50 χρόνια Θεσσαλικό Θέατρο: Μια ιστορία γραμμένη στο σανίδι

Το Θεσσαλικό Θέατρο ιδρύθηκε, πριν μισό αιώνα, το 1975, με στόχο να φτάσει την ελληνική και παγκόσμια δραματουργία μέχρι την τελευταία γωνιά της Θεσσαλίας. Και πράγματι το έκανε.

Το ταξίδι του Θεσσαλικού Θεάτρου ξεκίνησε από το όνειρο μιας δράκας Λαρισαίων καλλιτεχνών που επιθυμούσαν να φτιάξουν ένα θέατρο που θα αντανακλούσε το πνεύμα και την ταυτότητα της περιοχής τους. Την άνοιξη του 1975 η Άννα Βαγενά μαζί με τον Κώστα Τσιάνο και τον Γιώργο Ζιάκα, όλοι τους Λαρισαίοι που χρόνια δούλευαν στην Αθήνα με το όραμα της επιστροφής και της αποκέντρωσης, άρχισαν τις πρώτες συζητήσεις.

Έτσι το Νοέμβριο του 1975, το καταστατικό της Θεσσαλικής Πνευματικής Πορείας κατατίθεται στο Πρωτοδικείο. Το πρώτο Περιφερειακό Θέατρο στην Ελλάδα είναι πια γεγονός. 152 ιδρυτικά μέλη, ανάμεσά τους είναι: ο Μάνος Χατζηδάκις, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, η Δήμητρα Γαλάνη, ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος και πολλοί Λαρισαίοι, που με την παρουσία τους εκφράζανε τη βούληση και την προσπάθεια μιας πόλης και μιας περιοχής. Χωρίς καμία επιχορήγηση του κράτους ή του Δήμου, για οκτώ χρόνια όργωσε κυριολεκτικά τον Θεσσαλικό κάμπο και σκαρφάλωσε στα πιο απομακρυσμένα ορεινά χωριά.

Η Άννα Βαγενά, με αφορμή την επέτειο των πέντε δεκαετιών από τη γέννηση του Θεσσαλικού Θεάτρου, θυμάται:

«Η σημερινή μέρα είναι πολύ σημαντική για εμένα. Σαν σήμερα στις 26 Δεκεμβρίου του 1975, ξεκίνησαν οι παραστάσεις του Θεσσαλικου Θεάτρου στην πατρίδα μου την Λάρισα,πριν απο 50 δηλαδή χρόνια.Το 1975 πήρα την απόφαση, έχοντας ήδη μια σημαντική πορεία στην καριέρα μου _Βραβείο ερμηνείας πρώτου γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης για την ταινία του Παντελή Βούλγαρη το Προξενιό της Άννας _ να επιστρέψω στην ιδιαίτερη πατρίδα μου την Λάρισα, και να δημιουργήσω ένα μόνιμο επαγγελματικό θέατρο, το πρώτο στην επαρχία:το Θεσσαλικό θέατρο. Έκανα κοινωνους και συμμετοχους στο όνειρο μου πρώτα τον σύντροφο μου Λουκιανό Κηλαηδόνη, ύστερα τον Κώστα Τσιανο και τον Γιώργο Ζιακα, Λαρισαίοι και αυτοί, αλλά και πολλούς πολίτες της πόλης μας, όπως τον Δημήτρη Σαμσαρελο,Θανάση Μπακάλη και άλλους και όλοι μαζί ξεκινήσαμε αυτό το υπέροχο δονκιχωτικο ταξίδι. Για 8 χρόνια έως το 1983 που το Θεσσαλικό θέατρο, έγινε Δημοτικό, δουλεψα ασταμάτητα για αυτό. Για εμένα αυτά τα χρόνια ήταν από τα ωραιότερα της ζωής μου. Τώρα μετά από πενήντα χρόνια από εκείνη την εποχή, αισθάνομαι ότι με την δημιουργία του Θεσσαλικου Θεάτρου εκπληρωσα ένα μεγάλο μου όνειρο. Τώρα είμαι σίγουρη ότι το Θεσσαλικό θέατρο έπαιξε σημαντικό ρόλο στα πολιτιστικά δρώμενα της Μεταπολιτευσης. Έμαθε τον κόσμο της επαρχίας όχι μόνο να βλέπει καλό θέατρο, αλλά να είναι και συντροφικος».

