Άνοιξη σε ένα βιβλίο: 10 αναγνώσματα που θα μας κρατήσουν συντροφιά τον Απρίλιο

Ο Απρίλιος είναι ο μήνας των μεγάλων αντιθέσεων και της βαθιάς ανασκόπησης. Αν ο Μάρτιος ήταν το άνοιγμα του παραθύρου, ο Απρίλιος είναι η στιγμή που το φως πέφτει πάνω στις λεπτομέρειες, αποκαλύπτοντας τις ρωγμές αλλά και την ομορφιά των πραγμάτων.

Μια εποχή/περίοδος όπου η πνευματικότητα της Μεγάλης Εβδομάδας συναντά την ορμή της φύσης, και η ανάγκη μας να καταλάβουμε τον κόσμο, από το «ψηφιακό» μας παρόν μέχρι το «χειροποίητο» παρελθόν μας γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ.

Στη λίστα αυτού του μήνα, αναζητούμε την αλήθεια πίσω από τα στερεότυπα που ορίζουν τους γείτονές μας και καταβυθιζόμαστε στην ιστορία των μηχανών που αναδιαμόρφωσαν την ανθρώπινη εμπειρία.

Ιχνηλατούμε το «άγνωστο παιδί» που κουβαλάμε μέσα μας και παρακολουθούμε δύο ανθρώπους να προσπαθούν να γίνουν ξανά «δύο» μετά τον χωρισμό τους.

Από την ασκητική ζωή του Θεόφιλου για ένα κομμάτι ψωμί μέχρι την επαναστατική φύση της George Sand και το πνευματικό ταξίδι ενός Ρωμαίου στρατιώτη κάτω από τον Χιτώνα του Χριστού, οι προτάσεις αυτού του μήνα είναι εδώ:

Δέκα αναγνώσματα που μας θυμίζουν ότι η ζωή, είτε αποτυπώνεται σε έναν καμβά, είτε σε μια οθόνη, είτε σε μια ιστορική μνήμη, παραμένει μια διαρκής προσπάθεια να κατοικήσουμε τον κόσμο με νόημα.

ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΕΣ ΙΔΕΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ / BENJAMIN GOURISSE

Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης 

Πολύ συχνά, οι αναλύσεις για τη νεότερη και σύγχρονη Τουρκία αποτυγχάνουν να αποτυπώσουν την πολυπλοκότητα της κοινωνικής και πολιτικής της πραγματικότητας.

Βασίζονται σε μονοσήμαντες και σχηματικές αναλυτικές κατηγορίες (ο κοσμικισμός, η νεωτερικότητα, η δημοκρατία, ο εθνικισμός κ.λπ.), που δεν επαρκούν για να αντιληφθεί ολοκληρωμένα ο παρατηρητής τις περιπλοκές του πολιτικού γίγνεσθαι και των κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων σε μια χώρα που βρίσκεται στο όριο μεταξύ Δύσης και Ανατολής, μια χώρα λαϊκή και ταυτόχρονα μουσουλμανική, η οποία ταλαντεύεται διαρκώς ανάμεσα στη δημοκρατία και τον αυταρχισμό, στην εσωστρέφεια και τον επεκτατισμό.

Ο Benjamin Gourisse, καθηγητής πολιτικών μελετών και συστηματικός μελετητής της νεότερης και σύγχρονης Τουρκίας, οργανώνει την ανάλυσή του με βάση είκοσι στερεότυπα για την Τουρκία, που κατανέμονται σε τρεις κρίσιμες θεματικές: τη δύσκολη σταθεροποίηση της τουρκικής δημοκρατίας («Ιστορία και πολιτική»), τα πολλαπλά ρήγματα που τροφοδοτούν βαθιές κοινωνικές και πολιτισμικές συγκρούσεις («Κουλτούρα και κοινωνία»), καθώς και την αμφίσημη στάση της Τουρκίας στο διεθνές περιβάλλον και στην εξωτερική της πολιτική («Διεθνής πολιτική»).

