Εύη Σαρμή: «Η αγάπη δεν είναι ιδιοκτησία, είναι πράξη ελευθερίας»

Την Εύη Σαρμή τη συνάντησα για πρώτη φορά στους διαδρόμους του Βασιλικού Θεάτρου, ανάμεσα στις πρόβες και την ένταση της παραγωγής «Αυτή η νύχτα μένει».

Τότε, από το πόστο της βοηθού σκηνοθέτη και της ηθοποιού, εξέπεμπε εκείνη την ήρεμη αλλά απόλυτα στοχοπροσηλωμένη δύναμη που χαρακτηρίζει τους ανθρώπους που ζουν το θέατρο από μέσα.

Σήμερα, τη συναντώ ξανά σε μια διαφορετική αφετηρία. Στον πολυχώρο alte fablon, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, η Εύη παίρνει το τιμόνι της σκηνοθεσίας και καταπιάνεται με το εμβληματικό «Ελεύθερο Ζευγάρι» των Ντάριο Φο και Φράνκα Ράμε.

Αυτό που έκανε την παράσταση να συζητηθεί πριν καν ανάψουν τα φώτα της σκηνής, ήταν ο τρόπος που «εισέβαλε» στην πόλη.

Μέσα από μια σχεδόν ημερολογιακή καταγραφή στα social media, είδαμε τις δύο ηρωίδες να πίνουν καφέ στην Ικτίνου, να περπατούν στη Ναυαρίνου, να υπάρχουν ανάμεσά μας.

Το θέατρο βγήκε στο δρόμο, έσπασε τον τέταρτο τοίχο και μας κάλεσε να δούμε τον έρωτα και την ελευθερία όχι ως θεωρία, αλλά ως καθημερινό βίωμα στους δρόμους που περπατάμε.

Πόσο σημαντικό ήταν για εσάς να “γειώσετε” αυτή την παγκόσμια ιστορία στους δρόμους της δικής μας πόλης;

H Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη με ιδιαίτερη αύρα. Έχει μια συντηρητική πλευρά αλλά και μια πολύ ζωντανή, ανήσυχη πλευρά. Μεγαλώσαμε ακούγοντας να λένε ότι η Θεσσαλονίκη είναι η πιο ερωτική πόλη της Ελλάδας.

Όμως η Θεσσαλονίκη δεν είναι μόνο τα ηλιοβασιλέματα στην παραλία, είναι και μια πόλη που αντέχει να ζήσεις τον έρωτα σου με τους δικούς σου όρους. Αυτό κάναμε κι εμείς.

Χρησιμοποιήσαμε την πόλη μας ως τον καμβά για την δική μας οπτική /εκδοχή της θεατρικής αυτής ελεύθερης σχέσης του Ντάριο Φο και της Φράνκα Ράμε. Ενός έργου διαχρονικού και επίκαιρου.

Το να μιλάς για ελεύθερες σχέσεις πίνοντας καφέ στην Ικτίνου ή το ποτό σου στην Ολύμπου, ή τρώγοντας στην Χριστοπούλου, δίνει στην ιστορία του ζευγαριού μας μια αίσθηση ορατότητας, ουσιαστική και αληθινή.

Τίποτα δεν είναι κρυφό, τίποτα δεν είναι περιορισμένο σε κλειστούς χώρους. Είναι έξω, στο φως. Είναι δυνατό και παλεύει για την ελευθερία του. Σπάμε την υποκρισία της “κλειστής πόρτας” και και ζούμε την ελευθερία μας έξω, στους δρόμους της πόλης μας. Που μπορεί να είναι οποιαδήποτε πόλη.

Το “Ελεύθερο Ζευγάρι” έχει συνδεθεί άρρηκτα με τη δυναμική ενός ετερόφυλου γάμου.Η δική σας επιλογή να το τοποθετήσετε ανάμεσα σε δύο γυναίκες, την Άννα και τη Λένα, είναι μια από τις ελάχιστες (αν όχι η πρώτη στην Ελλάδα) που τολμά αυτή την ανατροπή.

