τίποτε για την περιοχή και την προσφυγιά της όπως και την ανοικοδόμηση τα νεότερα χρόνια,
    έρχομαι μόνο να συγχαρώ την πρωτοβουλία, που θα ήταν καλό να στηρίζεται σε πιθανές παλιότερες αναφορές, έστω και ηλεκτρονικές αναρτήσεις. Καλό είναι να “ψάχνουμε” πού πατάμε, ακόμη κι αν μεταφέρουμε αστικούς μύθους και διαδόσεις. Όλα έχουν το ρόλο τους, αρκεί να προσπαθούμε να τα ξεχωρίζουμε…

  3. Τα Ρουμανικα νεκροταφεία βρισκοταν εκει που σήμερα ειναι το παρκο .ολοκληρος ο χωρος του παρκου ηταν νεκροταφεια, πηγαιναμε μικρα παιδια και παιζαμε. στη συνεχεια αφου εγιναν τα γραφεια της ποδοσφαιρικης ομαδας Δοξα Νεαπολης , επι δημάρχου Μπινιωρη αν θυμαμαι καλα, εγινε και το παρκο σ ολο τον χωρο. Οσο για τα καταφυγια που αναφερετε, θυμαμαι η γιαγια μου και η μητερα μου να μιλανε γι αυτα. ξεκινουσαν απο τις δωδεκαοροφες και εφταναν εως τον σιδηροδρομικο σταθμο. Ακουγα ατελειωτες ιστοριες πως οταν ακουγανε τις σειρηνες τρεχανε στα εν λογω καταφυγια.Ακομα και κατι αλλο ειναι οτι στην περιοχη απο την σταση Ιδρυμα, εως την σταση Γεφυρα υπηρχαν λουτρα οπου πηγαιναν οι κατοικοι συχνοτατα. Ακομα και σημερα αν περπατησει καποιοσ χειμωνα κατα μηκος της Λαγκαδα στο υψος σταση δωδεκαοροφες, θα δεισ ατμους να βγαινουν απο το παρακειμενο παρκο. Ειναι κριμα που κανενας Δημαρχος ως τωρα δεν εκμεταλευτηκε αυτο το προνομιο των θερμων νερων της περιοχης……

  4. Ένας δάσκαλος που ήταν στο σχολείο απέναντι από την Παναγία Φανερωμένη έχει γράψει σχετικά με την ιστορία της γέφυρας όπως και γενικότερα με το ιστορικό της περιοχής. Από όσα ξέρω η γέφυρα υπήρχε επί τουρκοκρατίας αλλά σε άλλο σημείο όπως και το εκκλησάκι πρέπει να έγινε λόγω των τροχαίων. Ο δρόμος ήταν διπλής κατεύθυνσης την δεκαετία του80

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