Οχτώ χρόνια μετά την ίδρυσή του, το 1983, το Υπουργείο Πολιτισμού θα βασιστεί στην πείρα του Θεσσαλικού Θεάτρου και θα μελετήσει το ρεπερτόριο, την οργάνωση και και τις δομές του για να δημιουργήσει τα πρώτα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα. Από εκείνη τη χρονιά και μετά μια δεύτερη περίοδος αρχίζει. Επιχορηγούμενο, πλέον, από το Δήμο Λάρισας και το Υπουργείο Πολιτισμού κατόρθωσε να ανεβάσει μεγάλα θεατρικά έργα και να λειτουργεί 2 σκηνές στη Λάρισα και ακατάπαυστα να περιοδεύει χειμώνα και καλοκαίρι.

Η χρονιά αυτή αποτέλεσε ορόσημο για το θέατρο, αφού απέκτησε μια νέα μορφή, μετατράπηκε σε ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, εξασφάλισε την οικονομική υποστήριξη του Δήμου και του Κράτους και άρχισε να παρουσιάζει στο ώριμο πια θεσσαλικό κοινό, έργα σημαντικών εκπροσώπων της παγκόσμιας δραματουργίας.

Το καλοκαίρι του 1988, η παράσταση της Ηλέκτρας του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Κώστα Τσιάνου θα οδηγήσει για πρώτη φορά το Θεσσαλικό Θέατρο στην Επίδαυρο.

Έχοντας συμπληρώσει πια 15 χρόνια λειτουργίας ως ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Λάρισας, το Θεσσαλικό Θέατρο εδραίωσε τη φήμη του σε όλη την Ελλάδα και έχει αναδειχθεί στο μακροβιότερο και πιο επιτυχημένο περιφερειακό θέατρο της χώρας

Στη συνέχεια η περίοδος μεταξύ 1992-1993 αποδείχθηκε σταθμός για την πορεία του θεάτρου. Μέσα σε αυτό το διάστημα το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Λάρισας αποκτά επιτέλους τη δική του ιδιόκτητη στέγη, το ζεστό θέατρο του Μύλου. Η αίθουσα του εγκαινιάστηκε με το έργο Πόθοι κάτω από τις λεύκες και έδωσε την ευκαιρία στους θεατές να απολαύσουν στο έπακρο την ατμοσφαιρικότητα του νέου χώρου.

Το 1993, είναι το μόνο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. που αντιπροσώπευσε τη χώρα μας σε πολιτιστική Πρωτεύουσα στην Αμβέρσα με την Ηλέκτρα του Ευριπίδη και έκτοτε άρχισε να αριθμεί συμμετοχές σε πολλά φεστιβάλ του εξωτερικού.

Λίγα χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 1998, ο Κώστας Τσιάνος αποχωρεί από το τιμόνι του Θεσσαλικού Θεάτρου, μετά από 17 ολόκληρα χρόνια και τη θέση του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή αναλαμβάνει, τον Μάιο του 1999, ο Γιώργος Ζιάκας, ενώ τον Νοέμβριο του 2003, την καλλιτεχνική διεύθυνση θα αναλάβει η Πρόεδρος του Θεσσαλικού Θεάτρου Ηρώ Μουκίου, αφήνοντας κι αυτή με τη σειρά της την προσωπική της σφραγίδα στην εξέλιξη του.

Μέσα στο κλίμα των αλλαγών εγκαινιάστηκε μια νέα περίοδος με χαρακτηριστικό στοιχείο το νέο ρεπερτόριο που στόχο είχε να αγκαλιάσει ακόμη περισσότερο το κοινό. Μετά από τριάντα χρόνια λειτουργίας το Θεσσαλικό Θέατρο απέδειξε πως διέθετε ένα όραμα συνέχειας και μια αντίληψη για την τέχνη του θεάτρου.

Τον Σεπτέμβριο του 2006, μια άλλη εποχή ξεκινάει με καλλιτεχνικό διευθυντή τον Γιάννη Διαμαντόπουλο. Η νέα αυτή περίοδος, η οποία ξεκινάει χρονικά από τις αρχές του 2007, ολοκληρώνεται μέσα στα επόμενα δύο περίπου χρόνια και αριθμεί 4 αξιόλογες θεατρικές παραγωγές που κατά σειρά είναι: ΑΥΤΑ ΤΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ του Εντουάρντο Ντε Φιλίππο, Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΕΡΝΑ ΑΠΟ ΜΕΣΑ του Ι.Καμπανέλλη, ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΕΝ ΑΥΛΙΔΙ του Αισχύλου, & η κωμωδία των Ρέππα – Παπαθανασίου: ΜΠΑΜΠΑΔΕΣ ΜΕ ΡΟΥΜΙ.

Τις επόμενες 2 Χρονιές (2008 -2009), την Καλλιτεχνική Διεύθυνση του Θεάτρου αναλαμβάνει ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Άκυς Μητσιούλης, στην καλλιτεχνική θητεία του οποίου ανέβηκε και η πολύ σπουδαία παράσταση με την τραγωδία του Αισχύλου ΠΕΡΣΕΣ σε μια πολύ ενδιαφέρουσα σκηνοθεσία του Σταύρου Τσακίρη.

