Διάσκεψη Ασφαλείας Μονάχου: Η Ευρώπη και οι διατλαντικές σχέσεις στην εποχή Τραμπ

Το καθιερωμένο ραντεβού στην πρωτεύουσα της Βαυαρίας, η μεγαλύτερη παγκοσμίως συνάντηση για θέματα άμυνας και ασφάλειας, διεξάγεται φέτος σε ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο. Ο πρόεδρος της Διάσκεψης, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, δήλωσε προ ημερών ότι «το οικοδόμημα της διεθνούς τάξης αυτή τη στιγμή γκρεμίζεται». Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μετατρέψει τις ΗΠΑ από σταθεροποιητικό σε αστάθμητο παράγοντα και οι Ευρωπαίοι, και μαζί τους και ο υπόλοιπος πλανήτης, αναζητούν τις δικές τους νέες ισορροπίες.

Πέρυσι, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, είχε ταράξει τα νερά με απαξιωτικές δηλώσεις για τους Ευρωπαίους. Φέτος, αναμένεται ο πιο μετριοπαθής υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, και μετά το Νταβός και την προσωρινή τουλάχιστον «λήξη συναγερμού» για τη Γροιλανδία υπάρχει η ελπίδα για κάποιες δηλώσεις που θα καθησυχάσουν κάπως τις ανησυχίες για πλήρη εκτροχιασμό τής μέχρι τώρα παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Αυτό πάντως δεν αλλάζει την ανάγκη για αναθεώρηση σταθερών που, όπως φαίνεται και από το πρόγραμμα, θα κυριαρχήσει ως θέμα στα περισσότερα φετινά πάνελ.

Ογκώδεις και βροντερές αναμένονται και οι εκδηλώσεις εκτός της Διάσκεψης, καθώς έχουν εξαγγελθεί μεγάλες αντιπολεμικές διαδηλώσεις και αναμένεται η συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων πολιτών. Για τουλάχιστον ένα τριήμερο, το Μόναχο θα βρίσκεται σε «αναβρασμό» από κάθε άποψη.

Ημέρα απολογισμού

Με το κλείσιμο του προέδρου της, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ ολοκληρώνεται σήμερα το μεσημέρι η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου. Ο έμπειρος διπλωμάτης αναμένεται να κάνει ένα είδος απολογισμού των όσων ακούστηκαν το τελευταίο τριήμερο με έμφαση φυσικά στις ομιλίες που αφορούν το μέλλον της σχέσης Ευρώπης και ΗΠΑ.

Στις εκδηλώσεις που θα προηγηθούν ξεχωρίζει η παρέμβαση της Κριστίν Λαγκάρντ, επικεφαλής της ΕΚΤ, που ήδη έκανε από χθες σημαντικές ανακοινώσεις με στόχο την ενίσχυση του ρόλου του ευρώ παγκοσμίως, ενώ παραμένει υποστηρικτική της ιδέας του κοινού δανεισμού για τους Ευρωπαίους.

Θα μιλήσουν ακόμα η Κάγια Κάλλας, αλλά και ο Γενς Στόλτενμπεργκ που είναι προγραμματισμενο να διαδεχτεί τον Ίσινγκερ στην κεφαλή της Διάσκεψης.

Μόνιμο μηχανισμό ασφαλείας ρευστότητας του ευρώ ανακοίνωσε η Λαγκάρντ

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ανακοίνωσε σχέδια για να καταστήσει τον μηχανισμό ασφαλείας ρευστότητας του ευρώ μόνιμο και διαθέσιμο παγκοσμίως. Η κίνηση, που αποσκοπεί στην ενίσχυση του ρόλου του ευρώ στο παγκόσμιο εμπόριο, ανακοινώθηκε στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου βρίσκεται η Πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ.

