Και αν ξεφύτρωναν ουρανοξύστες στην Παραλία μας;

11
698

του Πάναγιώτη Πάλλη*

Λιγες είναι οι πόλεις της Ελλάδος που χαρακτηρίζονται από την ιστορικότητα και τη γραφικότητα που διέπουν την κοσμοπολίτικη συμπρωτεύουσα της χώρας μας. Πολεοδομικά, η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη “χτισμένη πάνω στον ιστορικό εαυτό της”, πράγμα που επιβεβαιώνεται στις μέρες μας μέσω των ολοένα και περισσότερων ευρημάτων που ανεγείρονται στο φως, στην προσπάθεια ολοκλήρωσης των έργων του Μετρό. Όπως είναι εύλογο,  το φαινόμενο αυτό είναι πιο έκδειλο στην περιοχή του κέντρου της πόλεως.

paralia (3)
‘Mountainline – Cityline’

Στα πλαίσια της οικοδομικής φρενίτιδας των τελευταίων ετών, που προηγήθηκαν της τωρινής Κρίσης, η Θεσσαλονίκη εξαπλώθηκε ραγδαία και ανεξέλεγκτα,κυρίως προς τα Ανατολικά,  τείνοντας τρόπον τινά να μιμηθεί τη χαοτική πολεοδομία και ρυμοτομία της Αθήνας.

Στη διπλωματική εργασία “Καθύψος  Αναδίπλωση”, ο αρχιτέκτονας μελέτησε τη δομή και διάρθρωση της τυπολογίας του οικοδομικού τετραγώνου και της ελληνικής πολυκατοικίας. Στόχος ήταν να δείξει ότι η δόμηση με απελευθέρωση του ύψους μπορεί να προλάβει τη δημιουργία ενός μη βιώσιμου και μη λειτουργικού αστικού ιστού σε μεγάλα αστικά κέντρα, όπως παραδειγματικά είναι αυτός της Ελληνικής Πρωτεύουσας.

paralia (2)
‘Τα Τείχη της Άνω και Κάτω Πόλης’ : Αναφορά στα ιστορικά τείχη της Άνω πόλης και στα νέα (οι μελλοντικοι ουρανοξύστες) του παραλιακού μετώπου, εξου ‘Κάτω Πόλης’)

Μία από τις αρχικές φάσεις της μελέτης περιελάμβανε την τοποθέτηση ουρανοξυστών (για τα δεδομένα της Θεσσαλονίκης) κατά μήκος της παλαιάς παραλίας της πόλης, της κυρίαρχης κτιριακής τυπολογίας που εκμεταλλεύεται τον αέρα και το ύψος. Το μέτωπο αυτό επιλέχθηκε πλην των άλλων λόγω των πολύ ψηλών πολυκατοικιών που έχουν θέα τον Όλυμπο και τον Θερμαϊκό. Ακόμη, συνορεύουν με τον Λευκό Πύργο και τα Τείχη της Άνω Πόλης δημιουργώντας μια εικόνα έντονης αντίθεσης ανάμεσα στο ‘παλαιό’ και το ‘νέο’, που ενισχύει ωστόσο τον γραφικό χαρακτήρα της πόλης.

paralia (4)
‘Αν συνομιλούσαν τα κτίρια :Ουρανοξύστης: I am taller than you … Λευκός Πύργος.: Yes you are … but I am far older than you !

Σε αυτό το έντονα φορτισμένο σημείο, από άποψη ιστορικής και πολιτισμικής σημασίας, εφαρμόστηκε ένας πειραματισμός που στόχο είχε να ενδυναμώσει κι άλλο αυτήν την αντίθεση δημιουργώντας σουρεαλιστικές και ουτοπικές εικόνες μιας Θεσσαλονίκης που δε θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει (για λόγους τεχνικούς και νομοθετικούς) αλλά που ταυτόχρονα θα μπορούσε κανείς εύκολα να τη φανταστεί.

paralia (1)
Federico Garcia Lorca: ‘Δεν υπάρχει τίποτε πιο ποιητικό και τρομερό από τη μάχη του ουρανοξύστη με τον ουρανό που τον καλύπτει’

*Ο Παναγιώτης Πάλλης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αλεξ/πολη, σπούδασε αρχιτεκτονική στο Α.Π.Θ. , ενώ φοίτησε και ένα εξάμηνο μέσω του προγράμματος ανταλλαγής φοιτητών (erasmus) στην Πράγα. Σήμερα εργάζεται ως αρχιτέκτονας στην Αλεξανδρούπολη σε δικό του γραφείο. 