Τον Απρίλιο του 2009 και μετά από πρωτοβουλία του ίδιου του Δημάρχου όσο και της Προέδρου του Δ.Σ του Θεάτρου, αποφασίζεται από το Δ.Σ του Θεσσαλικού Θεάτρου η επάνοδος στην θέση και πάλι στη θέση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή, του Κώστα Τσιάνου, ύστερα από απουσία 11 ετών. Η θητεία του στην καλλιτεχνική διεύθυνση του θεάτρου διαρκεί αρκετά χρόνια – 8 συνολικά, μέχρι και τον Φεβρουάριο του 2016.

Σε αυτό το αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, το Θεσσαλικό Θέατρο ανεβάζει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό θεατρικών παραγωγών, με ενναλακτικό ρεπερτόριο: 16 στο σύνολό τους με 2 από αυτά να παίζονται σε επανάληψη για δύο συνεχείς σεζόν, χειμερινή και θερινή ανεβάζοντάς τον αριθμό τους σε 18.

Χαρακτηριστικό επίσης γεγονός σε αυτή τη χρονική περίοδο είναι πως επιλέγονται και ανεβαίνουν έργα τα οποία είχαν παιχτεί στο παρελθόν, με μεγάλη επιτυχία όπως: ΧΟΗΦΟΡΕΣ, Η ΔΙΑΘΗΚΗ, & Ο ΓΑΜΟΣ σε 3η Επανάληψη.

Ιδιαίτερη στιγμή μάλιστα, αποτελεί το εναρκτήριο έργο της θητείας του, με τις ΧΟΗΦΟΡΕΣ του Αισχύλου και πάλι με την Λυδία Κονιόρδου στον ρόλο της Ηλέκτρας, με 20μελή Θίασο και με ζωντανή μουσική από 5μελή ορχήστρα παραδοσιακών οργάνων με την επιμέλεια του Γιώργου Δεληγιάννη.

Ένα άλλο επίσης χαρακτηριστικό της θητείας του Κώστα Τσιάνου είναι η επαναλειτουργεία της «Παιδικής Σκηνής» τον Φεβρουάριο του 2016, ύστερα από 8 περίπου χρόνια παύσης. Κάνει επανέναρξη ανεβάζοντας το γνωστό κλασσικό κείμενο του Ζαχαρία Παπαντωνίου, ΤΑ ΨΗΛΑ ΒΟΥΝΑ σε διασκευή για παιδιά και σκηνοθεσία του ίδιου.

Το Θεσσαλικό Θέατρο μετά και την λήξη της δεύτερης θητείας του Κώστα Τσιάνου, στη συνέχεια και συγκεκριμένα από τον Μάρτιο του 2016 μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2017, λειτουργεί χωρίς καλλιτεχνικό διευθυντή, με τη συνδρομή και εποπτεία τόσο των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, όσο και με την σύσταση μιας άτυπης προσωρινής τριμελούς Καλλιτεχνικής Επιτροπής.

Πειραματική Σκηνή

Η Κυριακή Σπανού καθιερώνει την Πειραματική Σκηνή για πρώτη φορά στο Θεσσαλικό θέατρο το οποίο λειτουργεί ως ένα θέατρο ρεπερτορίου με τέσσερις σκηνές: την Παιδική Σκηνή κάθε φθινόπωρο, την Κεντρική Σκηνή το χειμώνα, την Πειραματική Σκηνή την άνοιξη και την Καλοκαιρινή Σκηνή το καλοκαίρι. Συγχρόνως καλεί επιτυχημένες παραστάσεις από άλλε περιοχές της χώρας. Αν και μεσολάβησαν τα χρόνια της πανδημίας, η δραστηριότητα του Θεάτρου ήταν μεγάλη.

