Για πρώτη φορά έργα του Martial Raysse στην Ελλάδα: Μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας
Εγκαίνια για δύο πολύ ενδιαφέρουσες εκθέσεις, σήμερα στις 19:30 στο MOMUS Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
“Πάντα πίστευα ότι ο σκοπός της τέχνης είναι να αλλάζει ζωές. Αλλά μου φαίνεται, το σημαντικό σήμερα είναι να αλλάξουμε αυτό πυο μας περιβάλλει σε όλα τα επίπεδα των ανθρώπινων σχέσεων. Κάποιοι άνθρωποι νομίζουν ότι η ζωή είναι αντιγραφή. Άλλοι γνωρίζουν ότι είναι εφεύρεση. Τον Ρεμπώ δεν τον παραθέτεις, τον βιώνεις“.
(Martial Raysse, παρατίθεται από τον Jacques Michel, στο “Le cinéma côte du miror”, εφημ. Le Monde, 16 Νοεμβρίου 1972.)
Τα εγκαίνια δύο νέων εκθέσεων θα γίνουν σήμερα στο MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, με τίτλους «Martial Raysse. Sinéma» -για πρώτη φορά στην Ελλάδα- και «Ευρωπαϊκή Pop. Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων» και πρωταγωνιστές καλλιτέχνες που αναζητούσαν ήδη από το δεκαετία 1960 το νέο.
Δύο εκθέσεις, οι οποίες συνομιλούν μεταξύ τους, με τη δεύτερη να είναι σαν συνέχεια της πρώτης, και θα είναι ανοιχτές στο κοινό μέχρι τις 12 Απριλίου. Φωτίζουν με τρόπο χαρακτηριστικό την περίοδο από τις δεκαετίες 1960 μέχρι και τις αρχές του αιώνα μας και τις καλλιτεχνικές και πνευματικές ανησυχίες αυτών.
Απαραίτητο για την πνευματική και καλλιτεχνική θωράκιση κάθε σκεπτόμενου πολίτη της πόλης να δώσει το παρόν στις συγκεκριμένες εκθέσεις. Απέναντι στην πνευματική παρακμή και ρηχότητα, τέτοιες εκθέσεις φωτίζουν πτυχές του σήμερα, του χθες και ανοίγουν γόνιμου διαλόγους για το αύριο.
Έκθεση «Martial Raysse. Sinéma»: Ένας αιρετικός νεορεαλιστής μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας
Ο κόσμος του Martial Raysse (Μαρσιάλ Ραΐς / Golfe-Juan, Γαλλία, 1936), ενός από τους πιο επινοητικούς καλλιτέχνες της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής τέχνης, κυλάει ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα.
Αρκετοί μπορεί να σπεύσουν να τον χαρακτηρίσουν τον Andy Warhol της Ευρώπης, ωστόσο, η καλλιτεχνική του πορεία και ιδιαιτερότητα είναι ελαφρώς πιο σύνθετη και παρουσιάζει αρκετές διαφορές με τον σπουδαίο ζωγράφο της Αμερικής. Για παράδειγμα, όπως μας λέει η Θούλη Μισιρλόγλου, επιμελήτρια της έκθεσης και Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης:
“ο Warhol θα κάνει το πορτρέτο της Μονρόε, ενώ ο Raysse θα κάνει την ανώνυμη γυναίκα της μόδας”
Από τα φθορίζοντα αντικείμενα και την pop αισθητική της δεκαετίας 1960, όταν η ευρωπαϊκή και η αμερικανική τέχνη είναι σε αναζήτηση νέων μορφών και νέων γλωσσών, μέχρι τα υπαιθριστικά έργα και τα μασκοφορεμένα πορτρέτα, η πορεία του ως σήμερα είναι μια συνεχής αναζήτηση ανάμεσα στην pop αισθητική, την παρατήρηση της κοινωνίας και την προσωπική εμβάθυνση στην τέχνη, με σαφείς φάσεις και μεταμορφώσεις.
Τη δεκαετία του 60 είναι μέλος της ομάδας των Γάλλων νέων ρεαλιστών, από την οποία, όμως, απομακρύνεται γρήγορα. Την ίδια δεκαετία βρίσκεται σε διαρκή ταξίδια με σημαντικούς σταθμούς τη Νέα Υόρκη, το Λος Άντζελες και το Παρίσι, για να εγκατασταθεί μόνιμα στη Γαλλία, ξανά, μετά τον Μάη του 68 στον οποίο και συμμετέχει.
Γενικά πέρασε πολλές διαφορετικές φάσεις στην πορεία του μέχρι σήμερα, πειραματίζοντας με τις τεχνικές, τα μέσα -ειδικά την τηλεόραση- και την φαντασία, συνομιλώντας με πολλούς καλλιτέχνες της εποχής και ειδικά του Νέου Κύματος στον κινηματογράφο. Φυσικά, πάντα έχει αναφορές, συνήθως έμμεσες, στους κλασσικούς της ζωγραφικής, θέλοντας να δείξει τη διαχρονία στην τέχνη.
