5ο Evia Film Project: Τα highlights της 5ης ημέρας
Όλα όσα έγιναν το Σάββατο 27 Ιουνίου
Το 5ο Evia Film Project, η πράσινη πρωτοβουλία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Πολιτισμού, συνεχίστηκε το Σάββατο 27 Ιουνίου, με μια ανοιχτή συζήτηση με αφορμή τη διεθνή συμπαραγωγή Γέρμα που πραγματοποίησε πρόσφατα γυρίσματα και στην Αιδηψό, καθώς και το masterclass του Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Φεστιβάλ Ορέστη Ανδρεαδάκη για τη διασύνδεση του δημοτικού τραγουδιού με το κινηματογραφικό είδος του σπλάτερ.
Επιπλέον, το απόγευμα του Σαββάτου υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας ανάμεσα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ).
Ανοιχτή συζήτηση Χτίζοντας μια διεθνή συμπαραγωγή: Πώς η Γέρμα συνάντησε την Ελλάδα
Στην εκδήλωση με τίτλο «Χτίζοντας μια διεθνή συμπαραγωγή: Πώς η Γέρμα συνάντησε την Ελλάδα», που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Πολιτισμού «Μελίνα Μερκούρη», στα Λουτρά Αιδηψού, συμμετείχαν η line producer Άννα Ζωγράφου, η παραγωγός (Neda Film) Αμάντα Λιβανού, η παραγωγός (Neda Film) Κατερίνα Τζούρου και ο Δήμαρχος Ιστιαίας-Αιδηψού Γιάννης Κοντζιάς. Ο συντονιστής της συζήτησης Νεκτάριος Σάκκας, Συνεργάτης του Διεθνούς Προγράμματος και Συντονιστής των Ανοιχτών Συζητήσεων του Evia Film Project, καλωσόρισε το κοινό, προβαίνοντας σε μια σύντομη παρουσίαση των ομιλητών.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο πώς ένα ταξίδι αναζήτησης τοποθεσιών στη Βόρεια Εύβοια στη διάρκεια του 3ου Evia Film Project (fam trip) οδήγησε σε μια μεγάλη ελληνοϊσπανική συμπαραγωγή. Τον λόγο πήρε πρώτη η Αμάντα Λιβανού, η οποία αναφέρθηκε στα πρώτα βήματα αυτού του εγχειρήματος: «Πρόκειται για ένα πρότζεκτ ποικιλότροπα συνδεδεμένο με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ουσιαστικά, η πρώτη γνωριμία με τις Βάσκες συνεργάτιδες έγινε στη διάρκεια της Αγοράς του Φεστιβάλ – απλώς επειδή ήταν τα χρόνια της πανδημίας δεν είχαμε γνωριστεί ποτέ από κοντά. Η σκηνοθέτις Λάρα Ισαγκίρε Γκαρισουριέτα αποφάσισε να κάνει ταινία το Γέρμα, που αποτελεί διασκευή του θεατρικού αριστουργήματος του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Ήθελε κάπως να εμπλέξει την Ελλάδα σε όλο αυτό και, έπειτα από παρότρυνση της τότε επικεφαλής της Αγοράς Αγγελικής Βέργου, αποφάσισε να προχωρήσει με Έλληνες συνεργάτες. Ο βασικός πυρήνας και των δύο εταιρειών παραγωγής είναι γυναικείος, και η συνεργασία μας ήταν εξαρχής αρμονική. Από τότε που το Φεστιβάλ τις προσκάλεσε στο 3ο Evia Film Project, η Λάρα αγάπησε την Αιδηψό και όλη την περιοχή, παίρνοντας την απόφαση να συμπεριλάβει το μέρος στην ταινία της», ανέφερε.
