Πέθανε η Γαλλοϊρανή καλλιτέχνιδα Μαρζάν Σατραπί – Ήταν η δημιουργός του «Persepolis»
Σε ηλικία 56 ετών - Παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής της μια από τις πιο ηχηρές και θαρραλέες φωνές κατά του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν.
Η Γαλλοϊρανή καλλιτέχνης Μαρζάν Σατραπί, η οποία γνώρισε διεθνή αναγνώριση με τα πολυβραβευμένα αυτοβιογραφικά της έργα και την ταινία της «Περσέπολις», πέθανε σε ηλικία 56 ετών, όπως πληροφορήθηκε σήμερα το AFP από την οικογένειά της.
«Η Μαρζάν Σατραπί πέθανε από θλίψη λίγο περισσότερο από ένα χρόνο μετά τον θάνατο του Ματίας Ρίπα, του συζύγου της και έρωτα της ζωής της», αναφέρει ανακοίνωση της οικογένειάς της στο AFP.
Ο παραγωγός, ηθοποιός και σεναριογράφος Ματίας Ρίπα πέθανε στις 8 Απριλίου 2025.
Σε πρόσφατες αναρτήσεις στον λογαριασμό της στο Instagram, η Σατραπί σχημάτισε τη φράση: «For I Lost the love of my life» («Γιατί έχασα τον έρωτα της ζωής μου»).
Η Σατραπί, έντονη επικρίτρια του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, εγκαταστάθηκε στη Γαλλία το 1994 και απέκτησε τη γαλλική υπηκοότητα το 2006.
Το Persepolis αφηγείται τα πρώτα χρόνια της ζωής της στην Τεχεράνη, υπό τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979, πριν οι γονείς της τη στείλουν στην Ευρώπη, όπου ξεκίνησε μια ζωή στην εξορία.
Πέρυσι, αρνήθηκε να παραλάβει τη Légion d’Honneur, καταγγέλλοντας τη «υποκρισία» της Γαλλίας στις σχέσεις της με το Ιράν και επικαλούμενη τη γαλλική πολιτική θεωρήσεων, η οποία, όπως υποστήριξε, εμπόδιζε Ιρανούς αντιφρονούντες να εγκαταλείψουν τη χώρα και να μεταβούν στη Γαλλία.
Ποια ήταν η Μαρζάν Σατραπί
Η Σατραπί γεννήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 1969 στο Ραστ του Ιράν και μεγάλωσε στην Τεχεράνη σε μια μεσοαστική, προοδευτική οικογένεια με αριστερές πολιτικές καταβολές. Έζησε από πρώτο χέρι τις δραματικές αλλαγές στη χώρα της: την πτώση του Σάχη, την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και τον μακροχρόνιο πόλεμο Ιράν-Ιράκ. Οι γονείς της, ανησυχώντας για την ασφάλειά της λόγω του επαναστατικού και ανυπότακτου χαρακτήρα της, την έστειλαν στα 14 της χρόνια στη Βιέννη για να σπουδάσει.
Η εξορία και η επιστροφή
Τα χρόνια της στην Αυστρία ήταν δύσκολα και σημαδεύτηκαν από τη μοναξιά, την πολιτισμική σύγκρουση, μέχρι και μια περίοδο αστέγιας που την οδήγησε στο νοσοκομείο με σοβαρή πνευμονία. Επέστρεψε για ένα διάστημα στο Ιράν, όπου σπούδασε Οπτική Επικοινωνία και παντρεύτηκε, αλλά ο περιορισμός των ελευθεριών και το καταπιεστικό καθεστώς την ανάγκασαν να εγκαταλείψει οριστικά τη χώρα το 1994. Εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, η οποία έγινε η δεύτερη πατρίδα της (έλαβε τη γαλλική υπηκοότητα το 2006).
Το έργο-σταθμός: Περσέπολις (Persepolis)
Το έργο που την καθιέρωσε παγκοσμίως ήταν το “Περσέπολις” (κυκλοφόρησε σε τέσσερις τόμους μεταξύ 2000-2003).
Το graphic novel: Πρόκειται για μια ασπρόμαυρη, αυτοβιογραφική σειρά κόμικς που περιγράφει τα παιδικά και εφηβικά της χρόνια στο Ιράν, την εμπειρία της εξορίας και την επιστροφή της. Με όπλα το καυστικό χιούμορ, την ειλικρίνεια και το απλό αλλά δυναμικό σχέδιο, κατάφερε να απομυθοποιήσει τα στερεότυπα για την ιρανική κοινωνία.
Η ταινία: Το 2007, η Σατραπί συν-σκηνοθέτησε την ομώνυμη ταινία κινουμένων σχεδίων. Το φιλμ κέρδισε το Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ των Καννών και ήταν υποψήφιο για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων.
Άλλα σημαντικά έργα και σκηνοθεσία
Μετά την επιτυχία του Περσέπολις, η Σατραπί συνέχισε να δημιουργεί και να πειραματίζεται με διάφορα μέσα:
Κόμικς: Κυκλοφόρησε τα εξαιρετικά Κοτόπουλο με Δαμάσκηνα (Poulet aux prunes) και Κεντήματα (Broderies), εστιάζοντας ξανά στην ανθρώπινη πλευρά και τις σχέσεις των ανθρώπων στο Ιράν.
Κινηματογράφος: Σκηνοθέτησε live-action ταινίες, όπως τη μεταφορά του Κοτόπουλο με Δαμάσκηνα (2011), τη μαύρη κωμωδία The Voices (2014) με τον Ryan Reynolds, και το Radioactive (2019), μια βιογραφική ταινία για τη ζωή της Μαρί Κιουρί.
Πολιτική δράση και ο αγώνας για τις γυναίκες του Ιράν
Η Μαρζάν Σατραπί παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής της μια από τις πιο ηχηρές και θαρραλέες φωνές κατά του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν.
Το 2023, μετά τον θάνατο της Mahsa Amini και το ξέσπασμα του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», ηγήθηκε της δημιουργίας του συλλογικού graphic novel “Woman, Life, Freedom”.
Συνεργαζόμενη με δεκάδες καλλιτέχνες, ιστορικούς και πολιτικούς επιστήμονες, το βιβλίο αυτό δημιουργήθηκε για να στηρίξει τις Ιρανές γυναίκες και να καταγγείλει τη βίαιη καταστολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για τη συνολική προσφορά της, τιμήθηκε το 2024 με το έγκριτο βραβείο Princess of Asturias Award for Communication and Humanities.
«Η ελευθερία έχει ένα τίμημα, αλλά η σκλαβιά έχει ακόμα μεγαλύτερο.» – Μαρζάν Σατραπί
Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, liberal.gr, ethnos.gr