Μέχρι τώρα, η πρόσβαση σε αυτές τις γραμμές repos, μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης κατά τη διάρκεια των πιέσεων στην αγορά, περιοριζόταν σε μια μικρή ομάδα, κυρίως χωρών της Ανατολικής Ευρώπης. Η Λαγκάρντ έβλεπε εδώ και καιρό τη διευκόλυνση ως εργαλείο για την ενίσχυση της παγκόσμιας εμβέλειας του ευρώ.

«Η ΕΚΤ πρέπει να είναι προετοιμασμένη για ένα πιο ασταθές περιβάλλον», δήλωσε η Λαγκάρντ στο Μόναχο. «Πρέπει να αποφύγουμε μια κατάσταση όπου αυτή η πίεση θα προκαλέσει μαζικές πωλήσεις τίτλων σε ευρώ στις παγκόσμιες αγορές χρηματοδότησης, κάτι που θα μπορούσε να παρεμποδίσει τη μετάδοση της νομισματικής μας πολιτικής», πρόσθεσε.

Το εργαλείο αυτό θα είναι ανοιχτό σε όλες τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως από το τρίτο τρίμηνο του 2026. «Αυτή η διευκόλυνση ενισχύει επίσης τον ρόλο του ευρώ», δήλωσε η Λαγκάρντ. «Η διαθεσιμότητα ενός δανειστή έσχατης ανάγκης για τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως ενισχύει την εμπιστοσύνη για επενδύσεις, δανεισμό και συναλλαγές σε ευρώ, γνωρίζοντας ότι η πρόσβαση θα είναι εφικτή κατά τη διάρκεια διαταραχών της αγοράς».

Όταν οι τράπεζες δεν μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση από την αγορά, η γραμμή repo επιτρέπει στους δανειστές να δανείζονται ευρώ από την ΕΚΤ έναντι υψηλής ποιότητας εξασφαλίσεων, τα οποία θα αποπληρωθούν στη λήξη τους μαζί με τους τόκους. Η νέα διευκόλυνση θα παρέχει μόνιμη πρόσβαση έως και 50 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η ανακοίνωση έρχεται εν μέσω αβεβαιότητας γύρω από το δολάριο ΗΠΑ, εν μέρει λόγω του όγκου του εμπορίου με άλλες χώρες και της απρόβλεπτης οικονομικής πολιτικής του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Ζελένσκι: Οι ΗΠΑ μας ζήτησαν να «δώσουμε» το Ντονμπάς

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε από το Μόναχο ότι οι ΗΠΑ του διεμήνυσαν ότι αν η Ουκρανία παραδώσει το Ντονμπάς θα υπάρξει κατάπαυση του πυρός το συντομότερο δυνατό.

Η Κυπριακή Δημοκρατία στο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ

Με καθεστώς παρατηρητή θα πάρει μέρος στο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα η Κυπριακή Δημοκρατία, όπως ανακοινώθηκε πριν από λίγο στη Λευκωσία. Η πρώτη πανηγυρική συνεδρίαση είναι προγραμματισμένη για την ερχόμενη Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου στην Ουάσινγκτον. Ανάλογη ανακοίνωση (ως παρατηρητής δηλαδή) έκανε και η Τζόρτζια Μελόνι για την Ιταλία.

Ρούτε: Αμελητέα τα κέρδη των ρωσικών δυνάμεων

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, μίλησε στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου για την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ουκρανία. Παρά το ακραίο κρύο και τις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, είπε ότι οι άνθρωποι επί τόπου τον διαβεβαίωσαν ότι δεν θα παραδοθούν ποτέ στις επιθέσεις της Ρωσίας. Ο Ρούτε τόνισε ότι τα εδαφικά κέρδη της Ρωσίας ήταν «τόσο μικρά που είναι σχεδόν αμελητέα». Τόνισε ότι οι σύμμαχοι πρέπει να διασφαλίσουν ότι η Ουκρανία θα λάβει όλα όσα χρειάζεται για να υπερασπιστεί όχι μόνο τις πρώτες γραμμές, αλλά και τις πόλεις και τον άμαχο πληθυσμό της.