Αμέσως μετά, η σκυτάλη πέρασε στην Άννα Ζωγράφου, η οποία μίλησε για τις προκλήσεις της παραγωγής σε μη αστικούς προορισμούς: «Είναι πολύ ευχάριστο και ανανεωτικό να κάνεις γύρισμα στη φύση και όχι στο κέντρο της Αθήνας. Φυσικά, τα γυρίσματα σε εξοχικούς προορισμούς φέρουν προκλήσεις που βαραίνουν την παραγωγή: πέρα από το κόστος, πρέπει να φροντίσουμε για την ασφάλεια των εργαζομένων. Στο συγκεκριμένο γύρισμα μπήκαμε μέσα στο βουνό, στη Δρυμώνα. Είχαμε μαζί μας διασώστη και, επειδή διανύουμε αντιπυρική περίοδο, έπρεπε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στον τρόπο με τον οποίο χειριζόμασταν τις γεννήτριες και τον εξοπλισμό συνολικά. Φροντίσαμε επίσης να αποφύγουμε τον κίνδυνο ηλίασης, ειδικά για τους ξένους συνεργάτες μας. Η συνεργασία μας με τον δήμο Ιστιαίας-Αιδηψού ήταν εξαιρετική. Από την πρώτη ημέρα νιώσαμε ευπρόσδεκτοι. Όλος ο κόσμος ήταν ιδιαίτερα βοηθητικός. Αν μπορούσα να έρχομαι μόνο στην Αιδηψό για παραγωγή, θα το έκανα ευχαρίστως», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Αυτό ακριβώς θα έπρεπε να είναι το μότο του Evia Film Project», ανέφερε ο Δήμαρχος Γιάννης Κοντζιάς, σχετικά με την τελευταία δήλωση της Άννας Ζωγράφου. «Αυτά τα λόγια είναι εξόχως τιμητικά για εμάς. Η Γέρμα ήταν για εμάς μία από τις πιο γλυκές εμπειρίες που μπορεί να έχει ένας δήμαρχος. Τονίζω πως έχουμε καταγεγραμμένη τη φιλοξενία στο DNA μας, οπότε με χαρά υποδεχτήκαμε τη διεθνή συμπαραγωγή, η οποία αγάπησε τις θερμοπηγές μας και τον ιδιαίτερο τόπο μας, τον πρώτο καταγεγραμμένο τουριστικό προορισμό σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία. Το Φεστιβάλ καταφέρνει να αφυπνίσει με διάφορους τρόπους την τοπική κοινωνία και μας φέρνει κοντά με ανθρώπους της τέχνης. Κάνει την κοινωνία μας συνολικά πιο γαλήνια και ευχόμαστε η συνεργασία μας να συνεχιστεί και στο μέλλον. Ελπίζουμε πως αυτή η συμπαραγωγή θα οδηγήσει σε επόμενες. Εμείς διαρκώς μαθαίνουμε από εσάς και γινόμαστε καλύτεροι», τόνισε. Στο σημείο εκείνο, ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης Ορέστης Ανδρεαδάκης εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι το Φεστιβάλ έχει συμβάλει στη διεθνή αυτή συμπαραγωγή, προσθέτοντας παράλληλα πως ήδη ετοιμάζεται και ένα ακόμα ντοκιμαντέρ, το οποίο θα γυριστεί εξ ολοκλήρου στην Αιδηψό.
Αμέσως μετά, τον λόγο πήρε η Κατερίνα Τζούρου: «Χαίρομαι πραγματικά πολύ που βρίσκομαι εδώ, στο Evia Film Project, αλλά και ανάμεσα στους φοιτητές του Τμήματος Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στα Ψαχνά. Το τονίζω γιατί υπήρξα σχετικά πρόσφατα φοιτήτρια, αλλά και μέρος της Αγοράς του Φεστιβάλ, και κάπως νιώθω πως έκανα σήμερα έναν κύκλο. Πέρα από τις τοποθετήσεις των πιο έμπειρων συνεργατών μου, είναι σημαντικό να ακούσετε και εμένα, που είμαι μόλις λίγα χρόνια μεγαλύτερη και δεν έχουμε και τόσο μεγάλη ηλικιακή απόσταση. Το σημαντικότερο είναι να έχετε υπομονή και επιμονή. Οι ομάδες που θα χτίσετε στα φοιτητικά σας χρόνια είναι πολύ σημαντικές. Υπάρχει ένας εγγενής ανταγωνισμός μεταξύ σας, αλλά η αλληλεγγύη τελικά επικρατεί. Οι σπουδαστικές ταινίες είναι απείρως σημαντικές και χαίρομαι πολύ που ακούγονται λίγο περισσότερο τα τελευταία χρόνια», ολοκλήρωσε. Τέλος, η Αμάντα Λιβανού προσέθεσε: «Η ζωή είναι μαραθώνιος, όχι κατοστάρι. Κάντε λάθη, τολμήστε: δεν είστε η μία ταινία σας, είστε η φιλμογραφία σας».
