Μνήμη Μπουτάρη, Τριαρίδης και Ζουργός στην τελευταία μέρα της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου

Την 22η ΔΕΒΘ επέλεξαν και την Κυριακή μικροί και μεγάλοι ως τόπο συνάντησης, αφηγήσεων, περιπετειών, δράσεων, παιχνιδιών, αναγνώσεων και διαλόγου.

Με προβολές ταινιών, εργαστήρια και δράσεις για παιδιά και γονείς που εστίασαν, μεταξύ άλλων, στην ενσυναίσθηση αλλά και στη σχέση με τα ζώα, αφηγήσεις παραμυθιών, διαδραστικά παιχνίδια λέξεων, εικόνων και συνδέσεων ξεκίνησε η τέταρτη και τελευταία μέρα της έκθεσης, που συγκέντρωσε χιλιάδες κόσμου σε κάθε χώρο, αίθουσα και εκδήλωσή της.

Με τη συμμετοχή του Γερμανού συγγραφέα Carsten Henn πραγματοποιήθηκε η διαδραστική εκδήλωση για παιδιά Η χρυσή γραφομηχανή, συνδυάζοντας το παιχνίδι μυστηρίου με τη λογοτεχνία και τη φαντασία. Η δημιουργική ομάδα παιχνιδιών της Gamecraft προσκάλεσε τα παιδιά σε μια ζωντανή περιπέτεια.

Η δράση εξελίχθηκε σε ένα μεγάλο διαδραστικό κυνήγι μυστηρίου, με τα παιδιά να συνεργάζονται για να λύσουν τα αινίγματα και να προχωρήσουν στην ιστορία. Ο συγγραφέας, πάντα με την υποστήριξη του Ινστιτούτου Γκαίτε Θεσσαλονίκης, παρουσίασε σε ενήλικο κοινό και το βιβλίο του, Ο ταχυδρόμος των βιβλίων.

Στο περίπτερο της τιμώμενης χώρας σε συνεργασία με τη Λέσχη Αφήγησης Θεσσαλονίκης, η μεταφράστρια Βαΐτσα Χανή-Μωϋσίδου μίλησε για τους βουλγαρικούς μύθους και λαϊκά παραμύθια σε μετάφραση. Όπως είπε, τα παραμύθια έχουν το ρόλο να κινήσουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, να τον ψυχαγωγήσουν και να του δώσουν τροφή για σκέψη. Όπως ειπώθηκε, τα παραμύθια μας προσφέρουν την παρηγοριά που όλοι χρειαζόμαστε σε οποιαδήποτε συνθήκη και αν βρισκόμαστε.

Μεγάλο ήταν το ενδιαφέρον για την παρουσίαση του βιβλίου «Γράμματα του Ομάρ στη μελλοντική του σύζυγο» (εκδ. Μεταίχμιο) της Rene Karabash που πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη Αίθουσα «Διονύσης Σαββόπουλος», με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού της Βουλγαρίας.

Η Karabash μίλησε για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τη γραφή και ανέφερε ότι, τόσο το νέο της βιβλίο όσο και η «Ορκισμένη», έχουν γραφτεί με ροή συνείδησης και έντονη ποιητική διάθεση. Παράλληλα, τόνισε ότι γράφει κυρίως μέσα από εικόνες, «σαν να περνούν πλάνα ταινίας μπροστά από τα μάτια μου», περιγράφοντας τη συγγραφική διαδικασία ως μια κινηματογραφική εμπειρία.

Η συγγραφέας, η οποία είναι υποψήφια για το βραβείο Booker 2026, στάθηκε ακόμη στη βαθιά προσωπική και συναισθηματική πλευρά της δημιουργίας, συνδέοντας τη γραφή με μια δημιουργική ενέργεια που «δίνει ζωή», είτε αυτή οδηγεί στη γέννηση ενός βιβλίου είτε ενός παιδιού. Παράλληλα, αποκάλυψε ότι το μυθιστόρημα «Ορκισμένη» πρόκειται να μεταφερθεί στον κινηματογράφο, ενώ προανήγγειλε ότι εδώ και τέσσερα χρόνια έχει τις εικόνες στο μυαλό της για το επόμενο μυθιστόρημα. Αναφερόμενη στους ήρωες των έργων της, σημείωσε πως δεν τους αντιμετωπίζει ως απόλυτα καλούς ή κακούς χαρακτήρες. Όπως είπε, κάθε άνθρωπος κρύβει μέσα του τόσο το φως όσο και το σκοτάδι, και είναι οι συνθήκες, οι εμπειρίες και οι στιγμές της ζωής που καθορίζουν ποια πλευρά θα βγει κάθε φορά στην επιφάνεια.

