Μήπως έχουμε βαρεθεί να βλέπουμε τους ίδιους ηθοποιούς ξανά και ξανά;
Το φαινόμενο «ανακύκλωσης» ηθοποιών στον κινηματογράφο και οι συνέπειες του
Όλοι μας έχουμε παρατηρήσει το φαινόμενο «ανακύκλωσης» των ίδιων – μετρημένων στο χέρι – προσώπων στον κινηματογραφικό φακό. Κάθε μεγάλη κινηματογραφική παραγωγή περιλαμβάνει τα ίδια γνωστά ονόματα ξανά και ξανά.
Αν και ο ρόλος των ηθοποιών είναι να μεταμορφώνονται σε κάθε ταινία, αυτός ο κορεσμός κάνει το κοινό να αγανακτά και να μη βλέπει τον χαρακτήρα της ταινίας, αλλά τον σταρ πίσω από τον χαρακτήρα.
Τρανά τωρινά παραδείγματα ηθοποιών είναι ο Timothée Chalamet, η Zendaya και ο Robert Pattinson. Μόνο μέσα σε μια κινηματογραφική χρονιά ο Robert Pattinson και η Zendaya έχουν υπάρξει μαζί σε 3 διαφορετικές ταινίες, όπως το The Drama, το Dune: Part Three και το The Odyssey. Αυτό δίνει έντονα την εντύπωση ότι ο ελιτισμός υπερισχύει έναντι των ευκαιριών σε καινούργιους ηθοποιούς του χώρου.
Προφανώς, το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί κάτι καινούργιο. Και στο παρελθόν το Hollywood βασιζόταν σε μεγάλα ονόματα, όπως ο Tom Cruise, ο Brad Pitt και ο Leonardo DiCaprio, οι οποίοι κυριαρχούσαν στις μεγαλύτερες παραγωγές της εποχής τους.
Ωστόσο, η βασική διαφορά με το σήμερα είναι ο τρόπος με τον οποίο διαμορφωνόταν η δημόσια εικόνα τους. Η περσόνα τους χτιζόταν κυρίως μέσα από τις ίδιες τις ταινίες, τις συνεντεύξεις και τις περιορισμένες δημόσιες εμφανίσεις τους.
Σήμερα, όμως, η περσόνα ενός ηθοποιού δεν διαμορφώνεται αποκλειστικά μέσα από το έργο του. Με την άνοδο των social media βλέπουμε καθημερινά τους αγαπημένους μας ηθοποιούς στις οθόνες μας. Παλιότερα, ο κινηματογράφος αποτελούσε μία από τις λίγες οπτικοακουστικές στιγμές κατά τις οποίες ο θεατής μπορούσε να τους παρακολουθήσει, γεγονός που δημιουργούσε μια αίσθηση αναμονής και μυστηρίου.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, η συνεχής παρουσία τους μέσα από memes, fan edits, συνεντεύξεις, διαφημίσεις και προσωπικούς λογαριασμούς στα social media έχει αλλάξει αυτή τη σχέση. Η αντίληψή μας για έναν ηθοποιό διαμορφώνεται πλέον σε μεγάλο βαθμό από το ψηφιακό του αποτύπωμα και την προσωπική του ζωή και όχι αποκλειστικά από την τέχνη του.
Έτσι, όταν ο Timothée Chalamet μεταπηδά από τον Willy Wonka στον Paul Atreides του Dune, το ζήτημα δεν είναι ότι υποδύεται εντελώς διαφορετικούς χαρακτήρες, αλλά ότι η δημόσια εικόνα του είναι πλέον τόσο έντονη, ώστε πολλές φορές προηγείται του ίδιου του ρόλου.
Έτσι, βλέπουμε τον σταρ πίσω από τον ρόλο, με αποτέλεσμα να χάνεται η «μαγεία» και η απορρόφηση του θεατή πλήρως στο κινηματογραφικό έργο.
Αυτό το γεγονός πλήττει αρκετά τις βιογραφικές ταινίες, όπου πρέπει να αποτυπωθεί πλήρως ένα αληθινό πρόσωπο τόσο εμφανισιακά όσο και κινησιολογικά. Όμως, όταν ο Chalamet ενσαρκώνει τον Bob Dylan, δυσκολεύομαι να απορριφθώ στην ερμηνεία, καθώς βλέπω πρώτα τον Timothée Chalamet και έπειτα τον Bob Dylan. Δεν φταίνε οι ικανότητες του Chalamet, αντιθέτως είναι ένας χαρισματικός και ικανός ηθοποιός, παίζοντας αρκετά καλά την φιγούρα του Bob Dylan, αλλά η συνεχής του παρουσία του στην κινηματογραφική οθόνη έχει κάνει τον θεατή να μην πείθεται.
Ένα ακόμη παράδειγμα ταινία που έχει προκαλέσει παρόμοιες αντιδράσεις είναι σχετικά με την σειρά ταινιών βιογραφίας των The Beatles, με τον Paul Mescal (Normal People) να υποδύεται τον Paul McCartney, ο Harris Dickinson (The Triangle of Sadness) τον John Lennon, o Joseph Quinn (Stranger Things) και ο Barry Keoghan (Saltburn) τον Ringo Starr. Πολλοί αντέδρασαν στο γεγονός ότι επιλέχθηκαν τόσο διάσημα πρόσωπα που είναι ιδιαίτερα αναγνωρίσιμοι αντί η επιλογή ηθοποιών που όντως θα έμοιαζαν αρκετά στους Beatles.