Masterclass «Το γεφύρι της Άρτας, ο Χάνιμπαλ Λέκτερ και ένα σπίτι στο δάσος»
Στο masterclass με τίτλο «Το γεφύρι της Άρτας, ο Χάνιμπαλ Λέκτερ και ένα σπίτι στο δάσος», με ομιλητή τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης Ορέστη Ανδρεαδάκη, εξετάστηκε πώς συνδέονται τα δημοτικά τραγούδια με το κινηματογραφικό είδος του σπλάτερ και τις σύγχρονες ταινίες τρόμου. Ο κ. Ανδρεαδάκης εξήγησε αρχικά ότι στο δημοτικό τραγούδι συναντούμε ορισμένα εξαιρετικά βίαια θέματα και μοτίβα, τα οποία απαντώνται και στο σινεμά τρόμου, δίνοντας παράλληλα διάφορα παραδείγματα που κατεδαφίζουν το στερεότυπο του σπλάτερ ως ενός ανάλαφρου είδους, μεταξύ των οποίων και το αξέχαστο Ο εφιάλτης στον δρόμο με τις λεύκες (1984) του Γουές Κρέιβεν, όπου ο αγγλικός τίτλος (Nightmare on Elm Street) παραπέμπει στον τόπο της δολοφονίας του Τζον Κένεντι.
Στη συνέχεια, ο Ορέστης Ανδρεαδάκης στάθηκε σε μία ακόμη κοινή συνισταμένη ανάμεσα στα δημοτικά τραγούδια και τις ταινίες σπλάτερ, την εισβολή της ασυνείδητης επιθυμίας στο συνειδητό, αναλύοντας συγχρόνως μια φαινομενική αντίθεση που διατρέχει το είδος του σπλάτερ. «Το σπλάτερ θεωρείται “φτηνό” είδος γιατί χειραγωγεί τον θεατή και εκβιάζει τον φόβο του με εύκολα κόλπα. Κι όμως σε πολλές από αυτές τις ταινίες διακρίνουμε εξαίσια σχόλια για πορνογραφία της βίας και την ηδονοβλεπτική συνενοχή του θεατή, ίσως μάλιστα να αντανακλούν την εποχή μας – το πώς βλέπαμε και εξακολουθούμε να βλέπουμε, για παράδειγμα, σε ζωντανή σύνδεση από το κινητό μας τα βασανιστήρια στο Γκουαντάναμο και στις φυλακές του Ιράν ή την τραγωδία στη Λωρίδα της Γάζας. Δεν υποπίπτουμε κι εμείς με αυτόν τον τρόπο σε μια ηδονοβλεπτική συνενοχή απέναντι στα αληθινά εγκλήματα που συμβαίνουν ολόγυρά μας;»
Αμέσως μετά, ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ επικεντρώθηκε στην παρείσφρηση του σπλάτερ και σε άλλα κινηματογραφικά είδη, μνημονεύοντας παράλληλα το γεγονός ότι έλκει την καταγωγή του από το θέατρο. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στο έργο Τίτος Ανδρόνικος του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, που γράφτηκε στα τέλη του 16ου αιώνα, το οποίο περιλαμβάνει σκηνές και δρώμενα που φέρνουν έντονα στο μυαλό την ταινία Sweeney Todd: Ο φονικός κουρέας της οδού Φλιτ (2007) σε σκηνοθεσία Τιμ Μπάρτον. Παράλληλα, επισήμανε πως ανάλογες ιστορίες φρίκης βρίσκει κανείς και σε πολυάριθμες αρχαίες τραγωδίες, αλλά και σε διάφορες απεικονίσεις σε αγγεία που χρονολογούνται από τον 6ο αιώνα π.Χ.
Σε εκείνο το σημείο, ο κ. Ανδρεαδάκης έκανε αναφορά στις παραλογές, στην κατηγορία δηλαδή των δημοτικών τραγουδιών που αφηγούνται ακρότατες συμπεριφορές, χαρτογραφώντας τη διαδρομή που ακολούθησαν αυτές οι ιστορίες βίας, από τους αρχαίους ελληνικούς μύθους μέχρι το δημοτικό τραγούδι και τη σύγχρονη κινηματογραφική βιομηχανία. Μάλιστα, με σημείο αναφοράς την πασίγνωστη παραλογή Του νεκρού αδερφού, φώτισε έναν ακόμη κοινό άξονα που συνδέει το σπλάτερ και τα δημοτικά τραγούδια: «Πολλές παραλογές όπως και αμέτρητα σπλάτερ τοποθετούν τη δράση τους έξω από τον αστικό ιστό. Είτε στο ίδιο το δάσος, όπως για παράδειγμα είδαμε χθες στο Παρασκευή και 13, είτε στα προάστια μεγάλων πόλεων. Και ο λόγος είναι ότι παραπέμπουν σε εκείνη τη βουκολική εποχή, κατά την οποία τα φαντάσματα, τα τέρατα, τα ξωτικά ήταν μέρος της καθημερινότητας και το κακό καιροφυλακτούσε στις σκιές του δάσους».
