Πώς θα περάσεις αυτό το Πάσχα στη Θεσσαλονίκη

Αν το φετινό Πάσχα σε βρίσκει στην πόλη, είσαι στο κατάλληλο σημείο. H Parallaxi σου προτείνει όλα εκείνα που μπορείς να κάνεις στη Θεσσαλονίκη για ένα ξεχωριστό τριήμερο.

Μπορεί αυτές τις μέρες, να μην έχουν την τιμητική τους οι θεατρικές παραστάσεις ή οι συναυλίες, ωστόσο εκθέσεις και ταινίες που προβάλλονται στις κινηματογραφικές αίθουσες της πόλης, θα σου προσφέρουν λίγη ξεγνοιασιά, πέρα από το τσούγκρισμα των αυγών και το ψήσιμο του αρνιού.

Για εσένα λοιπόν, που τα πλάνα σου δεν έχουν Πάσχα στο χωριό, εδώ θα βρεις όσα αξίζουν, για να περάσεις το τριήμερό σου όσο πιο όμορφα γίνεται.

Martial Raysse. Sinéma | MOMUS Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Ο κόσμος του Martial Raysse (Μαρσιάλ Ραΐς / Golfe-Juan, Γαλλία, 1936), ενός από τους πιο επινοητικούς καλλιτέχνες της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής τέχνης, κυλάει ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα.

Από τα φθορίζοντα αντικείμενα και την pop αισθητική της δεκαετίας 1960, όταν η ευρωπαϊκή και η αμερικανική τέχνη είναι σε αναζήτηση νέων μορφών και νέων γλωσσών, μέχρι τα υπαιθριστικά έργα και τα μασκοφορεμένα πορτρέτα, η πορεία του ως σήμερα είναι μια συνεχής αναζήτηση ανάμεσα στην pop αισθητική, την παρατήρηση της κοινωνίας και την προσωπική εμβάθυνση στην τέχνη, με σαφείς φάσεις και μεταμορφώσεις. Η τέχνη του Raysse μιλά για τη ζωή και τη φαντασία και αποτελεί ένα συνεχές παιχνίδι ανάμεσα στην εξωστρέφεια και την εσωτερικότητα, στην κριτική της κοινωνίας και στην προσωπική μαγεία της τέχνης.

Αδιάλειπτα αφοσιωμένος στην τέχνη και στις ανανεώσεις των μέσων, των υλικών και των πρακτικών του, πειραματίζεται διαρκώς. Πίσω από τα ζωγραφικά έργα κρύβει συχνά παραλλαγμένη τη φωτογραφία, από τη ζωγραφική μεταπηδά στο σινεμά και από το σινεμά στη ζωγραφική.

Πυρήνας της έκθεσης «Martial Raysse. Sinéma» είναι το λιγότερο γνωστό έργο του, που αφορά στα φιλμς και τα βίντεο: εκεί όπου η τέχνη του συναντιέται με τον πειραματικό κινηματογράφο στη χρήση του χρώματος, της υλικότητας και της καθημερινότητας ως πεδία πειραματισμού. Εξαιρετικός αυτοδίδακτος τεχνίτης, σε επιφυλακή για τις νέες τεχνολογίες της εποχής, o Raysse αξιοποιεί στο έπακρο τις τεράστιες δυνατότητες που προσφέρει το πρωτοποριακό οπτικοακουστικό μέσο από τα πρώτα βήματα της έγχρωμης τηλεόρασης.

