Θεσσαλονίκη: Έρχεται το δεύτερο Διαβαλκανικό Συνέδριο Παραστατικών Τεχνών

Το Δεύτερο Διαβαλκανικό Συνέδριο Παραστατικών Τεχνών θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη από τις 8 έως τις 9 Μαρτίου 2026, με θέμα «Μύθοι και Θρύλοι των Παραστατικών Τεχνών στη Βαλκανική».

Το συνέδριο διοργανώνεται, για δεύτερη συνεχή χρονιά, από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε συνεργασία με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Παραστατικές Τέχνες).

Η διήμερη αυτή διεθνής συνάντηση, που θα φιλοξενηθεί στο Φουαγιέ του Θεάτρου Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, απευθύνεται σε μελετητές, καλλιτέχνες, ερευνητές και επαγγελματίες του χώρου των παραστατικών τεχνών, επιδιώκοντας να ενισχύσει τον επιστημονικό και καλλιτεχνικό διάλογο στον βαλκανικό χώρο.

Αποτελεί συνέχεια του επιτυχημένου Πρώτου Διεθνούς Συνεδρίου του Διαβαλκανικού Δικτύου Παραστατικών Τεχνών και διεκδικεί να γίνει θεσμός με έδρα τη Θεσσαλονίκη – μέσα από τη δεύτερη συνεχή διεξαγωγή της – ενώ φιλοδοξεί να διευρύνει την ανταλλαγή ιδεών, γνώσεων και δημιουργικών πρακτικών, αναδεικνύοντας τόσο τις κοινές πολιτισμικές ρίζες όσο και τις ιδιαιτερότητες των παραστατικών παραδόσεων της περιοχής.

Κεντρικός άξονας του συνεδρίου είναι η διερεύνηση του ρόλου των μύθων και των θρύλων ως ζωντανών στοιχείων της πολιτισμικής μνήμης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Στο πλαίσιο των παραστατικών τεχνών —θέατρο, χορός, μουσική, τελετουργία, αφήγηση, κουκλοθέατρο και σύγχρονες υβριδικές μορφές— οι μύθοι και οι θρύλοι επανερμηνεύονται και αποκτούν νέες σημασίες, συνδεόμενοι με ζητήματα ταυτότητας, ιστορίας, συλλογικής μνήμης, βιωματικής εμπειρίας και κοινωνικού μετασχηματισμού.

Οι εργασίες του συνεδρίου θα καλύψουν, μεταξύ άλλων, θεματικές όπως:

• η πρόσληψη και η επανερμηνεία αρχαίων και λαϊκών μύθων στη βαλκανική σκηνή, • η σχέση μύθου, εθνικών αφηγήσεων και πολιτισμικών ταυτοτήτων, • η τελετουργία, η μνήμη και οι σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές, • οι διαβαλκανικές ανταλλαγές και οι διαπολιτισμικές επιρροές στις παραστατικές τέχνες, • η παιδαγωγική διάσταση του μύθου και η αξιοποίησή του στην εκπαίδευση.

Συνδυάζοντας τη θεωρητική έρευνα με την καλλιτεχνική πράξη, το συνέδριο φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν δυναμικό χώρο συνάντησης και δημιουργικού διαλόγου, συμβάλλοντας στην κατανόηση του μύθου ως μιας ζωντανής και μεταβαλλόμενης παραστατικής διαδικασίας.

Με τη συνάντηση αυτή επιδιώκεται η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ φορέων, δημιουργών και ερευνητών, καθώς και η ανάδειξη της Θεσσαλονίκης ως σημαντικού κόμβου πολιτισμικού διαλόγου και καλλιτεχνικής ανταλλαγής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το κεντρικό πρόγραμμα του συνεδρίου: 

Κεντρικές Ομιλίες – Κυριακή, 8 Μαρτίου 2026  

10:00–10:20 Ανδρέας Μαρκαντωνάτος: Ο μύθος του Αίαντα στην αρχαία ελληνική τραγωδία: Μνήμη, τιμή και η πολιτική του ηρωισμού. 10:20–10:40 Αστέριος Πελτέκης: Ο μύθος ως διαβαλκανική και διεθνής γλώσσα: Από το εθνικό αφήγημα στη σκηνική συνύπαρξη.