Ακολούθως, ο Ορέστης Ανδρεαδάκης πραγματοποίησε μια εκτενή και πλουραλιστική αναφορά στον τρόπο με τον οποίο αναπαρίσταται η πράξη της αυτοχειρίας στα δημοτικά τραγούδια αλλά και σε πολλές θρυλικές ταινίες από όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, ανατρέχοντας την ίδια στιγμή στις πατριαρχικές ρίζες ειδεχθών εγκλημάτων όπως η αδελφοκτονία, η μητροκτονία και η γυναικοκτονία. Έπειτα, εμβάθυνε σε διάφορα είδη κινηματογραφικού τρόμου, όπως τα σλάσερ φιλμ και το ιταλικό τζάλο, καταλήγοντας στον φολκλορικό τρόμο μέσα από τη μελέτη-παρατήρηση μιας ακόμα διαδεδομένης παραλογής (Η μάνα η φόνισσα). «Όλα αυτά τα στοιχεία που συναντάμε στα δημοτικά τραγούδια, οι θρύλοι και τα παραμύθια, τα φαντάσματα και τα ξωτικά, οι καλικάντζαροι και τα τέρατα, οι ιστορίες με βρικόλακες και νεκρούς που επιστρέφουν στη ζωή, έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στον κινηματογράφο, δημιουργώντας ένα ακόμα υπό-είδος του τρόμου, το λεγόμενο folk horror», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αντί επιλόγου, ο Ορέστης Ανδρεαδάκης απευθύνθηκε στους φοιτητές του Τμήματος Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών: «Τα θέματα που θα σας απασχολήσουν βρίσκονται ήδη στη λαϊκή παράδοση, στις κλασικές τραγωδίες και στην τοπική μας διήγηση, ενώ τα προβλήματα που αντιμετώπισαν όλοι αυτοί οι δημιουργοί θα τα αντιμετωπίσετε κι εσείς πολύ σύντομα. Καταφύγετε σ’ αυτούς – θα βρείτε τολμηρές λύσεις, που παραβιάζουν και παραβαίνουν τους κανόνες, όπως στο Η μάνα η φόνισσα: “Έχω δυο μέρες να το ιδώ και τρεις να το φιλήσω, κι αν δε το ιδώ ως το βραδύ θε να παραλοήσω”. Γιατί βραδύ και όχι βράδυ; Γιατί υπακούει σε μια εσωτερική μουσικότητα, επομένως είναι απαραίτητο να τονιστεί στη λήγουσα. Το συγκεκριμένο δημοτικό τραγούδι παραβιάζει λοιπόν τη γραμματική με τον ίδιο τρόπο που ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ παραβίασε τον κανόνα του άξονα, με τον ίδιο τρόπο που ο Στίβεν Σπίλμπεργκ παραβίασε τον κανόνα του άξονα στο Η διάσωση του στρατιώτη Ράιαν, γιατί δεν του έβγαιναν το μέτρο, η μουσικότητα και ο ρυθμός. Παραβιάστε λοιπόν τους κανόνες που σας μάθανε, για να σας βγει το μέτρο. Ανατρέξτε σ’ αυτούς τους κλασικούς και λαϊκούς συγγραφείς και ποιητές και γυρίστε τις ταινίες σας όπως ακριβώς τις έχετε φανταστεί».
Υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας Φεστιβάλ και ΕΚΚΟΜΕΔ
To απόγευμα της Παρασκευής 26 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε η υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας ανάμεσα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και το ΕΚΚΟΜΕΔ – Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας, με σκοπό τη βέλτιστη συνεργασία των δύο φορέων και απώτερο στόχο την ανάπτυξη, εξωστρέφεια και διεθνή προβολή της ελληνικής κινηματογραφικής και οπτικοακουστικής δημιουργίας. Το Μνημόνιο Συνεργασίας υπέγραψαν η Γενική Διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης Ελίζ Ζαλαντό και ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΚΚΟΜΕΔ Λεωνίδας Χριστόπουλος.
Το Evia Film Project υλοποιείται με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού. Σημαντική είναι η συμβολή της ΕΡΤ. Πολύτιμη είναι η στήριξη της COSMOTE TELEKOM, Μεγάλου Χορηγού, και της Fischer, που στηρίζει σταθερά το Φεστιβάλ. Το 5ο Evia Film Project πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Ιστιαίας-Αιδηψού, τον Δήμο Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας και τον Οργανισμό Λιμένων Νομού Ευβοίας.
