«Να είσαι αυτό που είσαι»: Παιδικές φωνές γκρέμισαν τα ‘τετράγωνα’ στερεότυπα στο Μέγαρο Μουσικής
Το ταξίδι στην χώρα των Άσχημων δεν είναι ένα έργο για άψογα παιδιά και τέλειους ενήλικες, αλλά έργο αφιερωμένο σε όλους όσοι δεν χωρούν «μέσα σε τέσσερις γωνίες ορθές».
Φωτογραφίες: Όλγα Δέικου
Μια βραδιά γεμάτη παιδικές φωνές, συγκίνηση και αποδοχή.
Ένα διακαλλιτεχνικό πρόγραμμα μουσικού θεάτρου που υλοποιήθηκε για δεύτερη συνεχή χρονιά, φέρνοντας μαθητές και εκπαιδευτικούς σε επαφή με τον κόσμο της όπερας και του μουσικού θεάτρου μέσα από βιωματικά εργαστήρια, δημιουργική έκφραση και σύγχρονες εκπαιδευτικές πρακτικές.
Την Τετάρτη 3 Ιουνίου, στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του εκπαιδευτικού προγράμματος «3ο Κουδούνι Όπερα» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Πολύ πριν ξεκινήσει η παράσταση, η αίθουσα είχε ήδη γεμίσει ζωή.
Γονείς, παππούδες, γιαγιάδες, μικρά αδέρφια και δάσκαλοι κατέκλυζαν τις θέσεις, ενώ από τον εξώστη και τα πλάγια μπαλκόνια ακούγονταν οι πρώτες παιδικές φωνές. Τα μικρότερα παιδιά στέκονταν ανυπόμονα στις καρέκλες τους, προσπαθώντας να εντοπίσουν τα αδέρφια και τους φίλους τους ανάμεσα στους συμμετέχοντες. Χαιρετούσαν, φώναζαν τα ονόματά τους, κουνούσαν τα χέρια τους με ενθουσιασμό. Η ανυπομονησία τους απλωνόταν σε κάθε γωνιά της αίθουσας.
Στη σκηνή επικρατούσε ησυχία. Τα φώτα ήταν χαμηλωμένα, αφήνοντας να διακρίνονται αχνά μόνο οι στέκες των παιδιών, που έμοιαζαν να φωσφορίζουν μέσα στο σκοτάδι. Ήταν η στιγμή λίγο πριν από την έναρξη, εκείνη η μαγική παύση που προηγείται κάθε μεγάλης προσδοκίας.
Το πρώτο θερμό χειροκρότημα ακούστηκε με την εμφάνιση της ορχήστρας.
Λίγο αργότερα, από τις σκάλες άρχισαν να κατεβαίνουν τα παιδιά κρατώντας πλακάτ με τα ονόματα των σχολείων τους. Οι γονείς ξέσπασαν σε ζητωκραυγές και χειροκροτήματα, ενώ οι μικροί πρωταγωνιστές ανταπέδιδαν άλλοτε με ντροπαλά χαμόγελα και άλλοτε με βλέμματα γεμάτα περηφάνια.
Στάθηκαν μπροστά στο κοινό, πήραν τις θέσεις τους μαζί με τους δασκάλους που τους συνόδευαν και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα κατάφεραν να κυριεύσουν την αίθουσα με τις γλυκές φωνές τους. Στο πλάι, τα παιδιά του Ειδικού Σχολείου Κωφών-Βαρήκοων Πανοράματος απέδιδαν τους στίχους στη νοηματική γλώσσα, προσθέτοντας μια ακόμη διάσταση στο μήνυμα της παράστασης. Ήταν μια μικρή ψηφίδα μαγείας που συμπλήρωνε αρμονικά το σύνολο.
Η δουλειά που είχε προηγηθεί ήταν εμφανής σε κάθε λεπτομέρεια. Στα συγχρονισμένα βήματα, στις κινήσεις των χεριών, στην εκφραστικότητα των προσώπων, στη θεατρικότητα με την οποία τα παιδιά εναλλάσσονταν ανάμεσα στην αφήγηση και το τραγούδι. Ενώ η μαέστρος, με διακριτικές κινήσεις και σταθερό βλέμμα, έμοιαζε να τους εμπνέει απόλυτη εμπιστοσύνη, συντονίζοντας με εξαιρετική ακρίβεια δεκάδες παιδικές φωνές.