Πιστόριους προς ΗΠΑ: Η μονομέρεια δεν θα είναι επιτυχής μακροπρόθεσμα

Ο υπουργός Άμυνας της Γερμανίας, Μπόρις Πιστόριους προειδοποίησε την κυβέρνηση των ΗΠΑ για τις συνέπειες μιας πολιτικής μονομερούς δράσης. Αυτή η επιλογή δεν θα είναι επιτυχής μακροπρόθεσμα σε έναν κόσμο ανταγωνιστικών υπερδυνάμεων, δήλωσε ο σοσιαλδημοκράτης πολιτικός στην ομιλία του στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να αναμορφωθούν και να αναζωογονηθούν οι διεθνείς οργανισμοί, όπως είχε δηλώσει προηγουμένως ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο. Ο στόχος πρέπει να είναι η επίτευξη ειρήνης και ασφάλειας.

Ο ίδιος βλέπει τη νέα αμυντική στρατηγική των ΗΠΑ ρεαλιστικά. Για το επόμενο κεφάλαιο της διατλαντικής συνεργασίας, πρέπει να υπάρξει σαφής και δίκαιη κατανομή του βάρους. «Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην παροχή ισχυρών συμβατικών δυνάμεων και μεγαλύτερη ευθύνη για τη γειτονιά της, ενώ οι ΗΠΑ συνεχίζουν να παρέχουν στρατηγική και πυρηνική υποστήριξη για το άμεσο μέλλον».

Όλοι χρειάζονται συμμάχους και οι Αμερικανοί έχουν περισσότερους από 30. «Αυτό τους καθιστά ισχυρότερους από άλλες υπερδυνάμεις – και ισχυρότερους από τους αντιπάλους τους». Ως εκ τούτου, επέκρινε τις απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κατά της Γροιλανδίας. «Η αμφισβήτηση της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας ενός κράτους μέλους του ΝΑΤΟ, ο αποκλεισμός των Ευρωπαίων συμμάχων από διαπραγματεύσεις (για την Ουκρανία) που είναι κρίσιμες για την ασφάλεια στην ήπειρο: όλα αυτά βλάπτουν τη συμμαχία μας και ενισχύουν τους αντιπάλους μας».

Ο Πιστόριους απάντησε επίσης άμεσα στην ομιλία του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο νωρίτερα. Ενώ είναι αλήθεια ότι οι υπάρχοντες διεθνείς οργανισμοί δεν ήταν πάντα ιδιαίτερα επιτυχημένοι στην επίλυση κρίσεων, η λύση δεν θα μπορούσε να είναι η μονομερής δράση μιας χώρας. «Οι διεθνείς οργανισμοί εγγυώνται την ειρήνη και την ασφάλεια», τόνισε ο υπουργός Άμυνας.

Ένα πάνελ με ενδιαφέρουσες διαφωνίες

Ήταν ίσως μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις, αφού οι μετέχοντες δεν συμφώνησαν σε όλα, ενώ η συντονίστρια έδειξε διάθεση να τους «στριμώξει», όταν θεωρούσε ότι δεν έπαιρνε ικανοποιητικές απαντήσεις με την πρώτη ερώτηση. «Πρωταγωνιστές» οι πρωθυπουργοί της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ και ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ.

Η Γροιλανδία δεν πωλείται

Η πρωθυπουργός της Δανίας δήλωσε ότι η επιθυμία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας «είναι ακριβώς η ίδια», κάτι που έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν η στάση του θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη συμμαχία του ΝΑΤΟ. «Εάν μια χώρα του ΝΑΤΟ επιτεθεί σε μια άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τότε το ΝΑΤΟ τελειώνει. Τότε το παιχνίδι τελειώνει», είπε.