Ο συγγραφέας μάς προσφέρει ερμηνευτικά κλειδιά που βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα την τουρκική πολυπλοκότητα, πέρα από το πλαίσιο που διαμορφώνουν οι ευαίσθητες ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Μετάφραση: Άγγελος Φιλιππάτος

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ / RACHEL IGNOTOFSKY

Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης 

Οι υπολογιστές βρίσκονται παντού και, δίχως υπερβολή, δεν μπορούμε πια να διανοηθούμε τη ζωή μας χωρίς αυτούς. Ποιοι όμως τους δημιούργησαν και γιατί; Πόσο βαθιά επηρέασαν και επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους και με το περιβάλλον;

Γεμάτο διαφωτιστικές και διασκεδαστικές πληροφορίες, συναρπαστικά ιστορικά στοιχεία και θέματα για συζήτηση, αυτό το γοητευτικό και πλούσια εικονογραφημένο βιβλίο μάς ταξιδεύει από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας, αναδεικνύοντας σπουδαίες επινοήσεις, από τα πρώτα γνωστά συστήματα αρίθμησης έως τους σύνθετους αλγόριθμους της τεχνητής νοημοσύνης. Στην Ιστορία του υπολογιστή παρουσιάζονται επίσης σημαντικές προσωπικότητες —από τον Άλαν Τιούρινγκ και τη Μάργκαρετ Χάμιλτον έως τον Μπιλ Γκέιτς και τον Στιβ Τζομπς— και φωτίζονται οι στόχοι, τα κίνητρα και ο αντίκτυπος των εφευρέσεών τους.

Είναι ένα διασκεδαστικό ταξίδι που μας βοηθά να γνωρίσουμε καλύτερα αυτές τις συσκευές που άλλαξαν την ιστορία του κόσμου, αλλά και το πώς μπορούμε να τις αξιοποιήσουμε για να κάνουμε καλύτερη τη ζωή μας. Ειλικρινά, δεν θα κοιτάξετε ποτέ ξανά το κινητό σας τηλέφωνο με τον ίδιο τρόπο!

Μετάφραση: Δημήτρης Ράπτης

Δεν υπήρχε πιο πιστό επιχείρημα ότι ήταν ζευγάρι από τον τρόπο που κοιτάξανε τον ουρανό / Φώτης Μανίκας

Δυο άνθρωποι είναι µαζί και µετά δεν είναι πια. Ένας χωρισµός στην Αθήνα γίνεται η αιτία για δύο ξεχωριστές πορείες µέσα στον κόσµο. Ό,τι και να κάνουν όµως παραµένουν φαντασιακά συνδεδεµένοι. Κατοικούν ο ένας στον άλλον και είναι ο ένας του άλλου. Ακόµη ερµηνεύουν τα πάντα µέσα από το πρίσµα της σχέσης, χωρίς να το θέλουν, ζουν και αναπνέουν σε ένα εδώ και τώρα που δεν έχει καµία σχέση µε το πριν. Όλα όµως τους µοιάζουν τόσο ίδια.

Μέσα από µια εναλλαγή τόπων οι ήρωες έρχονται αντιµέτωποι µε την απώλεια και χωρίς να το αντιλαµβάνονται αλλάζουν κάθε στιγµή.

Ο Φώτης Μανίκας γράφει πάνω στα αισθητήρια όργανα των πρωταγωνιστών του. Με µια προσεκτική και αρκετές στιγµές ιλιγγιώδη τριτοπρόσωπη αφήγηση φτάνει κοντά στα όρια για να εξερευνήσει πώς συµβαίνει το «δύο» όταν είναι «ένα» και πώς από «ένα» γίνεται «δύο».

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Να δουλεύουµε µαζί στο Αττικό. Να φοράµε ρόµπες. Να κατεβαίνουµε στο διάλειµµα για τσιγάρο. Να µας λένε γεια ασθενείς µε µάσκες και ορούς. Να σκάει το φως στο πάτωµα και µετά στα µάτια µας και µετά. Ας το κόψουµε µετά. Γάµα το «µετά»! Βαρέθηκα. Να γίνουµε γέροι που κόβουνε το τσιγάρο. Να γίνουµε. Να φύγουµε µακριά. Να πετάξουµε. Να πετύχουµε πουλιά. Να γίνουµε να φύγουµε µακριά. Πολύ µακριά. Να µη φαινόµαστε. Να µην.»