Γενικά, το κοινό αναζητά νέα και φρέσκα πρόσωπα, κάτι διαφορετικό και αυθεντικό και το οποίο να εξυπηρετεί το καλλιτεχνικό όραμα και όχι το οικονομικό κέρδος.
Όμως όλο αυτό από που ξεκίνησε;
Star System of Hollywood
Ανέκαθεν, υπήρχε ένα σύστημα όπου το Hollywood επέλεγε ηθοποιούς με βάση το οικονομικό κέρδος. Πιο συγκεκριμένα, από το 1910 μέχρι τη δεκαετία του 60 υπήρχε το γνωστό Star System. Ουσιαστικά, τα κινηματογραφικά στούντιο του Hollywood δημιούργησαν μια μέθοδο επιλογής ηθοποιών, όπου προσλάμβαναν νέους ηθοποιούς και τους μετέτρεπαν ολικώς, τόσο την περσόνα τους, τα ονόματα τους και το υπόβαθρο τους.
Έδιναν έμφαση στην εμφάνιση των ηθοποιών παρά στις δεξιότητες τους, οι οποίες χτίζονταν μετέπειτα, όπως με μαθήματα υποκριτικής, φωνητικής και χορού. Οι παρεμβάσεις έφταναν μέχρι και την προσωπική ζωή τους, με τις κατασκευασμένες και ψευδείς σχέσεις μεταξύ ηθοποιών για παραπάνω δημοσιότητα. Κλασικά παραδείγματα ηθοποιών που αποτέλεσαν προϊόν αυτού του συστήματος ήταν η Marilyn Monroe, Marlon Brando και James Dean.
Σιγά – σιγά αυτό το σύστημα άρχισε να καταρρέει. Με την άνοδο της τηλεόρασης και της πιο νατουραλιστικής ηθοποιίας, με βάση την μέθοδου του Στανισλάφσκι, αυτό το σύστημα δεν άντεξε μέσα σε αυτές τις αλλαγές της ψυχαγωγίας. Παρά την πλήρη κατάρρευση αυτού του συστήματος, πολλά από αυτά ισχύουν ακόμα και σήμερα αλλά με αρκετά διαφορετικό τρόπο προσέγγισης.
Το σύγχρονο Star System
Το σύγχρονο Star System αν και δεν υφίσταται ως έννοια, ακόμα υπάρχει και διεισδύει στην κινηματογραφική βιομηχανία με διαφορετικούς τρόπους. Με την άνοδο των social media η διαδικασία επιλογής ηθοποιών να έχει αλλάξει, με τους casting directors να έχουν διαφορετικά κριτήρια. Ένα από αυτά είναι οι ακόλουθοι που μπορεί να έχει ένας ηθοποιός στα social media. Συγκεκριμένα, η ηθοποιός Maya Hawke επιβεβαίωσε στο Happy Sad Confused podcast αυτό το γεγονός και ότι παίζει βασικό ρόλο στην επιλογή ενός ηθοποιού με την απαίτηση κιόλας ενός αριθμού ακολούθων και πάνω ώστε να είναι κάποιος ηθοποιός στο οπτικό πεδίο των casting directors.
Αυτό το φαινόμενο, όπως και η συνεχής επιλογή A-list ηθοποιών, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στους τεράστιους προϋπολογισμούς που απαιτούν οι σύγχρονες κινηματογραφικές παραγωγές.
Έτσι, τα στούντιο επιλέγουν ήδη καταξιωμένους ηθοποιούς, θεωρώντας ότι η αναγνωρισιμότητα τους μειώνει το οικονομικό ρίσκο και αυξάνει τις πιθανότητες εμπορικής επιτυχίας.
Βρισκόμαστε σε μια περίοδο έντονης οικονομικής αβεβαιότητας, όπου οι εταιρείες αποφεύγουν όλο και περισσότερο το επιχειρηματικό ρίσκο. Η ίδια λογική έχει περάσει και στον κινηματογράφο, με τα μεγάλα στούντιο να προτιμούν ασφαλείς επιλογές αντί να επενδύουν σε νέους ηθοποιούς ή πρωτότυπες ιδέες.
Θυσία του καλλιτεχνικού έργου για το οικονομικό κέρδος
Ίσως βρισκόμαστε σε μια κομβική στιγμή για την ανάδειξη νέων προσώπων στην κινηματογραφική βιομηχανία. Ο κόσμος «διψάει» για κάτι διαφορετικό και αυθεντικό, και είναι ήδη ψυχικά κουρασμένος με την ύπαρξη των social media. Πλέον, έχει χαθεί το μυστήριο και η φαντασία γύρω από τον κινηματογράφο και έχει καταστραφεί η πλήρης απορρόφηση του θεατή σε μια ταινία. Δε βλέπουμε τους ηθοποιούς ως κάτι άπιαστο και ονειρικό αλλά ως κάτι προσιτό και συνεχές στο οπτικό μας πεδίο, το οποίο καταλήγει κουραστικό.
Για τον λόγο αυτό, η κινηματογραφική βιομηχανία χρειάζεται να εμπιστευτεί περισσότερο το κοινό και να αναλάβει μεγαλύτερο καλλιτεχνικό ρίσκο, αντί να επενδύει διαρκώς στις ίδιες ασφαλείς επιλογές. Η επιτυχία ανεξάρτητων παραγωγών, όπως το Backrooms και το Obsession, αλλά και η ανάδειξη νέων ηθοποιών, όπως ο Dominic Sessa στο The Holdovers, δείχνουν ότι υπάρχει χώρος για φρέσκες δημιουργικές επιλογές.