Η ανθρώπινη μορφή, τα τοπία, η μυθολογία, το χιούμορ, η κοινωνική και καταναλωτική πραγματικότητα της δεκαετίας του 1960, επηρεασμένη από τη διαφήμιση, την pop κουλτούρα και τη μαζική παραγωγή είναι σταθερά παρόντα, δίπλα σε πολλαπλά τεχνικά εφέ στην προσωπική χρωματική του γλώσσα, την «Martialcolor», που αντικατοπτρίζει την ένταση της pop art και τη θεαματική υπερβολή του κινηματογραφικού Technicolor. Το φιλμ και το βίντεο, που υπερβαίνουν τις παραδοσιακές τεχνικές παραγωγής, γίνεται ένας νέος τρόπος ζωγραφικής. Στην έκθεση, που προσκαλεί τον επισκέπτη να ανακαλύψει πώς ο καλλιτέχνης επεκτείνει, μέσω της κινούμενης εικόνας, την εικαστική και εννοιολογική του έρευνα, παρουσιάζονται φιλμς και βίντεο που έχουν δημιουργηθεί από το 1966 ως και το 2008. Ανάμεσα στην ποίηση, την πρόκληση και την μορφική ελευθερία, οι ταινίες του αποκαλύπτουν ένα συνεκτικό και απολύτως σύγχρονο έργο, στο οποίο κάθε εικόνα –στατική ή κινούμενη– συμμετέχει σε έναν συνολικό στοχασμό πάνω στην αναπαράσταση και στη σχέση μας με την πραγματικότητα.

«Ο κινηματογράφος, για μένα, είναι σαν μια σεισμολογική καταγραφή όλων των εικόνων που περνούν από το μυαλό μου», δήλωνε ο ίδιος.

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τα ανατρεπτικά έργα κινούμενης εικόνας του Martial Raysse αναδεικνύουν μια άγνωστη πλευρά ενός πρωτοπόρου καλλιτέχνη, καθώς και τη διασταύρωση της κινούμενης και της ζωγραφικής εικόνας, όπου το βίντεο και ο κινηματογράφος γίνεται υλικό, χειρονομία και εργαλείο επαναπροσδιορισμού της σύγχρονης οπτικής κουλτούρας.

Η έκθεση συνδιοργανώνεται με το FondsMartial Raysse.

Επιμέλεια: Θούλη Μισιρλόγλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης

Βοηθός επιμελητής: Θοδωρής Μάρκογλου

*MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Εγνατίας 154 (εντός ∆ΕΘ-Helexpo), Θεσσαλονίκη | Διάρκεια έκθεσης: έως 12 Απριλίου | Ωράριο λειτουργίας: Παρασκευή-Κυριακή 10:00-18:00

Προβολή ταινίας: Χωρίς πατέρα | Ολύμπιον

Η ταινία ακολουθεί την ιστορία ενός νεαρού αγοριού που μεγαλώνει στη μεταπολεμική Ουγγαρία και προσπαθεί να κατανοήσει την απουσία και τη μυστηριώδη επιστροφή του πατέρα του. Ο πατέρας του, Εβραίος επιζών του Ολοκαυτώματος, επιστρέφει στο σπίτι έπειτα από χρόνια, όμως η οικογένεια έχει ήδη αλλάξει.

*Ολύμπιον, Πλ. Αριστοτέλους 10, Θεσσαλονίκη (αίθουσα Παύλος Ζάννας) | Κυριακή του Πάσχα (12/04) στις 21:15 | Εισιτήρια εδώ

 Στη Σπηλιά: Ιστορίες από το σκοτάδι στο φως | Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

296 αντικείμενα από την Παλαιολιθική εποχή μέχρι και τα νεότερα χρόνια, 30 σπήλαια, βραχοσκεπές και σπηλαιοβάραθρα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος της βόρειας Ελλάδας και δύο αίθουσες μεταμορφωμένες σε δαιδαλώδες σπήλαιο συνθέτουν τη νέα περιοδική έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης Στη σπηλιά: Ιστορίες από το σκοτάδι στο φως.

Η έκθεση συνδιοργανώνεται από το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (ΑΜΘ), στο οποίο και παρουσιάζεται, και την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας (ΕΠΣ).

Στην έκθεση τα σπήλαια αντιμετωπίζονται ως αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των ανθρώπων και αυτή η άρρηκτη σχέση αποτυπώνεται πολυεπίπεδα. Μάλιστα, σε αυτή την ιδέα βασίζεται και η μουσειολογική αφήγηση της έκθεσης αλλά και η μουσειογραφική προσέγγιση, η οποία εκλαμβάνει το μοναδικό και εύθραυστο οικοσύστημα των σπηλαίων όχι απλώς ως έναν γεωλογικό σχηματισμό αλλά ως ένα περιβάλλον, έναν βιωμένο χώρο, με τον άνθρωπο να συνδέεται μαζί του από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής του.

