Διεθνείς αντιδράσεις για το νέο νόμο του Ισραήλ: Θα εκτελεί Παλαιστίνιους με κρεμάλα

Με μια απόφαση που θυμίζει άλλες εποχές, το Ισραήλ φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη θανατική ποινή — και μάλιστα με τρόπο που προκαλεί καταιγισμό αντιδράσεων. Η ισραηλινή Βουλή ενέκρινε νόμο που καθιστά τον απαγχονισμό την προεπιλεγμένη ποινή για Παλαιστινίους που καταδικάζονται από στρατιωτικά δικαστήρια για θανατηφόρες επιθέσεις, υλοποιώντας προεκλογική δέσμευση των ακροδεξιών συμμάχων του πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu. Ο νόμος προβλέπει ότι η ποινή εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου οι επιθέσεις αποσκοπούν «στην εξάλειψη της ύπαρξης του Ισραήλ». Ωστόσο, σύμφωνα με επικριτές, στην πράξη οδηγεί στην επιβολή θανατικής ποινής σε Παλαιστινίους, όχι όμως και σε Εβραίους Ισραηλινούς που ενδέχεται να έχουν διαπράξει παρόμοια εγκλήματα. Η νομοθεσία έχει προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις, την ώρα που το Ισραήλ βρίσκεται ήδη υπό αυξημένη πίεση λόγω της κλιμάκωσης της βίας από Εβραίους εποίκους στη Δυτική Όχθη και του πολέμου στη Γάζα.

Χωρίς δικαίωμα επιείκειας

Το νέο μέτρο προβλέπει ότι η εκτέλεση μέσω απαγχονισμού θα πραγματοποιείται εντός 90 ημερών από την καταδίκη, με περιορισμένες δυνατότητες αναβολής, αλλά χωρίς δικαίωμα απονομής χάριτος. Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα επιβολής ισόβιας κάθειρξης αντί της θανατικής ποινής, μόνο όμως υπό «ειδικές περιστάσεις» που δεν προσδιορίζονται. Το Ισραήλ είχε καταργήσει τη θανατική ποινή για ανθρωποκτονίες το 1954. Η μοναδική εκτέλεση που πραγματοποιήθηκε μετά από πολιτική δίκη ήταν εκείνη του Adolf Eichmann, βασικού οργανωτή του Ολοκαυτώματος των Ναζί, το 1962. Στρατιωτικά δικαστήρια στη Δυτική Όχθη έχουν ήδη τη δυνατότητα επιβολής θανατικής ποινής σε Παλαιστινίους, χωρίς ωστόσο να την έχουν εφαρμόσει έως σήμερα.

Πρωτοβουλία Ben-Gvir και πολιτικές αντιδράσεις

Ο νόμος προωθήθηκε από τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Itamar Ben-Gvir, ο οποίος είχε εμφανιστεί πριν από την ψηφοφορία φορώντας καρφίτσες σε σχήμα θηλιάς. «Είναι μια ημέρα δικαιοσύνης για τα θύματα και μια ημέρα αποτροπής για τους εχθρούς», δήλωσε στη Βουλή. «Όποιος επιλέγει την τρομοκρατία, επιλέγει τον θάνατο». Από την άλλη πλευρά, ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Mahmoud Abbas καταδίκασε τη νομοθεσία ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου και ως αποτυχημένη προσπάθεια εκφοβισμού. Σε ανακοίνωσή του, το γραφείο του τόνισε ότι «τέτοιοι νόμοι και μέτρα δεν θα κάμψουν τη βούληση του παλαιστινιακού λαού ούτε θα υπονομεύσουν τη σταθερότητά του», προσθέτοντας ότι δεν θα αποτρέψουν τη συνέχιση του «νόμιμου αγώνα για ελευθερία, ανεξαρτησία και την ίδρυση ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ». Παράλληλα, οργανώσεις όπως οι Hamas και Islamic Jihad κάλεσαν σε επιθέσεις ως αντίποινα για την ψήφιση του νόμου.