Η πολιτική διαδρομή και η παρακαταθήκη του Γιάννη Μπουτάρη βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης «Γιάννης Μπουτάρης: Η πολιτική αλλιώς», με παρεμβάσεις από τον Ευάγγελο Βενιζέλο, τον Μαργαρίτη Σχοινά και τον συγγραφέα του ομώνυμου βιβλίου, Λεωνίδα Μακρή.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπενθύμισε ότι η πρώτη εκλογή του Μπουτάρη συνέπεσε με την περίοδο μετά την ψήφιση του πρώτου μνημονίου, ενώ η δεύτερη πραγματοποιήθηκε μέσα στα χρόνια της βαθιάς οικονομικής κρίσης. Παρ’ όλα αυτά, χαρακτήρισε τη δημαρχιακή θητεία του Μπουτάρη «μια όαση» σε σχέση με τις πιέσεις της κεντρικής πολιτικής σκηνής, όπου –όπως ανέφερε– οι αποφάσεις αφορούσαν περικοπές μισθών και συντάξεων. «Ο Γιάννης Μπουτάρης είναι πλέον ενσωματωμένος στη μνήμη της πόλης», ανέφερε χαρακτηριστικά. Από την πλευρά του, ο Μαργαρίτης Σχοινάς σημείωσε πως ο Μπουτάρης «ανάγκασε την πόλη να κοιτάξει κατά μέτωπο την ιστορία της».

Ο διεθνούς φήμης Κουβανός ποιητής Víctor Rodríguez Núñez παρουσίασε την ανθολογία ποιημάτων του που κυκλοφορεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε δίγλωσση ισπανο-ελληνική έκδοση με τίτλο Άγρια άλγεβρα (εκδ. Ειρήνη).
Ο τίτλος είναι ένας είδος ποιητικής δήλωσης και η σύγκριση λογικής και χάους διατρέχει όλη τη συλλογή του. Ο ποιητής χρησιμοποιεί τη μνήμη ως ενεργή δύναμη που ανασυνθέτει τη ταυτότητα ενός Κουβανού που ζει στην Αμερική αλλά δεν είναι Αμερικανός, και ο οποίος έζησε την επανάσταση και την εξορία. «Προέρχομαι από μια χώρα που μιλάει πολύ, γι’ αυτό δεν θα πω τίποτα άλλο. Η ποίηση δεν χρειάζεται τίποτα περισσότερο από την ποίηση», είπε ο ίδιος ο ποιητής.

Γεμάτη με πιστό, ενθουσιώδες κοινό ήταν η αίθουσα Δ. Σαββόπουλος που φιλοξένησε την εκδήλωση «Θανάσης Τριαρίδης: Γράφοντας για τους δολοφονημένους μετανάστες του παρόντος» (Κάπα εκδοτική). Ο Θανάσης Τριαρίδης υπερασπίστηκε το έργο και τη θεματολογία των θεατρικών του, απαντώντας στο ερώτημα γιατί επιμένει να γράφει θεατρικά έργα που αφορούν σχεδόν αποκλειστικά το προσφυγικό και τη μεταναστευτική κρίση. «Δεν μπορούμε να σιωπούμε», σημείωσε χαρακτηριστικά. Όπως δήλωσε στην ΔΕΒΘ, «Όσοι αγαπήσαμε τα βιβλία και μεγαλώσαμε με αυτά, νιώθουμε ότι το βιβλίο είναι ένα κομμάτι, μια ιεροτελεστία της ζωής μας. Νιώθουμε ότι μέσα από τις τυπωμένες σελίδες, απλώνεται και μεγαλώνει ο εαυτός μας».