Η ιστορία που ξεδιπλωνόταν στη σκηνή ήταν «Το Ταξίδι στη Χώρα των Άσχημων», ένα έργο που μιλά για τη διαφορετικότητα, την ανάγκη να ανήκουμε και το θάρρος που χρειάζεται για να είμαστε ο εαυτός μας. Το έργο διαδραματίζεται στην Τετραγωνία, μια παράξενη χώρα όπου τα πάντα είναι τετράγωνα, οι δρόμοι, τα σπίτια, ακόμη και οι άνθρωποι και τα συναισθήματά τους. Μέσα σε αυτόν τον κόσμο, τρία παιδιά διαφορετικά από τους υπόλοιπους Τετραγωνιανούς, ξεκινούν ένα ταξίδι αναζητώντας την αινιγματική «ευτυχία», ακολουθώντας τα ίχνη που αφήνει η μυστηριώδης βασίλισσα Γωνία.
«Όλοι μιλούσαν γι’ αυτό, αλλά κανείς δεν ήξερε τι ακριβώς είναι», έλεγαν οι μικροί αφηγητές, καθώς οι υπόλοιποι μαθητές σχημάτιζαν σχήματα με τα χέρια τους. Μικρές ομάδες παιδιών εμφανίζονταν κάθε φορά στο επίκεντρο του φωτισμού, υποκρινόμενα τα «διαφορετικά» σχήματα, δίνοντας ρυθμό και ζωντάνια στην παράσταση. Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η στιγμή που ακούστηκε το μήνυμα: «Δεν φταίμε εμείς που γεννηθήκαμε διαφορετικά, αλλά οι τετράγωνοι δεν λένε να καταλάβουν». Η φράση αιωρήθηκε για λίγα δευτερόλεπτα στην αίθουσα, βρίσκοντας τον στόχο της σε μικρούς και μεγάλους.
Μέσα από τέτοιες στιγμές το έργο καλούσε το κοινό να αναλογιστεί πόσα στερεότυπα και προκαταλήψεις αποδεχόμαστε άκριτα, απλώς επειδή έτσι μάθαμε, χωρίς να αναρωτιόμαστε αν κάνουν πραγματικά τη ζωή μας καλύτερη.
Η κορύφωση ήρθε όταν ένα διάφανο πανί έπεσε μπροστά στη σκηνή και τα παιδιά «μετοίκησαν» στη Χώρα των Άσχημων. Οι φωτισμοί άλλαξαν, μια γλυκιά μελωδία πλημμύρισε τον χώρο και το κοινό παρασύρθηκε σε έναν φανταστικό κόσμο όπου όλοι ήταν διαφορετικοί και κανείς δεν είχε συγκεκριμένο σχήμα. Εκεί, οι μικροί ήρωες ανακάλυπταν έναν κόσμο που δεν είχαν ποτέ φανταστεί και αναζητούσαν απαντήσεις σε ερωτήματα που διατρέχουν ολόκληρο το έργο: ποιος έγραψε τον παλιό νόμο της Τετραγωνίας που επιτρέπει να είσαι ό,τι θέλεις αρκεί να είσαι τετράγωνος; Μπορεί η διαφορετικότητα να γίνει δύναμη; Και είναι άραγε η ελευθερία το κλειδί για την αληθινή ευτυχία;
Μέσα από τραγούδια, χρώματα και εικόνες, τα παιδιά εξηγούσαν ότι η ευτυχία μοιάζει με παζλ: αποτελείται από πολλά διαφορετικά κομμάτια που μόνο μαζί μπορούν να σχηματίσουν κάτι ολοκληρωμένο. Με χιούμορ, φαντασία και ευαισθησία, η παράσταση ανέδειξε την αξία της αποδοχής, της αλληλεγγύης, της ισότητας και της κριτικής σκέψης, μεταφέροντας μηνύματα ιδιαίτερα επίκαιρα για τη σημερινή κοινωνία.
Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε και το σόλο της βασίλισσας, που απέδωσε με αυτοπεποίθηση και συναίσθημα τον ρόλο της.
«Να είσαι αυτό που είσαι και αυτό που είμαι εγώ. Σ’ αυτόν τον κόσμο θα χωρέσουμε κι οι δυο», τραγούδησαν με δύναμη, αποσπώντας ένα από τα πιο θερμά χειροκροτήματα της βραδιάς.