Καταγγελίες για διακρίσεις

Ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτήρισαν τον νόμο «πράξη θεσμοθετημένων διακρίσεων και ρατσιστικής βίας κατά των Παλαιστινίων». Η Association for Civil Rights in Israel ανακοίνωσε ότι κατέθεσε προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο. Ο νόμος αποτελεί την πιο πρόσφατη ενέργεια της εθνικιστικής-θρησκευτικής κυβέρνησης του Netanyahu που προκαλεί ανησυχία στους δυτικούς συμμάχους της χώρας. Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ο Netanyahu επιχείρησε να μετριάσει ορισμένες διατάξεις για να περιορίσει τις διεθνείς αντιδράσεις, αν και τελικά ψήφισε υπέρ. Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε με 62 ψήφους υπέρ σε σύνολο 120 βουλευτών. Η αρχική μορφή του νομοσχεδίου προέβλεπε υποχρεωτική θανατική ποινή για μη Ισραηλινούς πολίτες που καταδικάζονται σε στρατιωτικά δικαστήρια της Δυτικής Όχθης για τρομοκρατικές επιθέσεις με θύματα. Η τελική εκδοχή περιλαμβάνει τη δυνατότητα επιβολής ισόβιας κάθειρξης. Στα πολιτικά δικαστήρια, ο νόμος προβλέπει είτε ισόβια είτε θανατική ποινή για όποιον κριθεί ένοχος ότι «προκάλεσε σκόπιμα τον θάνατο με πρόθεση την εξάλειψη της ύπαρξης του Ισραήλ». Επικριτές υποστηρίζουν ότι η διατύπωση αυτή περιορίζει ουσιαστικά την εφαρμογή της θανατικής ποινής κυρίως στην αραβική μειονότητα της χώρας, που αποτελεί περίπου το 20% του πληθυσμού και σε μεγάλο βαθμό αυτοπροσδιορίζεται ως παλαιστινιακή.

Διεθνείς αντιδράσεις και νομικές ενστάσεις

Πριν ακόμη από την ψήφιση, οι υπουργοί Εξωτερικών της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Βρετανίας είχαν εκφράσει την ανησυχία τους, κάνοντας λόγο για νομοθέτημα με «εκ των πραγμάτων διακριτικό χαρακτήρα» που υπονομεύει τις δημοκρατικές αρχές του Ισραήλ. Ομάδα ειδικών του ΟΗΕ επισήμανε ότι οι ορισμοί περί «τρομοκρατίας» είναι ασαφείς, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επιβολή της θανατικής ποινής ακόμη και για πράξεις που δεν συνιστούν πραγματική τρομοκρατία. Το κόμμα Jewish Power του Ben-Gvir υποστηρίζει ότι η θανατική ποινή θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για επιθέσεις ή απαγωγές με στόχο ανταλλαγές κρατουμένων. Ωστόσο, η Amnesty International σημειώνει ότι «δεν υπάρχει καμία απόδειξη πως η θανατική ποινή είναι πιο αποτελεσματική στη μείωση της εγκληματικότητας σε σχέση με την ισόβια κάθειρξη». Νομικοί κύκλοι στο Ισραήλ χαρακτηρίζουν το νομοσχέδιο αντισυνταγματικό, αυξάνοντας τις πιθανότητες να ακυρωθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο.

Παγκόσμια τάση κατά της θανατικής ποινής

Σύμφωνα με την Amnesty International, 54 χώρες παγκοσμίως διατηρούν τη θανατική ποινή, μεταξύ των οποίων και δημοκρατίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία. Ωστόσο, η διεθνής τάση είναι προς την κατάργησή της, με 113 χώρες να την έχουν ήδη απαγορεύσει. Η ισραηλινή οργάνωση B’Tselem αναφέρει ότι τα στρατιωτικά δικαστήρια στη Δυτική Όχθη, όπου δικάζονται Παλαιστίνιοι, έχουν ποσοστό καταδίκης 96% και ιστορικό αποσπάσεων ομολογιών μέσω βασανιστηρίων. Ο Ben-Gvir, ο οποίος είχε καταδικαστεί το 2007 για ρατσιστική υποκίνηση κατά Αράβων και υποστήριξη της οργάνωσης Kach, έχει προχωρήσει σε αλλαγές στο σωφρονιστικό σύστημα που έχουν προκαλέσει καταγγελίες για κακομεταχείριση Παλαιστινίων κρατουμένων. Η καθιέρωση της θανατικής ποινής για Παλαιστινίους μαχητές αποτέλεσε βασική δέσμευση της προεκλογικής του εκστρατείας το 2022, ενώ από τότε που ανέλαβε καθήκοντα έχει στηρίξει δημόσια και Ισραηλινούς στρατιώτες που ερευνώνται για υπερβολική χρήση βίας. Οι επόμενες εθνικές εκλογές στο Ισραήλ αναμένονται τον Οκτώβριο του 2026.

Πηγή – BreakingNews