Η Κεντρική Σκηνή έχει ανεβάσει τα έργα Το Χώμα βάφτηκε Κόκκινο σε διασκευή Κυριακής Σπανού (2018), Ο Γλάρος του Άντον Τσέχωφ (2019 συμπαραγωγή με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων), Η Στέλλα με τα Κόκκινα γάντια του Ιάκωβου Καμπανέλλη (2019), Ο Καλός Άνθρωπος του Σετσουάν του Μπέρτολτ Μπρεχτ (2021) και τον Επιθεωρητή του Νικολάι Γκόγκολ (2022). Η Πειραματική Σκηνή έχει ανεβάσει τα έργα Υπό Έλεγχο του Φρεντερίκ Σοντάγκ (2018), Dogville του Λαρς Φον Τρίερ (2019), τα Παντρολογήματα του Νικολάι Γκόγκολ (2020), F*ck Strindberg (από τους Δανειστές) του Αύγουστου Στρίντμπεργκ (2022). Η Παιδική Σκηνή έχει παρουσιάσει σε πανελλήνια πρεμιέρα τον Πινόκιο του Ζοέλ Πομερά (2018) και ειδικά γραμμένα για το Θεσσαλικό Θέατρο από τον Ανδρέα Φλουράκη την Οδύσσεια (2019) και την Ιλιάδα (2022), συνοδευόμενα πάντα από θεατροπαιδαγωγικό υλικό. Η Καλοκαιρινή Σκηνή έχει ανεβάσει τα έργα Από το Γάμο στο Διαζύγιο του Ζωρζ Φευντό (2018) σε επανάληψη το Χώμα Βάφτηκε Κόκκινο (2019), Τα Αγάλματα Περιμένουν του Ανδρέα Φλουράκη, δύο περιπατητικές παραστάσεις με τραγούδια από Επιθεωρήσεις του Θ.Θ. και τα τραγούδια του Tom Waits από το Βόυτσεκ του Μπύχνερ, Το Κοιμητήριο βασισμένο σε ποίημα του Δ. Σολωμού, την Ορθοπεταλιά του Θανάση Χαλκιά (2020), την επιθεώρηση Ό,τι θυμάμαι χαίρομαι του Κώστα Τσιάνου (2021) και το Βόυτσεκ του Μπύχνερ (2022).

Μια ειδική κατηγορία είναι το Θεσσαλικό on the Road που ανέβασε τον Υπάλληλο του Μ. Χουρμούζη (2019) και περιόδευσε σε χωριά του Νομού Λάρισας. Επίσης η Μικρή Καλοκαιρινή Σκηνή (για Αρχαιολογικούς Χώρους) παρουσίασε το έργο Η Πόλις του Μάκη Λαχανά (2022).

Για την παράσταση Τα Γεγονότα του Ντέηβιντ Γκρεγκ συνεργάστηκαν επτά ΔΗΠΕΘΕ, και την Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, προσπαθώντας να ενθαρρύνουν συνέργειες μεταξύ τους. Καθιέρωσε τα Δευτερότριτα στο Θεσσαλικό για Θεσσαλούς καλλιτέχνες. Διοργάνωσε την υποδοχή της Αμάλ στη Λάρισα.

Τη χειμερινή περίοδο 2020-2021 που τα θέατρα ήταν εντελώς κλειστά λόγω της πανδημίας, το Θεσσαλικό Θέατρο, στην εκπομπή Radio Plays Δημοτικού Ραδιοφώνου Λάρισας, ανέβασε 14 θεατρικά ραδιοφωνικά έργα του Νεοελληνικού Ρεπερτορίου και είχε την εκπομπή Πάμε Θεσσαλικό στο Δημοτικό Ραδιόφωνο με θέματα από το παρελθόν και το παρόν του θεάτρου.

Το 2019, ξεκίνησε η λειτουργία του Θεατρικού Εργαστηρίου για Ενηλίκους που ανέβασε ως παράσταση εφαρμογής τον Κοινό Λόγο της Έλλης Παπαδημητρίου.

Το Θεσσαλικό Θέατρο ταξίδεψε με το έργο Το Χώμα Βάφτηκε Κόκκινο στο Butrinti της Αλβανίας, το καλοκαίρι 2019 και στο 4ο Φεστιβάλ Πειραματικού Θεάτρου του Ανόι (2019), όπου και βραβεύτηκε με το βραβείο σκηνοθεσίας και τέσσερα βραβεία υποκριτικής. Με την παράσταση Τα Αγάλματα Περιμένουν πήρε μέρος στο Βαλκανικό Φεστιβάλ Θεάτρου της Προύσας (2021) και στο Διεθνές Φεστιβάλ Πειραματικού Θεάτρου της Σαγκάης (on-line) to 2022. Τα Αγάλματα περιμένουν παρουσιάστηκαν στο Ηρώδειο το 2021.

Το 2020 το Θεσσαλικό Θέατρο για πρώτη φορά υπέγραψε τριετές μνημόνιο με το ΥΠΠΟΑ και συμμετέχει στο Διεθνές Δίκτυο Αρχαίου Δράματος, στο οποίο συμμετέχει το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου.

Το 2023 που συμπληρώθηκαν τα 40 χρόνια του Θέατρου ως ΔΗΠΕΘΕ επιχορηγούμενου θεάτρου ξεκίνησε και η ψηφιοποίηση του σπουδαίου αρχείου του.

Πηγή & εικόνες: Θεσσαλικό Θέατρο