Στρογγυλή Τράπεζα: 

10:50–11:50 Η ανθεκτικότητα του μύθου στη σύγχρονη σκηνή – Συντονιστής: Σάββας Πατσαλίδης

Αστέριος Πελτέκης, , Constantin Chiriac, Mihaela Bețiu, Savvas Stroumpos, Liviu Lucaci, Michael Marmarinos, Giannis Rigas, Marianna Calbari.

Θεματική Ενότητα 1: Οι κοινωνικές δυναμικές των μύθων και των θρύλων. – Συντονιστής: Ανδρέας Μαρκαντωνάτος 11:55–12:10 / Aurelian Bălăiță, Σκιές και μύθοι: Προσεγγίσεις στη θεατρική αισθητική

12:10–12:25 / Ivan Dodovski, Αποδομώντας τον βαλκανικό Διόνυσο: Δυτική αλαζονεία και ανατολικός ανορθολογισμός στο έργο του Goran Stefanovski’“Bachanalia”

12:25–12:40 / Nikolay Iordanov, Μύθοι και θρύλοι ως βάση του βουλγαρικού δραματουργικού κανόνα.

12:40–12:55 / Βαρβάρα Γεωργοπούλου, Το πανηγύρι του Αγίου Γιάννη: Λαϊκοί θρύλοι και κοινωνικά αιτήματα

12:55–13:10 / Janko Ljumović, Από το περιθώριο στο ρεπερτόριο: Στρατηγικές ρεπερτορίου και η αναδιαμόρφωση του μύθου και του θρύλου στο σύγχρονο μαυροβουνιακό θέατρο.

13:10–13:25 / Δέσποινα Κοσμοπούλου, Ζητήματα εξουσίας και ταυτότητας στον «Οιδίποδα Τύραννο» του Σοφοκλή και στον «Οιδίποδα» του Robert Icke.

13:25–13:40 / Συζήτηση

13:45–14:05 / Παρουσίαση του Τόμου Πρακτικών του 1ου Διαβαλκανικού Συνεδρίου για τις Παραστατικές Τέχνες

Ανδρέας Μαρκαντωνάτος, Δέσποινα Κοσμοπούλου, Μιχαέλα Μπετίου, Αστέριος Πελτέκης, Βαρβάρα Γεωργοπούλου

14:10 / «Mama Loba, Νύχτες με Μύθους» – Θεατρική δράση–ερμηνεία που διερευνά μύθους και θρύλους από την αρχαία ελληνική, βαλκανική και κελτική μυθολογία, με επίκεντρο τα γυναικεία αρχετυπικά πρότυπα. Θεατρική απόδοση βασισμένη στην ανθρωπολογική έρευνα της Πολυξένης Σπυροπούλου με τίτλο: «Αρχέτυπα και στερεότυπα θηλυκοτήτων στον μύθο»

Θεματική ενότητα 2: Αρχαίοι Μύθοι και Κλασική Κληρονομιά στη Βαλκανική Σκηνή / Δευτέρα, 9 Μαρτίου 2026

9:15–9:45 / Σπύρος Συρόπουλος & Ανδρέας Λαγός, Η Ανάσταση του Θείου στο Αρχαίο Ελληνικό Δράμα και τη Λαϊκή Παράδοση: Συμβολισμός, Αρχές και Πολιτισμικές Αναπαραστάσεις.

9:45–10:00 / Ana Stojanoska, Από το Τελετουργικό στη Δραματουργία: Το Λαϊκό και το Εθνο-Θέατρο ως Θεμέλιο του Εθνικού Εθνο-Δράματος

10:00–10:15 / Kamelia Nikolova, Αρχαίοι Μύθοι στη Σύγχρονη Βουλγαρική Σκηνή

10:15–10:30 / Ion M. Tomus, Σύγχρονες και Νεότερες Αναπροσεγγίσεις του Βαλκανικού Μύθου: Ενσώματη Πρακτική στον Πειραματικό Χώρο της Παράστασης

10:30–10:45 / Javor Gardev, Η Εκδίκηση του Αποξενωμένου

10:45–11:00 / Συζήτηση

Θεματική ενότητα 3: Η Οικειότητα των Αρχαίων Μύθων & Θρύλων / Συντονίστρια: Βαρβάρα Γεωγοπούλου