Πώς προέκυψε αυτή η επιλογή ;

Η επιλογή αυτή προέκυψε γιατί θελήσαμε να δείξουμε ότι η ελευθερία και η αγάπη δεν έχουν φύλο. Η ελευθέρια και η αγάπη δεν έχουν όρια, ούτε κανόνες. Είναι μια ιστορία για δυο ανθρώπους, που προσπαθούν να κρατήσουν την σχέση τους ζωντανή, κάποιες φορές με λάθος τρόπους. Το αιώνιο ‘’ζευγαρίσιο’’ πρόβλημα όλων μας. Η Άννα και η Λένα είμαστε όλοι/όλες/όλα.

Στο σκηνοθετικό σας σημείωμα χρησιμοποιείτε μια διαδοχή προσδιορισμών: “Αυτή και εκείνη”, “Η 1 και η 2”, “She and her”.

Τελικά, η Άννα και η Λένα είναι δύο ξεχωριστές οντότητες ή μήπως είναι τα δύο πρόσωπα της ίδιας σύγχρονης ταυτότητας που παλεύει να ορίσει τι σημαίνει “ελευθερία”;

Ακριβώς. Η χρήση των προσδιορισμών αυτών, δεν είναι απλώς ένα λεκτικό παιχνίδι. Είναι ένας τρόπος να δείξουμε την ρευστότητα της σύγχρονης ταυτότητας.

Παρατηρήσαμε μια πολύ ιδιαίτερη επικοινωνιακή προσέγγιση στα social media: μια καθημερινή, σχεδόν ημερολογιακή καταγραφή της ζωής της Άννας και της Λένας.

Γιατί επιλέξατε να συστήσετε τις ηρωίδες στο κοινό μέσα από τις μικρές, “ασήμαντες” στιγμές της καθημερινότητάς τους πριν καν ανέβουν στη σκηνή;

Η επιλογή αυτή έγινε διότι θελήσαμε να σπάσουμε τον τοίχο ανάμεσα στο θέατρο και στην πραγματικότητα. Θέλαμε το κοινό να καταλάβει ότι οι δυο αυτές γυναίκες δεν είναι απλώς δυο ρόλοι.

Είναι δυο άνθρωποι που πίνουν καφέ στο διπλανό τραπέζι, με εμάς, που ανηφορίζουν χέρι χέρι τη Ναυαρίνου την στιγμή που εμείς κατηφορίζουμε, που ψωνίζουμε στο ίδιο σούπερ μάρκετ.

Νιώσαμε ότι ο θεατής έτσι μπαίνει στον κόσμο τους και τις γνωρίζει πριν τις συναντήσει καν στο θέατρο. Θελήσαμε, λοιπόν, με αυτό τον τρόπο οι ηρωίδες μας να έχουν αναπνοή πριν καν ανάψουν τα φώτα της σκηνής.

Η παράσταση θέτει το ερώτημα αν η ελευθερία είναι πράξη αγάπης ή μορφή εξουσίας.

Αν η Sarah Kane μίλησε για την αγάπη που μας “ρήμαξε” οριστικά, το “Ελεύθερο Ζευγάρι” μοιάζει να βρίσκεται ακριβώς ένα βήμα πριν από αυτό το σημείο: στην αγωνιώδη προσπάθεια δύο ανθρώπων να αναπνεύσουν μέσα στη σχέση χωρίς να την εγκαταλείψουν.

Πιστεύετε ότι αυτό το “άνοιγμα” της σχέσης είναι μια ύστατη προσπάθεια διάσωσης της αγάπης ή η αρχή του τέλους της;

Πιστεύω πως είναι και τα δυο ταυτόχρονα. Γιατί το “άνοιγμα” μιας σχέσης είναι ίσως μια πράξη απόγνωσης αλλά και ελπίδας μαζί. Μπορεί πολλές φορές να είναι η αρχή του τέλους αλλά ενδεχομένως όχι της αγάπης.

Πιστεύετε ότι η Άννα και η Λένα αναζητούν την ελευθερία ως μια αυθεντική επαναδιαπραγμάτευση αυτών των πρώτων “ντοκουμέντων” τους ή μήπως η επιλογή τους είναι μια ασυνείδητη αντανάκλαση των τραυμάτων του παρελθόντος;

Όπως όλοι/όλες/όλα μας, η Άννα και η Λένα κουβαλούν κι αυτές την κληρονομιά των σπιτιών τους. Η επιλογή τους είναι μια γενναία προσπάθεια να ξαναγράψουν το σενάριο της ζωής τους, χρησιμοποιώντας τα βιώματα και τα τραύματα του χθες ως καύσιμο για την ελευθερία του σήμερα.