11 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Το ιστορικό κέντρο της πόλης που περικλείεται μέσα στα παλαιά τείχη πρέπει να μείνει ανέπαφο.
    Ότι ζημιά κάναμε με την αντιπαροχή, την κάναμε. ΤΕΛΟΣ
    Έξω από τα τείχη ας χτιστούν ουρανοξύστες με δυο απαραίτητες προϋποθέσεις:
    1) συνένωση οικοπέδων σημερινών πολυκατοικιών και απελευθέρωση επιφανείας που θα χρησιμοποιηθεί από τον δήμο για διαπλάτυνση δρόμων, πράσινο και κοινόχρηστη χρήση χωρίς να μπει ούτε ένα τούβλο πάνω στο έδαφος
    2) δημιουργία θέσεων υπογείου πάρκινγκ σε κάθε οικόπεδο ουρανοξύστη και σε όσα επίπεδα προς τα κάτω απαιτείται έτσι ώστε σε κάθε κτήριο να υπάρχουν διπλάσιες θέσεις από τις ανάγκες του κάθε ουρανοξύστη
    Νομίζω ότι με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουμε να λύσουμε σιγά σιγά τα 2 βασικότερα προβλήματα της πόλης μας
    Την πυκνή δόμηση και την έλλειψη πράσινου από τη μια και το παρκάρισμα από την άλλη.

  2. Πολύ ωραίο άρθρο.
    Θα ήθελα όμως τις φωτογραφίες με χρώμα. Επίσης αφορά μάλλον 1-2 γενιές στο μέλλον. Το κόστος ενός ουρανοξύστη είναι μερικές δεκάδες εκατομμύρια και με την εικόνα της ανάπτυξης σήμερα…. είναι πολύ μακρινές τέτοιες επενδύσεις. Η μόνη σοβαρή πιθανότητα θα ήταν ξενοδοχείο. Επίσης σε ένα αστικό περιβάλλον 1 εκ ανθρώπων είναι μάλλον απίθανο να γίνει ουρανοξύστης – δεν απαιτείται μεγάλη συγκέντρωση σε ένα σημείο.
    Όσο αφορά τώρα το θέμα της αισθητικής αυτό είναι πολύ μεγάλη κουβέντα. Δείτε το Tel Aviv, το Miami, to San Diego κλπ
    Άσχημα θα ήταν υπήρχαν 2-3 μεγάλα ξενοδοχεία και μια μεγάλη μαρίνα ;
    Σε μια σύγχρονη πόλη όλα πρέπει να μπορείς να τα διαχειριστείς.
    Η μεγαλύτερη αρχιτεκτονική πρόκληση των τελευταίων ετών ήταν η ανάπλαση της παραλίας η οποία απέτυχε να δώσει μια άλλη άποψη στην παραδοσιακή ευθεία γραμμή που κληρονόμησε αλλά και παρέδωσε “αναπλασμένη”. Ούτε ένα σπάσιμο, ούτε ένα παιχνίδι με το νερό, μια γέφυρα, μια μαρίνα….