Η Φρεντέρικσεν ρωτήθηκε στη συνέχεια εάν υπήρχε κάποιο τίμημα, για το οποίο θα ήταν πρόθυμη να πουλήσει τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, όπως έχει προτείνει ο Τραμπ. «Φυσικά και όχι», απάντησε η Φρεντέρικσεν. «Μπορείτε να βάλετε μια τιμή σε ένα μέρος της Ισπανίας; Ή σε ένα μέρος των ΗΠΑ;», είπε, στρεφόμενη προς τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσες και τον Αμερικανό γερουσιαστή Κρις Κουνς, οι οποίοι ήταν στη σκηνή μαζί της.

Όχι στα πυρηνικά από τον Σάντσεθ

Νωρίτερα πάντως ο Σάντσεθ είχε διαφοροποιηθεί σαφώς από σχέδια άλλων μεγάλων της Ευρώπης για την ανάπτυξη μιας πυρηνικής ομπρέλας, προειδοποιώντας για τους κινδύνους από μια κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών . Το παρελθόν έχει δείξει πόσο επικίνδυνη και δαπανηρή είναι η πορεία του πυρηνικού επανεξοπλισμού, δήλωσε ο Ισπανός πολιτικός. Ωστόσο, ο κόσμος φαίνεται να έχει ξεχάσει αυτά τα μαθήματα. Επί του παρόντος, περισσότερα από 11 εκατομμύρια δολάρια ανά ώρα δαπανώνται παγκοσμίως σε αυτόν τον τομέα, δήλωσε χαρακτηριστικά. Ζήτησε τον τερματισμό των πυρηνικών εξοπλισμών, λέγοντας: «Υπογράψτε μια νέα συνθήκη New START». Ταυτόχρονα, ζήτησε την ενίσχυση των διεθνών θεσμών και επανέλαβε το αίτημά του για ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις.

O Σάντσεθ διαφώνησε πρακτικά με τον Στουμπ ως προς το νόημα της αύξησης των αμυντικών δαπανών κάθε χώρας μέλους του ΝΑΤΟ στο 5% του ΑΕΠ της. Ο Φινλανδός πρόεδρος είναι ένας από τους ένθερμους υποστηρικτές αυτής της απόφασης, ως «γείτονας της Ρωσίας». Ο Σάντσεθ παραδέχτηκε από τη μεριά του ότι «είμαστε πολύ μακριά από τη Μόσχα, αλλά κατανοούμε την απειλή».

Πιστόριους: Η ειρήνη και η ελευθερία είναι εξαιρετικά εύθραυστες

«Η ειρήνη και η ελευθερία είναι εξαιρετικά εύθραυστες, όπως έχει αποδείξει η Ιστορία», λέει ο Μπόρις Πιστόριους, υπουργός Άμυνας της Γερμανίας. «Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ είχαν αναλάβει την κύρια ευθύνη για την προστασία της Ευρώπης ήταν μια εξαίρεση και οι εξαιρέσεις δεν γίνεται να κρατήσουν για πάντα. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι μια αναδιανομή των ευθυνών».

Απαντώντας, όπως είπε, στον Μάρκο Ρούμπιο παραδέχτηκε ότι «η Συμμαχία μας μπορεί να μην απέτρεψε όλους τους πολέμους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αυτό μπορούν να το πετύχουν οι ΗΠΑ μόνες τους».

«Σε έναν τόσο εύθραυστο κόσμο είμαστε υποχρεωμένοι να αναλάβουμε περισσότερες ευθύνες. Η Γερμανία δεν θα λειτουργήσει ποτέ από μόνη της, αλλά ως υπεύθυνος και συνεργάσιμος εταίρος».

«Θα συνεχίσουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε στηρίζοντας την Ουκρανία ως μια ελεύθερη, κυρίαρχη, ευρωπαϊκή χώρα».

H Ματσάδο απαντά σε ερωτήσεις κοινού μέσω τηλεδιάσκεψης

Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, βραβευμένη με Νομπέλ Ειρήνης εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα, απαντά τώρα μέσω τηλεδιάσκεψης σε ερωτήσεις, σε μια παράπλευρη εκδήλωση. Μεταξύ άλλων εξέφρασε τη βεβαιότητα επερχόμενων αλλαγών σε χώρες όπως η Κούβα και η Νικαράγουα, με στόχο την «απελευθέρωση όλης της αμερικανικής ηπείρου από τον κομμουνισμό».