Το σπήλαιο είναι τόπος όπου βιώθηκε το αίσθημα της καταφυγής και της ασφάλειας, του εγκλεισμού, του τραύματος, της γιορτής και της τελετουργίας, της αποκαλυπτικής εμπειρίας, της επαφής με τις θεότητες, της αναγέννησης, της μετάβασης, της φιλοσοφικής αναζήτησης. Το ποικίλο αυτό φάσμα παρουσιάζεται στον επισκέπτη μέσα από πέντε κύριες ενότητες: Ένα ημερολόγιο του παρελθόντος, Η αρχαιολογία των σπηλαίων, Η άλλη όψη των σπηλαίων, Ακολουθώντας τις διαδρομές και Ρίχνοντας φως στη σπηλιά.

Λίθινα και οστέινα εργαλεία, κεραμική, γλυπτά, επιγραφές, νομίσματα, χάλκινα εργαλεία και όπλα, πήλινα ειδώλια, χάλκινα και χρυσά κοσμήματα, λατρευτικές εικόνες, ανθρωπολογικό, αρχαιοβοτανολογικό και αρχαιοζωολογικό υλικό, αλλά και έργα σύγχρονης τέχνης, φωτίζουν τις διαφορετικές πτυχές της σχέσης του ανθρώπου με το σπήλαιο. Ιδιαίτερη ενότητα αφιερώνεται στους επιστήμονες που εμπλέκονται στην εξερεύνηση των σπηλαίων.

Η έκθεση αποτελεί καρπό της εξαιρετικής συνεργασίας με έντεκα Εφορείες Αρχαιοτήτων (Άρτας, Ημαθίας, Ιωαννίνων, Καβάλας-Θάσου, Λάρισας, Μαγνησίας, Σερρών, Ροδόπης, Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, Φλώρινας και Χίου), και τρία μουσεία (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και Μουσείο του Τελλογλείου Ιδρύματος του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης) που δάνεισαν αντιπροσωπευτικά αντικείμενα των συλλογών τους, τα περισσότερα αδημοσίευτα ευρήματα που θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στο κοινό.

Η έκθεση πλαισιώνεται με παράλληλες δράσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία και οικογένειες, ξεναγήσεις, μουσικές συναυλίες, δράσεις φιλαναγνωσίας και επιστημονικές διαλέξεις. Συνοδεύεται από επιστημονικό κατάλογο που τεκμηριώνει την έκθεση και διατίθεται από το πωλητήριο του Μουσείου.

*Αρχαιολογικό Μουσείο, Μανόλη Ανδρόνικου 6, Θεσσαλονίκη | Διάρκεια έκθεσης: 31 Μαΐου | Ωράριο λειτουργίας: Μ. Παρασκευή 12:00-17:00, Μ. Σάββατο 8:30-15:30 | Κυριακή του Πάσχα: Κλειστά

Έκθεση «ΑΓΩΝΙΕΣ – Διαμαντής» | Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

Η έκθεση «ΑΓΩΝΙΕΣ – Διαμαντής» παρουσιάζεται από τις 29 Μαρτίου έως τις 31 Μαΐου 2026 στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, στη Θεσσαλονίκη. Η έκθεση, η οποία εστιάζει στη σειρά έργων «Αγωνίες» του πρωτοπόρου Κύπριου καλλιτέχνη Αδαμάντιου Διαμαντή (1900-1994), συνδιοργανώνεται από τη Λεβέντειο Πινακοθήκη, το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών (ΓΤΠ) της Κυπριακής Δημοκρατίας και το Γενικό Προξενείο της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, με τη στήριξη του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης. Η έκθεση «ΑΓΩΝΙΕΣ – Διαμαντής» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Λεβέντειο Πινακοθήκη στη Λευκωσία το 2018. Τώρα η έκθεση ταξιδεύει για πρώτη φορά στο εξωτερικό, στην Ελλάδα, και δη στη Θεσσαλονίκη, μια πόλη την οποία ο Διαμαντής αγαπούσε και εκτιμούσε πολύ, μια πόλη που διαφύλαξε το εμβληματικό του έργο «Ο Κόσμος της Κύπρου» για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.