Το άγνωστο παιδί / Alba Marcoli

University Studio Press 

Δύο είναι τα άγνωστα παιδιά, πρωταγωνιστές αυτών των σελίδων. Το ένα βρίσκεται πίσω από κάθε παιδική συμπεριφορά και σύμπτωμα. Το άλλο βρίσκεται εντός μας και συχνά ο καθένας από εμάς το προβάλλει ασυνείδητα στα παιδιά που πορεύονται δίπλα του στη ζωή.

Μέσα από την ερμηνεία πραγματικών παιδικών ιστοριών, το βιβλίο μάς βοηθά να κατανοήσουμε πώς κάθε συμπεριφορά, από ψυχολογική άποψη, δομείται κατά τρόπο τελείως ασυνείδητο στον εσωτερικό μας κόσμο, ήδη από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής μας.

Η εγκατάλειψη της παιδικής ηλικίας, η νοσταλγία, η προδοσία, ο φόβος, όλα ζητήματα εξίσου σημαντικά για τη γέννηση της παιδικής έντασης, αγωνίας αλλά και σύγχυσης, είναι κάποια από τα θέματα που αναλύονται.

Γίνεται σαφές πως η κατανόηση των συγκινήσεων που κάποτε βίωσε ο ενήλικας ως παιδί, μετατρέπεται σε ένα ισχυρό «κλειδί» και είναι αυτό που θα του επιτρέψει τελικά να εμβαθύνει στον εσωτερικό κόσμο του παιδιού.

Η συγγραφέας επικεντρώνεται στα προβλήματα του παιδιού όχι αυτόνομα αλλά πάντα σε συνάρτηση με το άμεσο περιβάλλον του, τόσο οικογενειακό, όσο και σχολικό, και ανοίγει θεραπευτικές, επανορθωτικές παρεμβάσεις για όλους, γονείς, παιδιά, αλλά και λειτουργούς του χώρου, εκπαιδευτικούς, ψυχολόγους, ψυχιάτρους, κοινωνικούς λειτουργούς.

Το βιβλίο υπήρξε το πρώτο μιας μακράς σειράς έργων, από την οποία έχουν ήδη μεταφραστεί στις εκδόσεις University Studio Press «Ο θυμός των παιδιών», επικεντρωμένο στην εφηβεία, και «Το παιδί που χάθηκε και ξαναβρέθηκε», επικεντρωμένο στην ανάκληση της παιδικής ηλικίας.

Μετάφραση – Επιμέλεια: Μελής Μελετιάδης

Πόλεμος στο Ιράν, Οι τραγικές αστοχίες της Ευρώπης / Ανδριανόπουλος Ανδρέας

Εκδόσεις επίκεντρο

Ο Χιτώνας / Lloyd C. Douglas

Εκδόσεις ΜΠΑΡΜΠΟΥΝΑΚΗΣ

Ένα ταξίδι Πίστης και Θυσίας: Ο Χιτώνας του Ιησού οδηγεί τον Μάρκελλο από τη Σταύρωση στη Μεταμόρφωση και την Αλήθεια

Όταν ένας Ρωμαίος στρατιώτης κερδίζει με κλήρο τον Χιτώνα του Χριστού, ξεκινά ένα βαθύ πνευματικό ταξίδι που τον οδηγεί στις ρίζες του Χριστιανισμού. Από τον Γολγοθά έως τα βάθη της αρχαίας Ρώμης, ο Μάρκελλος, αρχικά επικεφαλής στη Σταύρωση του Ιησού, μεταμορφώνεται σταδιακά από ειδωλολάτρη σε αφοσιωμένο πιστό Του.

Η πορεία του αναδεικνύει τη δύναμη της Πίστης, την αξία της αναζήτησης της Αλήθειας και την απελευθερωτική δύναμη της Λύτρωσης. Σε ένα σκηνικό γεμάτο περιπέτεια, συγκίνηση και αγάπη, η αφήγηση ξεδιπλώνει μια ιστορία πνευματικής λαχτάρας και τελικής λύτρωσης που συγκινεί και εμπνέει.