Ο γιος του Σάχη καλεί τον Τραμπ να επέμβει στρατιωτικά στο Ιράν

Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν, ο οποίος ανατράπηκε το 1979, ζήτησε «ταχεία επέμβαση» από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για να σωθούν ζωές στη χώρα του, όπως υποστήριξε.

«Προς τον πρόεδρο Τραμπ… Ο ιρανικός λαός σας άκουσε να λέτε ότι η βοήθεια είναι καθ’ οδόν και σας εμπιστεύεται. Βοηθήστε τους», είπε. «Ήρθε η ώρα να τερματιστεί η Ισλαμική Δημοκρατία. Αυτή είναι η απαίτηση που αντηχεί από την αιματοχυσία των συμπατριωτών μου που δεν μας ζητούν να διορθώσουμε το καθεστώς, αλλά να τους βοηθήσουμε να το θάψουν», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ θα μπορούσε να μείνει στην ιστορία ως ένας από τους «μεγαλύτερους ήρωες του κόσμου», εάν αναλάμβανε αποφασιστική στρατιωτική δράση, είπε.

Κάλεσε επίσης για διαδηλώσεις στο Μόναχο, το Λος Άντζελες και το Τορόντο σε αυτό που περιέγραψε ως «παγκόσμια ημέρα δράσης».

Ο Παχλαβί, 65 ετών, ο οποίος ζει εξόριστος στις ΗΠΑ από τότε που ο πατέρας του εκθρονίστηκε από την Ισλαμική Επανάσταση του Ιράν, έχει προσπαθήσει να αυτοπροβληθεί ως ηγετική προσωπικότητα της αντιπολίτευσης, αν και ορισμένοι παρατηρητές λένε ότι δεν έχει ευρεία βάση υποστήριξης εντός της χώρας.

Φρεντέρικσεν: Ο Πούτιν δεν θέλει ειρήνη

Σε ερώτηση για το πώς θα «προστατεύσει τη Γροιλανδία» κλήθηκε να απαντήσει η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, αλλά προτίμησε να μην απαντήσει και αναφέρθηκε στην απειλή του Πούτιν, που δεν δείχνει καμιά διάθεση να σταματήσει τον πόλεμο. Είπε μάλιστα ότι ίσως και το 5% να μην είναι αρκετό για να αντιμετωπιστούν οι απειλές του μέλλοντος.

Σε δεύτερη ερώτηση παραδέχτηκε ότι η απειλή για τη Γροιλανδία παραμένει. Αναφέρθηκε στην άσκηση που προγραμματίζεται για την Αρκτική, όπου το ΝΑΤΟ θα έχει ενισχυμένη παρουσία στο μέλλον. Είπε τέλος ότι η Γροιλανδία δεν έχει τιμή.

Πέδρο Σάντσεθ: Η πυρηνική αποτροπή δεν είναι η λύση

«Στην Ισπανία είμαστε πολύ μακριά από τη Ρωσία, αλλά ξέρουμε ότι ο Πούτιν αποτελεί απειλή. Και γνωρίζουμε ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα για την προστασία της ειρήνης και της εθνικής κυριαρχίας μας».

«Είμαστε ωστόσο πεπεισμένοι ότι ο πυρηνικός εξοπλισμός δεν είναι η σωστή λύση. Ένα σύστημα που απαιτεί συνεχώς διορθώσεις για να αποφύγουμε τον όλεθρο δεν μπορεί να είναι σωστό».

«Δυστυχώς ξεχάσαμε τα διδάγματα του παρελθόντος».

«Η έκκλησή μου είναι: σταματήστε την τρέλα με τα πυρηνικά. Υπογράψτε μια νέα συνθήκη START».

«Ας επενδύσουμε στην αλληλεγγύη, στην ενσυναίσθηση».