11:05–11:20 / Αργυρώ Λουκάκη, Κινηματογραφική Αντιγόνη: Mise en Scène και Εικαστικές Τέχνες στην Ταινία του Γιώργου Τζαβέλλα (1961)

11:20–11:35 / Πηνελόπη Φραγκάκη, Μύθος και Ιστορία ως Αλληλένδετες Αφηγηματικές Μορφές σε Δραματικά Κείμενα, Ιστοριογραφία και Θεατρική Πράξη

11:35–11:50 / Σοφία Σιαμανίδου, Πόλεμος και Προπαγάνδα: Η Περίπτωση της Ιφιγένειας στο Γεωργιανό Θέατρο

11:50–12:05 / Călin Cibotari Το Φαινόμενο Μανόλε ή Πόσο «Σαν στο Σπίτι μας» Αισθανόμαστε ακόμη μέσα στους Ιδρυτικούς μας Μύθους

12:05–12:20 / Oana Cristea Grigorescu, Πλέοντας κόντρα στο ρεύμα στο Ποτάμι της Ιστορίας: Διαπολιτισμικές Επιτελεστικές Παρεμβολές

12:20–12:35 / Oana Bors, Ο Πόλεμος και οι Μυθικές του Πηγές στο Δράμα του Matei Vișniec

12:35–12:50 Συζήτηση / Θεματική ενότητα 4: Πάνελ Νέων Ερευνητών – Σύγχρονες Αναγνώσεις Μύθων & Θρύλων – Συντονίστρια: Mihaela Bețiu

12:55–13:05 / Octavian Szalad, Μύθοι Γέννησης και Αναγέννησης στο Ρουμανικό Θέατρο Κούκλας

13:05–13:15 / Ελπίδα-Αγγελική Κομιανού, Επανενεργοποιώντας τον Μύθο μέσω της Παιδαγωγικής Βασισμένης στην Επιτέλεση – Guns and Roses: «Little Trackers» και η Εκμάθηση της Βίας, του Θυμού και της Σύγκρουσης

13:15–13:25 / Silvia-Alexandra Bem, Ο Μύθος του Meșterul Manole ως Παράδειγμα Μετασχηματιστικής Ηγεσίας

13:25–13:35 / Άννα Χρονοπούλου, Ο Ήχος του Μύθου, ο Μύθος του Ήχου: Η Μουσική στις Παραστάσεις «Όρνιθες», «Αχαρνείς» και «Ειρήνη», σε Σκηνοθεσία Κάρολου Κουν

13:35–13:45 / Στέλλα Κόλλια, Μαύρο Ήταν το Κάρο: Οι Γυναίκες ως Λάφυρα — Από τις Μυθικές Ανδρομάχη και Κασσάνδρα έως τη «Λενάκι» του Μοιρολογιού της Αλιστράτης, Σερρών

13:45–13:55 / Paul-Eugen Pristavu, Η Αλχημεία του Ήρωα: Συν-Δραστικό Θεραπευτικό Θέατρο και ο Θρίαμβος επί της Εξάρτησης μέσα από Βαλκανικό Παραμύθι

13:55–14:05 / Μαρία Γεωργιάδου, Η Παραλογή του Νεκρού Αδελφού: Από τον Αρχαϊκό Μύθο στο Δραματικό Έργο της Μάρως Βαμβουνάκη «Αν Είσαι ο Άνεμος, Φύγε»

14:05–14:15 / Teona-Irina Giugariu, Μύθος και Πραγματικότητα στην Ταινία του Οβίντιου Γεωργκέσκου «The Last Incubus»

14:15–14:25 / Bogdan Contea, Επιστροφή στον Μύθο: Τραγωδία και Επιτελεστική Αναζωογόνηση στο Ρουμανικό Θέατρο

14:30–15:30 / Διάλειμμα (ελαφρύ γεύμα)

Θεματική ενότητα 4: Βαλκανικοί Μύθοι & Θρύλοι από Πολλαπλές Οπτικές – Συντονίστρια: Δέσποινα Κοσμοπούλου

15:30–15:45 / Enud Kuka, Ο Μύθος ως Χωρική Εμπειρία: Σκηνικός Χώρος και Επιτελεστική Μνήμη στο Βαλκανικό Θέατρο