Μικροί και μεγάλοι χτυπούσαν ρυθμικά παλαμάκια, συνοδεύοντας τους μικρούς πρωταγωνιστές στο φινάλε. Στα πρόσωπα των γονιών διακρίνονταν χαμόγελα, αλλά και δάκρυα συγκίνησης και περηφάνιας. Οι μαμάδες, όπως πάντα, έμοιαζαν να εστιάζουν λίγο περισσότερο στα δικά τους παιδιά, προσπαθώντας να αποτυπώσουν κάθε στιγμή με το βλέμμα και το κινητό τους.
Και όταν τα φώτα έσβησαν οριστικά, η γιορτή συνεχίστηκε έξω από την αίθουσα. Εκεί, γονείς και συγγενείς περίμεναν κρατώντας λουλούδια για να υποδεχθούν τους μικρούς πρωταγωνιστές.
Αγκαλιές, συγχαρητήρια, φωτογραφίες και παιδικά χαμόγελα ολοκλήρωσαν μια βραδιά που δεν μίλησε μόνο για τη διαφορετικότητα και την αποδοχή, αλλά κατάφερε να τις κάνει πράξη πάνω στη σκηνή.
Ίσως τελικά το ταξίδι στη Χώρα των Άσχημων να μην αφορούσε μόνο τους ήρωες του έργου. Ίσως να ήταν ένα μικρό ταξίδι αυτογνωσίας και για όλους όσοι βρέθηκαν εκείνο το βράδυ στην αίθουσα· ένα ταξίδι προς μια βαθύτερη κατανόηση του άλλου, αλλά και προς την ελπίδα για μια κοινωνία με πιο ανοιχτά μυαλά και περισσότερη ανθρωπιά.
Μουσική σύνθεση: Τρέβορ Γκραλ Πρωτότυπη ιστορία, λιμπρέτο: Αντριάνα Μίνου Μουσική διεύθυνση: Εριφύλη Δαμιανού Σκηνοθεσία, επιμέλεια κίνησης: Ιωάννα Μήτσικα Επιμέλεια σκηνικού χώρου και κοστουμιών: Αλεξάνδρα Μπουσουλέγκα, Ράνια Υφαντίδου Φωτισμοί: Δήμητρα Αλουτζανίδου Επιμέλεια ήχου: Κώστας Κόντος Βοηθός σκηνοθέτριας: Ειρήνη Τσιάγκα Πιανιστική συνοδεία προβών: Κατερίνα Σακκέτα
Βασίλισσα: Κυριακή Καλαϊτζίδου Γιατρός: Μιχάλης Παπαγερούδης
Εκπαιδευτική ομάδα: Εριφύλη Δαμιανού, Γεωργία Τέντα, Θανάσης Μπιλιλής Σε συνεργασία με φοιτητές του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Ερμηνεύουν οι μαθητές/τριες, οι εκπαιδευτικοί και οι φοιτητές/τριες που συμμετείχαν στο 3ο Κουδούνι Όπερα.
Συμμετέχουν τα σχολεία: 1ο Δημοτικό Σχολείο Πλαγιαρίου, 13ο Δημοτικό Σχολείο Καλαμαριάς, 13ο Δημοτικό Σχολείο Πολίχνης, 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Μηχανιώνας, 2ο Δημοτικό Σχολείο Ελευθερίου – Κορδελιού, 2ο Δημοτικό Σχολείο Παλαιόκαστρου, 25ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης, 59ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης, 8ο Δημοτικό Σχολείο Ευόσμου, Ειδικό Σχολείο Κωφών – Βαρήκοων Πανοράματος
Φοιτητές/τριες: Κωνσταντίνα Μόρφου, Μιχάλης Παπαγερούδης, Μαρία Παπαδοπούλου, Κώστας Θεοχάρους, Ελισάβετ Λάλου, Έκτορας Ξανθόπουλος, Νεκταρία Πέτρου, Ασπασία Κανελλοπούλου, Ειρήνη Τσιάγκα, Δέσποινα Αθανασοπούλου
Μουσικό σύνολο: Άκης Αρχοντής (βιολί), Μιχάλης Κελέκης (κοντραμπάσο), Τριανταφυλλένια Αθανασίου (φλάουτο, πίκολο), Οδυσσέας Καρύδης (κλαρινέτο), Γεώργιος Ντάφος (sampler, πιάνο)
Διοργάνωση
Εθνική Λυρική Σκηνή – Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης – Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Σε συνεργασία με Τμήμα Μουσικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