  3. Χαίρομαι που ένα απλό άρθρο έγινε αφορμή για μια τέτοια έκθεση απόψεων .. όσο μικρή κι αν είναι αυτή ! Να ξεκαθαρίσω αρχικά ότι οι εικόνες αυτές αποτελούν ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟ και σε καμία περίπτωση πρόταση, που στόχο είχαν να λειτουργήσουν ως ‘κράχτης’ – ‘προβοκάτορας’ για να υπάρξει ενδιαφέρον για συζήτηση. Εγώ ο ίδιος είμαι επίσης απόλυτα αντίθετος στην υλοποίηση ενός τέτοιου σεναρίου, που θα έκανε ακόμη δυσμενέστερη την κατάσταση στο ήδη πυκνό και ‘βεβαρυμένο’ ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης. Η απλή υπερμεγέθυνση των πολυκατοικιών, όπως αυτή στις φωτογραφίες, δε θα έλυνε κανένα πρόβλημα εφόσον δεν υπήρχε ουσιαστική αναθεώρηση του τρόπου μίξης των χρήσεων, παραγωγής ελεύθερου – ακάλυπτου χώρου και φυσικά σύνδεσης των κτιρίων με τις υφιστάμενες αστικές υποδομές, πόσο μάλλον με τον παράλληλο σχεδιασμό νέων !

  4. Αν γκρεμίζονταν οικοδομικά τετράγωνα στο κέντρο της πόλης με σκοπό να γίνουν πάρκα και να δοθεί στους ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων αντιπαροχή διαμερίσματα στους ουρανοξύστες θα ήταν μια ενδιαφέρουσα άποψη ίσως

  5. Και καλύτερα να μείνει στην Αλεξανδρούπολη, γιατί τα εν λόγω εκτρωματα δεν θα ήθελα να το δω ποτέ στη Θεσσαλονίκη και γενικότερα πουθενά.

    • Ο κύριος Πάλλης πρότεινε μια ιδέα με μια “΄άσκηση επί χάρτου”. Διευκρίνησε ότι αποτελεί πειραματσμό και ότι δεν συμφωνεί με αυτό το project. Παρόλα αυτά δε γλύτωσε τους απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς για εκτρώματα και τις συμβουλές να μείνει στην Αλεξανδρούπολη. Αθάνατο ελληνικό internet!