15:45–16:00 / Ελπίδα Ζαμπετάκη, Η Αρχαία Ελληνική Τραγωδία ως Καθρέφτης των Κοινωνικών και Πολιτικών Πραγματικοτήτων στα Βαλκάνια μετά το 1990

16:00–16:15 / Iskra Shukarova / Esther Baker, Willow Tree

16:15–16:30 / Μαρία Παπαδοπούλου, Ο Μύθος της Αράχνης και τα Κρυμμένα Μυστικά

16:30–16:45 / Λαμπρίνος Πλατυπόδης, Η Μήδεια του Ευριπίδη: Μύθος και Πραγματικότητα στην Παράσταση

16:45–17:00 / Συζήτηση

Παραστάσεις • 17:00–17:20, Θέατρο Μαριούπολης της Ουκρανίας στην Εξορία, Ευάγγελος Κοσμίδης

Μύθος σε Πραγματικό Χρόνο: Μαριούπολη, Μαρτυρία και η Επιτελεστική Επανεγγραφή του Πολέμου: Madzia Modrzynska | Anna Pracheva | Vladyslav Piatin-Ponomarenko | Diana Klymenko | Mehman Gamidov

• 17:25–17:45, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος – Δραματική Σχολή

«BACCHAE MATERIAL»

Απόσπασμα παράστασης βασισμένο στις «Βάκχες» του Ευριπίδη, παρουσιασμένο από τους φοιτητές του Β΄ έτους της Δραματικής Σχολής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, σε σκηνοθεσία Πολυξένης Σπυροπούλου.

Οι «Βάκχες» αποτελούν ταυτόχρονα πεδίο οικοδόμησης και αποδόμησης της θεατρικής λειτουργίας. Η εργασία με τους φοιτητές του Β΄ Έτους της Δραματικής Σχολής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος βασίζεται σε κώδικες σύγχρονης υποκριτικής και στην ενσώματη απόδοση μυθικών μοτίβων, με στόχο την ενεργοποίηση τόσο του συνόλου όσο και κάθε ερμηνευτή ξεχωριστά ως δαιμονικού/εξεγερμένου σώματος επί σκηνής. Οι αυτοσχεδιασμοί, οι συνθήκες του θεάτρου της επινόησης και οι στίχοι των «Βακχών» καλούν στην επιστροφή του Διονύσου, ο οποίος συμβολίζει την ίδια την τέχνη.

• 17:50–18:10, UNATC (Εθνικό Πανεπιστήμιο Θεάτρου και Κινηματογράφου «I.L. Caragiale», Βουκουρέστι) – Παράσταση: «Ιόνα»

Τι θα συνέβαινε αν ένα πρωί ξυπνούσες και ανακάλυπτες πως ζεις τη ζωή σου μέσα στην κοιλιά ενός τεράστιου ψαριού; Ο Ιόνα αναζητά μια έξοδο — προς το φως, αλλά και προς την αλήθεια της ίδιας του της ταυτότητας. Το εσωτερικό του ψαριού μετατρέπεται σε τόπο μνήμης και παρόντος χρόνου, σε θάλαμο του νου όπου οι σκέψεις κυλούν, συγκρούονται, πληγώνουν η μία την άλλη… ακόμη και αλληλοαναιρούνται.

Ο Ιόνα φέρει την ευθραυστότητα, το χιούμορ και την εξέγερση αυτού του ταξιδιού, χαράσσοντας νέα πεπρωμένα στον χάρτη μιας εσωτερικής διαφυγής. Ίσως ο Ιόνα να αφορά όλους μας — παγιδευμένους ανάμεσα σε οθόνες και όνειρα, ανάμεσα στον φόβο και την επιθυμία για ελευθερία.

Είναι μια υπενθύμιση πως, όσο κι αν σχίζουμε κοιλιές, συνεχίζουμε να αναζητούμε έναν ευρύτερο ορίζοντα — και πως η έξοδος, τις περισσότερες φορές, αρχίζει με μια πράξη θάρρους. «Ιόνα, θα βγούμε στο φως!» — ίσως έτσι να ξαναβρίσκουμε τον εαυτό μας, ακόμη και στην καρδιά του αγνώστου.