Η σειρά «Αγωνίες» συνιστά μια δημιουργική καινοτομία για τον καλλιτέχνη, η οποία όμως γεννήθηκε από μια τραγωδία. Αντιμέτωπος με τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την πατρίδα του τον πολυτάραχο γι’ αυτήν 20ό αιώνα –από τον αγώνα των Κυπρίων για ανεξαρτησία (1955-1959) από τις βρετανικές αποικιοκρατικές δυνάμεις και τις διακοινοτικές ταραχές που ξέσπασαν το 1958 και εντάθηκαν το 1963-1964, έως το στρατιωτικό πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή του 1974– ο Διαμαντής αναζήτησε μια νέα εικαστική γλώσσα, έναν νέο τρόπο έκφρασης, επηρεασμένος από Ευρωπαίους καλλιτέχνες, κυρίως από τον Pablo Picasso.

Όπως ο ίδιος εκμυστηρεύτηκε το 1959 σε επιστολή του προς τον φίλο του, τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη, την οποία ποτέ δεν του έστειλε: «Δεν ξέρω αν θα μπορέσω ποτέ να ζωγραφίσω αυτό που έκαμνα πριν. Είναι τώρα τέσσερα χρόνια που αγωνίζομαι να δω το οργισμένο βόδι, που αφηνίασε, που πληγωμένο και οργισμένο αγωνίζεται.» Τελικά, το βόδι δεν έγινε η κεντρική φιγούρα: το επίκεντρο ολόκληρης της σειράς, το σύμβολο της αγωνίας και του αγώνα, είναι οι γυναίκες. Γυναίκες που αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο, που αγωνίζονται να διασώσουν ό,τι πολυτιμότερο έχουν, τα παιδιά τους και τα ζώα τους, στα οποία ο αγροτικός κόσμος της Κύπρου είχε βασίσει την επιβίωσή του.

Την έκθεση επιμελούνται η Λουκία Λοΐζου Χατζηγαβριήλ, Διευθύντρια του Ιδρύματος «Αναστάσιος Γ. Λεβέντης», η Κατερίνα Στεφανίδου, Διευθύντρια της Λεβεντείου Πινακοθήκης, και η Δέσποινα Χριστοφίδου, Επιμελήτρια της Λεβεντείου Πινακοθήκης. Η έκθεση παρουσιάζει πέντε από τα οκτώ έργα της σειράς «Αγωνίες», καθώς και πολυάριθμα προσχέδια, προσφέροντας στο κοινό μια προσέγγιση στο καλλιτεχνικό του ταξίδι που ολοκληρώθηκε με τον τελικό πίνακα «Αγωνίες Πριν και Μετά». Η απειλή στις «Αγωνίες» του Διαμαντή δεν απεικονίζεται, αλλά γίνεται αισθητή, υπονοείται· για τον λόγο αυτόν, τα έργα του είναι τόσο επίκαιρα όσο και διαχρονικά, ανοίγοντας έναν διάλογο για τα κρίσιμα ζητήματα του εκτοπισμού και της αβεβαιότητας της εποχής μας.

Οι επισκέπτες της έκθεσης θα έχουν επίσης την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα απόσπασμα από το νέο επεισόδιο της επιτυχημένης σειράς ταινιών παραγωγής του ΓΤΠ «Art in the city», το οποίο είναι αφιερωμένο στον Αδαμάντιο Διαμαντή.

*Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Λεωφόρος Στρατού 2, Θεσσαλονίκη | Διάρκεια έκθεσης: έως 31 Μαΐου | Ωράριο λειτουργίας: Μ. Παρασκευή 12:00-17:00, Μ. Σάββατο 08:30-15:30, Κυριακή του Πάσχα: Κλειστά