Μετάφραση: Γιώργος Βαμβακάς

Για ένα κομμάτι ψωμί / Κωνσταντίνα Τασσοπούλου & Κώστας Θεοχάρης

Εκδόσεις Υδροπλάνο

Για ένα κομμάτι ψωμί ζωγράφιζε σε όλη του τη ζωή ο Θεόφιλος. Εκείνη την κάμαρα που με τα χρόνια ξεφλούδισε το χρώμα της.

Εκείνο το μπακάλικο που με τα χρόνια έχασε τη μυρωδιά του. Εκείνον τον καφενέ που με τα χρόνια κλείδωσε την πόρτα του.

Εκείνο το αρτοποιείο που με τα χρόνια έκλεισε. Ήταν το έτος 1933, όπως λέν’ τα γράμματά του. Οι αριθμοί.

Κοντεύει αιώνας από τότε κι ακόμη δεν ξέρουμε. Μόνος του έλαβε την απόφαση να το ζωγραφίσει ή του ζητήθηκε;

Από τον ιδιοκτήτη μήπως;

Γύρεψε άραγε αμοιβή ή το έκανε για ένα κομμάτι ψωμί; Κι αφότου ολοκλήρωσε τον πίνακα και στρίμωξε ξανά τις μπογιές στο σελάχι του, πήρε τον δρόμο για το φτωχικό του ή βάλθηκε

να τριγυρνάει στις εξοχές, προσπαθώντας να ξεχάσει το περιγέλασμα του κόσμου;

Αφού απάντηση δεν έχουμε λάβει τόσα χρόνια μετά,

γιατί να μη δώσουμε τη δική μας;

Τη δική μου.

Τη δική σου.

Τη δική του.

Ιστορία εμπνευσμένη από το έργο του ζωγράφου Θεόφιλου.

ΕΡΩΤΗΜΑ 7 / Ρίτσαρντ Φλάναγκαν

Εκδόσεις Ψυχογιός

Μερικές φορές αναρωτιέμαι γιατί ολοένα γυρνούμε στις απαρχές – γιατί αναζητούμε το μοναδικό νήμα που θα μπορούσαμε να τραβήξουμε για να ξηλώσουμε τον τάπητα που αποκαλούμε «ζωή μας»…

Από τη σχέση του Χ. Τζ. Ουέλς και της Ρεμπέκα Ουέστ μέχρι την πυρηνική φυσική της δεκαετίας του 1930 και τον πατέρα του Φλάναγκαν, που δούλευε ως σκλάβος εργάτης κοντά στη Χιροσίμα όταν έπεσε η ατομική βόμβα, αυτή η αλυσίδα γεγονότων κορυφώνεται όταν ο συγγραφέας, ως νεαρός άντρας, βρίσκεται παγιδευμένος σε έναν καταρράκτη ενός άγριου ποταμού χωρίς να ξέρει αν θα ζήσει ή αν θα πεθάνει.

Μια σαγηνευτική σύμμειξη ονείρου, Ιστορίας, τόπου και μνήμης, που αποτελεί ένα τραγούδι αγάπης για το νησί του αλλά και για τους γονείς του, και μιλάει για το πώς η ζωή μας συχνά αναδύεται μέσα από τις ιστορίες άλλων και τις ιστορίες που επινοούμε για τον εαυτό μας.

Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος 

Έτσι όρισα τη ζωή μου / George Sand

Εκδόσεις Αιώρα 

Η πιο συναρπαστική φυσιογνωμία των γαλλικών γραμμάτων του 19ου αιώνα ήταν ίσως η George Sand. Γιατί; Επειδή επέλεξε να ζήσει ενάντια στους κανόνες και στις επιταγές της κοινωνίας: Αποχώρησε από έναν δυστυχισμένο γά­μο, είχε εραστές και ερωμένες, έγινε διάσημη συγγρα­φέας σ’ ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον, πέτυχε την οικονομική ανεξαρτησία της, συμμετείχε ενεργά στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι της εποχής της.