Είναι αυτό που λέμε μια κατηγορία μόνος του.
Πυρήνας της έκθεσης «Martial Raysse. Sinéma» είναι το λιγότερο γνωστό έργο του, που αφορά στα φιλμς και τα βίντεο: εκεί όπου η τέχνη του συναντιέται με τον πειραματικό κινηματογράφο στη χρήση του χρώματος, της υλικότητας και της καθημερινότητας ως πεδία πειραματισμού. Εξαιρετικός αυτοδίδακτος τεχνίτης, σε επιφυλακή για τις νέες τεχνολογίες της εποχής, o Raysse αξιοποιεί στο έπακρο τις τεράστιες δυνατότητες που προσφέρει το πρωτοποριακό οπτικοακουστικό μέσο από τα πρώτα βήματα της έγχρωμης τηλεόρασης.
Στην έκθεση, που προσκαλεί τον επισκέπτη να ανακαλύψει πώς ο καλλιτέχνης επεκτείνει, μέσω της κινούμενης εικόνας, την εικαστική και εννοιολογική του έρευνα, παρουσιάζονται φιλμς και βίντεο που έχουν δημιουργηθεί από το 1966 ως και το 2008. Ανάμεσα στην ποίηση, την πρόκληση και την μορφική ελευθερία, οι ταινίες του αποκαλύπτουν ένα συνεκτικό και απολύτως σύγχρονο έργο, στο οποίο κάθε εικόνα –στατική ή κινούμενη– συμμετέχει σε έναν συνολικό στοχασμό πάνω
Η έκθεση συνδιοργανώνεται με το Fonds Martial Raysse.
Επιμέλεια: Θούλη Μισιρλόγλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Βοηθός επιμελητής: Θοδωρής Μάρκογλου
«Ευρωπαϊκή Pop. Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων»: Μια στιγμή εξωστρέφειας για την ελληνική σύγχρονη τέχνη
Η δεύτερη έκθεση που εγκαινιάζεται σήμερα είναι κάτι σαν συνέχεια της προηγούμενης, καθώς αφορά την εποχή κατά την οποία πολλοί Έλληνες καλλιτέχνες σπουδάζουν στο εξωτερικό (Γερμανία, Γαλλία κ.α.) και έρχονται σε επαφή με όλες τις καλλιτεχνικές ανησυχίες της εποχής.
Μετά τις αφαιρετικές τάσεις που κυριαρχούσαν στην τέχνη ως και τη δεκαετία 1950, η αναγνωρίσιμη εικόνα και μορφή επανέρχεται κατά τις δεκαετίες 1960-1970 και εξής, για να προσφέρει εναλλακτικές αφηγήσεις. Στην καρδιά της ανάγκης για μια ανανέωση του ρεαλισμού και της εκφραστικότητας της εικόνας, σε έναν κόσμο που απομακρυνόταν από τη θεμελιώδη ανάγκη της τέχνης να αναπαραστήσει την ανθρώπινη ύπαρξη, πολλοί καλλιτέχνες αμφισβήτησαν τις παραδοσιακές αξίες της κοινωνίας και του καλλιτεχνικού κόσμου. Νέες αφηγήσεις απέδωσαν στιγμές καθημερινής ζωής, σχολίασαν κοινωνικά ή πολιτικά ζητήματα, αναγνωρίζοντας την επιρροή της διαφήμισης, της μαζικής κουλτούρας και των ΜΜΕ και αντικατοπτρίζοντας την ταχύτητα, τις αντιφάσεις και τις αντιφάσεις της σύγχρονης ζωής. Τα νέα είδη ρεαλισμού αναδύθηκαν, όχι ως αντιγραφή της πραγματικότητας, αλλά ως αναπαράσταση της εσωτερικής ψυχολογικής σύγκρουσης του ατόμου και των κοινωνικών του αποτυχιών. Η έκθεση επιχειρεί μια διαδρομή σε έργα και καλλιτέχνες του ευρωπαϊκού χώρου που αναδεικνύουν τη μάχη των αναπαραστατικών αφηγήσεων και φωτίζουν εκ νέου τον κόσμο της πραγματικότητας και των αντικειμένων. Όλοι τους είτε είχαν συνδεθεί με κινήματα όπως της Nouvelle Figuration ή με την ομάδα των Νέων Ρεαλιστών της Γαλλίας, είτε το έργο τους βρίσκεται στον απόηχο εκείνων.
Η παρακαταθήκη του έργου τους, με τον τρόπο που ανακαλεί την κοινωνική αποξένωση, την πολιτική αναστάτωση και τις αντιφάσεις της ανθρώπινης φύσης, διατηρεί τη δύναμή του όχι μόνο ως ιστορικό καλλιτεχνικό φαινόμενο, αλλά και ως πυξίδα για τη σύγχρονη τέχνη και ζωή.
Τα έργα που παρουσιάζονται στην έκθεση προέρχονται από τις συλλογές του MOMus-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, καθώς και από ιδιωτικές συλλογές.
Επιμέλεια: Θούλη Μισιρλόγλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Βοηθός επιμελητής: Κατερίνα Σύρογλου