Άλλος ένας αγαπημένος βορειοελλαδίτης συγγραφέας συνάντησε το πολυπληθές κοινό του στη Θεσσαλονίκη: Η σχέση της Βόρειας Ελλάδας με τον ομηρικό κόσμο και η γέννηση ενός νέου λογοτεχνικού σύμπαντος βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρουσίασης του βιβλίου «Χάλκινα κατώφλια» του Ισίδωρου Ζουργού.

Η δε Θεσσαλονίκη της κρίσης, οι οικογενειακές σχέσεις και οι μικρές αστικές ιστορίες της καθημερινότητας συζητήθηκαν στην παρουσίαση του νέου graphic novel του Μι Δέλτα «Πολυκατοικίες», εμπνευσμένου από το ομώνυμο τραγούδι του ΛΕΞ. Ο δημιουργός ανέφερε πως το έργο περιλαμβάνει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία που συνδέονται με τη Θεσσαλονίκη και τις συνεχείς διαδρομές του προς την πόλη. Όπως είπε, η αφορμή δόθηκε το 2014, όταν έχασε ένα κοντινό του πρόσωπο και ανέβηκε για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη. «Από τότε ανέβηκα εκατοντάδες φορές», σημείωσε, εξηγώντας ότι μέσα σε αυτές τις διαδρομές κρατούσε σημειώσεις και κατέγραφε εικόνες και περιστατικά της πόλης. Μέσα από αυτά προσπάθησε να συνθέσει ένα αστικό ψυχογράφημα της Ελλάδας της κρίσης.

Μεγάλη προσέλευση κόσμου είχε και η εκδήλωση με τη Ρέα Γαλανάκη και το «Κέικ» της. «Όποιος γράφει ένα κείμενο, θα πρέπει να προσπαθήσει ώστε τα κείμενά του να έχουν ρίζες», είπε «Να έχει διαβάσει σύγχρονα και αρχαία κείμενα. Η ελληνική γλώσσα είναι εκατοντάδων χρόνων. Δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε λέξεις αυθαίρετα».

Στη δε συζήτηση «Προοπτικές της φιλαναγνωσίας στην Ελλάδα του 21ου αιώνα», συγγραφείς και μέλη του ΔΣ του Δικτύου Συγγραφέων μίλησαν για τις πολιτικές προώθησης της ανάγνωσης. Η Marija Dejanovic που ζει στη Λάρισα τόνισε ότι εμπειρικά, διευρύνοντας το κοινό διευρύνεις και το δίκτυο, δίνοντας ερεθίσματα στην περιφέρεια να έρθει σε επαφή με την σύγχρονη λογοτεχνία. «Η αληθινή αποκέντρωση της λογοτεχνίας φέρνει κάτι από το κέντρο στην περιφέρεια και ενισχύει την προσπάθεια για συμμετοχή, ενισχύοντας έτσι και την δημοκρατία», είπε.

Ο κόσμος που κατέκλυσε την έκθεση, συμμετείχε ενεργά και έμεινε μέχρι να τελειώσουν όλες οι εκδηλώσεις και να κλείσουν οι πόρτες της ΔΕΘ αργά το βράδυ.

Στο μεταξύ, το βράδυ της Κυριακής μέσα στον υποβλητικό χώρο της Ροτόντας, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης ένωσε τις δυνάμεις της με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα Σόφιας σε μία συγκινητική συναυλία λήξης της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης σε διοργάνωση της τιμώμενης χώρας Βουλγαρίας. Η συναυλία πραγματοποιείται με την υποστήριξη των Υπουργείων Πολιτισμού των δύο χωρών και στο πλαίσιο του προγράμματος «Θεσσαλονίκη-Σόφια: Βαλκανική Γέφυρα Πολιτισμού».

Μουσικοί των δύο ορχηστρών παρουσίασαν ένα υπέροχο πρόγραμμα με έργα Βλαντιγκέροφ, Σκαλκώτα, Λαμπόφ και Σαιν-Σανς, υπό τη διεύθυνση του διεθνούς φήμης βιολονίστα Svetlin Roussev. Το ιστορικό βιολί που χρησιμοποιήθηκε στη συναυλία ανήκει στο Υπουργείο Πολιτισμού της Βουλγαρίας και θεωρείται από τα σημαντικότερα μουσικά όργανα στον κόσμο.