Τι εξυπηρετεί αυτή η μετάβαση από τη φαρσική σύμβαση στην αμεσότητα του stand-up;

Η φάρσα είναι το παιχνίδι για να αντέξουμε την σκληρή πραγματικότητα. Το stand up ερχεται να σπασει τον τεταρτο τοιχο και να μας φέρει αντιμετωπ@ με την σκληρη πραγματικότητα, με οχημα το χιουμορ. Ο συνδυασμός των δυο αυτών στοιχείων λειτουργεί αποκαλυπτικά.

Εκτός από σκηνοθέτις, είστε και μια ενεργή ηθοποιός με έντονο αποτύπωμα. Υπήρξαν στιγμές κατά τη διάρκεια των προβών που “ζηλέψατε” την έκθεση των ηρωίδων σας;

Ναι, φυσικά! Τις χαίρομαι, τις απολαμβάνω και τις θαυμάζω κάθε μέρα, σε κάθε παράσταση. Θαυμάζω το ΄αφιλτράριστο΄΄που έχουν, θαυμάζω την απόλυτη ειλικρίνεια που σε στιγμές έχουν οι ηρωίδες μας και θαυμάζω και την τόλμη τους. Την ικανότητα τους να διαλύονται και να ξαναγεννιούνται πάλι. Η Λένα και η Άννα ίσως είναι οι πιο ελεύθερες εκδοχές του εαυτού μας. Του εαυτού μου, σίγουρα!

Κλείνοντας, αναφέρετε πως η παράσταση δεν δίνει απαντήσεις, αλλά θέτει ένα αβοήθητο ερώτημα. Όταν τα φώτα σβήσουν και ο θεατής βγει από το “σπίτι” της οδού Φιλίππου, τι θα θέλατε να κρατάει σφιχτά στην αποσκευή του;

Ότι η αγάπη δεν είναι ιδιοκτησία, είναι πράξη ελευθερίας!

*Πολυχώρος Alte Fablon | Παρασκευή 20 , Σάββατο 21 στις 21:15 και Κυριακή 22 Μαρτίου στις 19:15 | Διάρκεια έως 5 Απριλίου | Τιμές εισιτηρίων: από 10 ευρώ | Ηλεκτρονικά εισιτήρια: ΕΔΩ

Λίγα λόγια για την παράσταση: 

Τι σημαίνει πραγματικά «ελεύθερη σχέση»;

Και ποιος αντέχει την ελευθερία;

Το εμβληματικό έργο «Ελεύθερο Ζευγάρι» των Ντάριο Φο & Φράνκα Ράμε επιστρέφει με μια σύγχρονη διασκευή σε σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία της Εύης Σαρμή.

Γραμμένο το 1977, παραμένει προκλητικά επίκαιρο, φωτίζοντας με οξύ χιούμορ και αφοπλιστική ειλικρίνεια τη δυναμική μιας σχέσης που αποφασίζει να γίνει «ανοιχτή», μόνο που η ελευθερία δεν μοιράζεται ποτέ ισότιμα.

Στη νέα εκδοχή, η ιστορία μεταφέρεται στο σήμερα: ταυτότητες, ρόλοι και βεβαιότητες επαναδιαπραγματεύονται, η πολιτική γλώσσα συναντά την καθημερινή φθορά, ενώ το χιούμορ συνυπάρχει με τη σύγκρουση και η πραγματικότητα κυριεύεται από το συναίσθημα.

Με έντονο ρυθμό, άμεση επικοινωνία με το κοινό και στοιχεία stand-up comedy, το «Ελεύθερο Ζευγάρι» αποδομεί τα στερεότυπα γύρω από τις σύγχρονες σχέσεις και φέρνει στο προσκήνιο την πιο δύσκολη πλευρά τους: την ευθύνη.

Η παράσταση δεν δίνει απαντήσεις· θέτει όμως ένα αβοήθητο ερώτημα:

είναι η ελευθερία πράξη αγάπης ή μια ακόμη μορφή εξουσίας;