Μετά από πολλά μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, πολιτικά κείμενα κ.ά., αποφα­σίζει να γράψει την αυτοβιογραφία της. H Ιστορία της ζωής μου μπορεί να αφηγείται μια οικογενειακή ιστορία, αλλά έχει την αξία ενός κοινωνικού και ιστορικού ντοκουμέντου, όπου η Sand παίρνει θέ­ση για όσα αντιμετώπισε στην πολυκύμαντη ζωή της.

Στην παρούσα έκδοση επιλέξαμε καίριους στοχασμούς της για την ανθρώπινη φύση, για ζητήματα ταυτότητας και συνείδησης, για τα όρια της ηθικής και τις κοινωνικές νόρμες.

Μετάφραση: Μαρία Παπαδήμα

Όψεις της Ψηφιακής Τέχνης στην Ελλάδα: από την Ηλεκτρική Τέχνη στα Νέα Μέσα / Τσίχλα Μαρκέλλα-Ελπίδα

Εκδόσεις επίκεντρο

Η σύνδεση της τέχνης με την επιστήμη και την τεχνολογία είναι μία αναγκαία συνθήκη, όπως έδειξε η ιστορία της τέχνης στο πέρασμα των αιώνων. Σε πολλές περιπτώσεις, όχι μόνο η επιστήμη, αλλά και οι δυνάμεις της φύσης (όπως το φως, η βαρύτητα, ο ηλεκτρισμός κλπ.) υπήρξαν συνεπίκουροι της τέχνης, αυξάνοντας τις δυνατότητες των καλλιτεχνών για πληρέστερη έκφραση.

Άμεσο αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για διεύρυνση του αντικειμένου της τέχνης, μέσω των τεχνικών μέσων, δηλαδή της φωτογραφίας, του βίντεο, της ψηφιακότητας κ. ά., και να περιλαμβάνει πολλούς τρόπους καλλιτεχνικής έκφρασης, ανατρέποντας τους παραδοσιακούς διαχωρισμούς της τέχνης (σε ζωγραφική, γλυπτική, κλπ.). Η σύγχρονη τεχνολογία χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη σύγχρονη τέχνη και χαρακτηρίστηκε ως ένα σύμπτωμα της μεταμοντέρνας εποχής και της νέας αντίληψης που διέπει πλέον την εικαστική σκέψη και πρακτική.

Σήμερα, η εικόνα έγινε πολυπλοκότερη και με τις δυνατότητες που προσφέρει ο κυβερνοχώρος εμπλούτισε με νέες εμπειρίες τις αισθήσεις του ανθρώπου, όπως συμβαίνει με την ψηφιακή τέχνη. Πολύ γρήγορα η τέχνη έγινε διαδραστική, πολύμορφη, συμμετοχική και πολυμεσική, αγκαλιάζοντας μέσα από την ψηφιακότητα, το βίντεο, τη φωτογραφία τη γλυπτική, αλλά και άλλα είδη και κατηγορίες εικαστικής έκφρασης, συχνά ενισχυμένη από τη μουσική, το θέατρο, τον κινηματογράφο και τον λόγο, αλλά και από το διαδίκτυο.

Το έργο τέχνης έχει σήμερα πολλές όψεις και ο θεατής καλείται, είτε να γίνει συνδημιουργός, είτε να αναγνωρίσει τις πολλαπλές διαβαθμίσεις και στρώματα που έχουν οι σύγχρονες κοινωνίες των ανθρώπων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η παρούσα μελέτη επιδιώκει να διεισδύσει στις όψεις της Ψηφιακής Τέχνης στην Ελλάδα, από την εμφάνισή της έως σήμερα, στους πρωτοπόρους καλλιτέχνες που την εισήγαγαν, στους συνεχιστές-εκπροσώπους κατά τη αυγή του 21ου αιώνα, τα εικαστικά εργαστήρια που παράγουν την Τέχνη των Νέων Μέσων και τέλος τις εκθέσεις-σταθμούς και διοργανώσεις που έχουν θεσμοθετήσει την Ψηφιακή Τέχνη στο ελληνικό καλλιτεχνικό στερέωμα.