Πέρα από το Χθες: Ένας ανθρωπολογικός περίπατος στα ίχνη των αδερφών Μανάκια στις αρχές του 1900
Ένα έργο εικαστικής ανθρωπολογίας από τον Catalin D. Constantin
Στον χώρο To Pikap (Ολύμπου 57, Θεσσαλονίκη) εγκαινιάζεται την Τρίτη 21 Απριλίου 2026, στις 18:30, η έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Πέρα από το χθες».
Πρόκειται για ένα ταξίδι στον χρόνο, το τοπίο και τη μνήμη, ένα έργο οπτικής ανθρωπολογίας που ανατρέχει στα φωτογραφικά ίχνη των αδελφών Μανάκια, των πρωτοπόρων φωτογράφων των αρχών του 20ού αιώνα, οι οποίοι πριν από περισσότερο από έναν αιώνα περιπλανήθηκαν στα Βαλκάνια με μια φωτογραφική μηχανή, αποτυπώνοντας έναν κόσμο στα πρόθυρα της νεωτερικότητας.
Η Θεσσαλονίκη, ως ιστορικό σταυροδρόμι της περιοχής, αποτελεί ένα ιδιαίτερα ταιριαστό πλαίσιο για αυτή τη συνάντηση παρελθόντος και παρόντος. Είναι, άλλωστε, και η πόλη όπου ο Ιανάκης Μανάκια πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του, προσδίδοντας στην έκθεση μια διακριτική βιογραφική διάσταση.
Σήμερα, στο To Pikap παρουσιάζεται το έργο οπτικής ανθρωπολογίας του Ρουμάνου ανθρωπολόγου Catalin D. Constantin, ο οποίος για περισσότερο από μια δεκαετία διεξάγει ανθρωπολογική έρευνα σε όλο τον βαλκανικό χώρο. Επιστρέφει ξανά και ξανά στα τοπία που κάποτε απαθανάτισαν οι αδελφοί Μανάκια, αξιοποιώντας αρχειακές φωτογραφίες, παλιούς χάρτες και προφορικές μαρτυρίες, και ξαναφωτογραφίζει τις ίδιες σκηνές από το ακριβές σημείο, συχνά ακόμη και την ίδια ημερολογιακή ημέρα με τις πρωτότυπες.
Το αποτέλεσμα είναι ένας συγκινητικός οπτικός διάλογος που εκτείνεται σε περισσότερο από έναν αιώνα. Το παλιό συναντά το νέο, το παρελθόν το παρόν, και η πολιτισμική συνέχεια αναδεικνύεται μέσα από τις μεταβολές.
Οι επισκέπτες θα δουν πλάι-πλάι εικόνες από τις αρχές του 20ού αιώνα και από σήμερα, αφηγήσεις από την επιτόπια έρευνα και ίχνη ξεχασμένων μετακινούμενων διαδρομών που κάποτε διαμόρφωναν τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων στις ορεινές κοιλάδες της Μακεδονίας και της Ηπείρου.
Η έκθεση αποτελεί έναν βαθύ φόρο τιμής όχι μόνο στους αδελφούς Μανάκια – πρωτοπόρους της φωτογραφίας και του πρώιμου βαλκανικού κινηματογράφου – αλλά και στη διαχρονική ζωτικότητα των βλάχικων κοινοτήτων της Πίνδου.
Σύντομο βιογραφικό Catalin D. Constantin
Ο Catalin D. Constantin είναι ανθρωπολόγος, εκδότης και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου, όπου διδάσκει στο Τμήμα Γραμμάτων και διετέλεσε αντιπρύτανης της Σχολής (2016–2024). Το πρώτο του διδακτορικό, που ολοκληρώθηκε το 2011, επικεντρώθηκε στην καθημερινή ζωή στις ρουμανικές πόλεις στις αρχές του 20ού αιώνα.
Συνδυάζοντας το ενδιαφέρον του για τη φωτογραφία, τη γραφή και το ταξίδι, ολοκλήρωσε ένα δεύτερο διδακτορικό το 2014 στο Πανεπιστήμιο Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας «Ion Mincu», σε μια σπάνια περίπτωση όπου το ανώτατο διδακτορικό στην αρχιτεκτονική απονεμήθηκε σε μη αρχιτέκτονα.
Έχει επιμεληθεί πολυάριθμους τόμους και φωτογραφικές εκδόσεις αφιερωμένες στη ρουμανική πολιτιστική κληρονομιά, συχνά αναλαμβάνοντας τόσο την επιμέλεια των κειμένων όσο και τον οπτικό σχεδιασμό. Το βιβλίο Windows of Bucharest and Their Stories (2015) γνώρισε μεγάλη επιτυχία, φτάνοντας στην κορυφή των πωλήσεων στη Ρουμανία.
Η έρευνά του επικεντρώνεται στις βλάχικες κοινότητες των Βαλκανίων και του Καυκάσου, όπου πραγματοποιεί μακροχρόνια επιτόπια έρευνα. Έχει παρουσιάσει εκθέσεις σε πολλές χώρες, μεταξύ άλλων στη Ρουμανία, την Ισπανία, την Τουρκία, τη Βουλγαρία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία, την Πολωνία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τη Βόρεια Μακεδονία και την Πορτογαλία.
ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: 21–25 Απριλίου 2026
