Γιατί η Γαλλία απαγόρευσε από 1 Ιανουαρίου τα «αιώνια χημικά»
Τι σημαίνει αυτό για τα καλλυντικά και τα είδη ένδυσης
Στη Γαλλία απαγορεύτηκαν επισήμως, σε όλη τη χώρα, τα καλλυντικά και τα είδη ένδυσης που περιέχουν PFAS, γνωστά ως «αιώνια χημικά».
Η απαγόρευση της Γαλλίας στις «αιώνιες χημικές ουσίες» τίθεται σε ισχύ σήμερα (1 Ιανουαρίου 2026), ύστερα από την αυξανόμενη ανησυχία για τις δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία από αυτούς τους επίμονους ρύπους.
Το νομοσχέδιο-ορόσημο ψηφίστηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2025, με περισσότερους από 140.000 πολίτες να καλούν τους βουλευτές τους να στηρίξουν την απαγόρευση. Έρχεται εν μέσω αυξανόμενης πίεσης προς την ΕΕ να καταργήσει σταδιακά τη χρήση τους «το συντομότερο δυνατόν».
Αν και χαιρετίστηκε ως μέτρο προστασίας της υγείας των Γάλλων πολιτών, περιβαλλοντιστές προειδοποιούν ότι διατάξεις που αφαιρέθηκαν από το πρώτο σχέδιο νόμου αποδυνάμωσαν τη σημασία του.
Τι είναι οι «αιώνιες χημικές ουσίες»;
Οι περ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες (PFAS) είναι μια ομάδα με περισσότερες από 10.000 συνθετικές χημικές ουσίες που χρειάζονται χιλιάδες χρόνια για να αποδομηθούν φυσικά. Σε χρήση από τη δεκαετία του 1940, οι PFAS έχουν εντοπιστεί σχεδόν παντού στη Γη, από την κορυφή του Έβερεστ μέχρι τους ιστούς των βαθυπελαγικών δελφινιών και των φαλαινών ανοιχτά της Νέας Ζηλανδίας.
Η χρόνια έκθεση σε αυτές τις ανθρωπογενείς χημικές ουσίες έχει συνδεθεί με την εμφάνιση ορισμένων καρκίνων, τη μείωση της γονιμότητας και την απορρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτές οι τοξικές ουσίες μπορούν να εισπνευστούν ή να καταποθούν, ενώ νεότερες έρευνες δείχνουν ότι μπορούν ακόμη και να εισέλθουν στο αίμα μας απορροφώμενες από το δέρμα. Στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι 12,5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε κοινότητες όπου το πόσιμο νερό είναι μολυσμένο με PFAS.
Τι περιλαμβάνει η γαλλική απαγόρευση των PFAS;
Η απαγόρευση της Γαλλίας απαγορεύει την πώληση, την παραγωγή ή την εισαγωγή κάθε προϊόντος για το οποίο υπάρχει ήδη εναλλακτική λύση αντί των PFAS. Σε αυτά περιλαμβάνονται καλλυντικά, ρούχα και άλλα είδη όπως το κερί σκι.
Το νομοσχέδιο θα απαιτεί επίσης από τις γαλλικές αρχές να ελέγχουν τακτικά το πόσιμο νερό για όλα τα είδη PFAS και να προχωρούν στην επιβολή προστίμων στους ρυπαντές που εκλύουν αυτές τις ουσίες στο περιβάλλον.
Ωστόσο, υπάρχουν αξιοσημείωτες εξαιρέσεις στην απαγόρευση για μεμβράνες υψηλών επιδόσεων που χρησιμοποιούνται σε διαδικασίες φιλτραρίσματος ή διαχωρισμού και για υφάσματα που θεωρούνται «αναγκαία για ουσιώδη χρήση» ή για λόγους εθνικής κυριαρχίας.
Το πρώτο σχέδιο νόμου προέβλεπε επίσης την απαγόρευση των αντικολλητικών κατσαρολών, αλλά αυτό αφαιρέθηκε μετά από αναφορές για «έντονες πιέσεις» από τον γαλλικό κατασκευαστή Tefal.
Στον ιστότοπό της, η Tefal επιβεβαιώνει ότι δεν χρησιμοποιεί PFAS που θεωρούνται καρκινογόνα από τις υγειονομικές αρχές και ότι από το 2012 δεν χρησιμοποιεί υλικά που περιέχουν PFOA (έναν τύπο «αιώνιας» ουσίας γνωστό για την αντοχή του στη θερμότητα). Αντ’ αυτού, χρησιμοποιεί επιστρώσεις PTFE για τα τηγάνια και τις κατσαρόλες της, οι οποίες, όπως λέει, «δεν ενέχουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και είναι ασφαλείς για επαφή με τρόφιμα».
Ωστόσο, πολλές μελέτεςπροειδοποιούν ότι τα σκεύη με επικάλυψη PTFE μπορεί να απελευθερώνουν μικρο- και νανοπλαστικά στα τρόφιμα κατά την προετοιμασία.
«Η Γαλλία πρέπει να στηρίξει σθεναρά έναν πανευρωπαϊκό περιορισμό των PFAS» «Αυτή η απαγόρευση των PFAS σε προϊόντα όπως τα ρούχα και τα καλλυντικά είναι εξαιρετική είδηση για τους Γάλλους πολίτες που ανησυχούν για την έκθεσή τους σε αυτές τις επιβλαβείς χημικές ουσίες», λέει η Σάντρα Μπελ της CHEM Trust, μιας οργάνωσης αφιερωμένης στην προστασία των ανθρώπων και της άγριας ζωής από επικίνδυνες χημικές ουσίες.
«Τα λιγότερο καλά νέα είναι ότι ορισμένα βασικά προϊόντα, όπως τα μαγειρικά σκεύη, εξαιρέθηκαν. Τώρα η Γαλλία πρέπει να στηρίξει σθεναρά έναν πανευρωπαϊκό περιορισμό των PFAS, ώστε να συμπεριληφθούν περισσότερα προϊόντα και να προστατευθούν οι πολίτες όλων των κρατών-μελών».
Η ΕΕ λέει ότι τα τελευταία δύο χρόνια εργάζεται σε ένα σχέδιο για τη σταδιακή κατάργηση των PFAS. Δεν έχει ακόμη παρουσιάσει ή εφαρμόσει έναν τέτοιο κανονισμό.
Πηγή: euronews.gr