  6. Καλημέρα και καλή εβδομάδα σε όλους. Αρχικά θα ήθελα ν΄αποσαφηνίσω πως δεν είμαι αρχιτέκτονας ούτε πολεοδόμος. Στο πλαίσιο των προσωπικών μου αναζητήσεων και του ελεύθερου μου χρόνου, ασχολούμαι με αρχιτεκτονικά και κυρίως πολεοδομικά θέματα τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια.
    Ιστορικά και σε παγκόσμιο επίπεδο τα κτήρια που εντυπωσιάζουν είναι αυτά που χαρακτηρίζονται από μεγάλη κλίμακα είτε σε επίπεδο επιφάνειας είτε σε επίπεδο ύψους. Το εξαιρετικά σημαντικό είναι αν μία πόλη διαθέτει τέτοιου είδους αρχιτεκτονικό απόθεμα, με ποιο τρόπο το αναπτύσσει χωροταξικά και πολεοδομικά.
    Κοιτώντας τη μεγάλη εικόνα είναι πολύ βασικό να γίνει σαφές πως η οργανωμένη τακτοποίηση (συγκεντρωτισμός) των βασικών κτιρίων (βιτρίνας) είναι μείζονος σημασίας. Σε διαφορετική περίπτωση ελοχεύει ο τεράστιος κίνδυνος να προκύψει μία πόλη ακατάστατη και ανομοιογενείς. Κοιτάξτε το παράδειγμα του Λονδίνου που λίγα χρόνια πίσω, είχε επιλεγεί σαν πρόσφορο σημείο για την κατασκευή ουρανοξυστών, ένα σημείο εκτός κέντρου, στα Docklands και το αποτέλεσμα ήταν να υπερκεραστεί ο βασικός πυρήνας της πόλης. Μάλλον έγινε γρήγορα αντιληπτό και από τότε ότι πιο καινοτομικό και ρηξικέλευθο εκτείνεται εντός του ιστορικού κέντρου (city). Παρόμοια παραδείγματα άναρχης δόμησης παρατηρεί κανείς στις περιπτώσεις της Βαρκελώνης ,του Ρίου, της Κωνσταντινούπολης αλλά και της Αθήνας. Αντίθετα, παραδείγματα σωστού σχεδιασμού συναντάει κανείς στη Νέα Υόρκη, το Τορόντο, το Σύδνεϋ . Στην πόλη μου την Θεσσαλονίκη εδώ και 2300 χρόνια ( μία από τις ελάχιστες πόλεις παγκοσμίως με το χαρακτηριστικό του συνεχόμενου αστικού βίου ) είτε λόγω συγκυριών είτε λόγω πολεοδομικού σχεδιασμού εμφανίζεται ένας εντονότατος συγκεντρωτισμός των σπουδαίων κτηρίων σε ένα πολεοδομικό διαμέρισμα που δεν είναι άλλο από αυτό του Κέντρου και ως εκ τούτου το συγκεκριμένο σημείο διαφοροποιεί και δικαιολογεί τον ρόλο του σε σχέση με τις υπόλοιπες περιοχές της πόλης. Ότι είναι ψηλό δεν είναι απαραίτητα έκτρωμα (Ας μην ξεχνάμε ότι το ύψος είναι αμιγώς μητροπολιτικό χαρακτηριστικό). Σημασία έχει ο τρόπος που θα εκτελεστεί η διασπορά αυτών των κτηρίων. Άλλωστε δεν είναι υποχρεωτικό να κατασκευαστούν κτήρια των 30 ορόφων αλλά κάποια με μέγιστο ύψος αυτό των 15 ορόφων έτσι ώστε να επιτευχθεί ένας ισορροπημένος αρχιτεκτονικός διάλογος με τα υπάρχοντα ψηλά κτήρια του Κέντρου που ορθώνονται στα 27 μέτρα (9 όροφοι) και αποτελούν τον βασικό κορμό της πόλης. Δεν θα πρότεινα το ίδιο αν στην Θεσσαλονίκη συναντούσαμε χαρακτηριστικά όμοια με αυτά της Ρώμης που καθολικά στο ιστορικό της κέντρο υπάρχουν είτε κατασκευές από τα Ρωμαϊκά χρόνια είτε νεότερες αλλά πολύ μικρής κλίμακας.
    Όσο αφορά διάφορες απόψεις που έχουν ακουστεί και γραφεί διαχρονικά σε σχέση με προτάσεις που έχουν να κάνουν με την ανάπλαση της Παλαιάς Παραλίας ,το μόνο που έχω να προσθέσω είναι ότι υπάρχουν πολλά άλλα σημεία στο γενικότερο παραλιακό μέτωπο της Θεσσαλονίκης που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν χρήσεις όπως αυτές της μαρίνας ή ενός θεματικού υδάτινου πάρκου. Η γραμμικότητα της παλαιάς αποβάθρας θυμίζει τα παλαιά παραλιακά τείχη ενώ μέσω της στενότητας που την χαρακτηρίζει, επιτυγχάνεται η άμεση εγγύτητα μεταξύ του υδάτινου στοιχείου και του κτηριακού όγκου , μέσα από την οποία εντείνεται συνολικά η αστικότητα της περιοχής.
    Η Παλαιά Παραλία αποτελεί αναπόσπαστο και διαχρονικό κομμάτι της ιστορίας της πόλης και πιστεύω πως ο χαρακτήρας θα πρέπει να διατηρηθεί αναλλοίωτος εις το διηνεκές.
    Το άρθρο του Αρχιτέκτονα κ.Παναγιώτη Πάλλη απέχει πολύ από την καθημερινή μιζέρια που μαστίζει τους πάντες και τα πάντα, και αποτέλεσε ένα πολύ καλό κίνητρο για να ενεργοποιηθεί η σκέψη όλων μας.
    Καλή συνέχεια σε όλες και σε όλους…

  7. ΘΑ ΕΛΕΓΑ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΣΤΙΓΜΗ ΝΑ ΑΠΟΚΑΘΥΛΩΘΕΙ Η helexpo ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΕΙ ΕΝΑ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑ ΟΥΡΑΝΟΞΥΣΤΩΝ ΚΑΘΩς ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟς ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΛ/ΝΙΩΝ ΝΟΜΙΖΩ ΟΤΙ ΕΤΣΙ ΘΑ ΑΛΑΞΕΙ ΟΨΗ Η ΠΟΛΗ……ΔΕΣ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΚΑΙ POTSDAMER PLATZ ..

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