ΗΠΑ-Βενεζουέλα και ο ελέφαντας στο δωμάτιο – Πώς επηρέασε τη σύγκρουση ο «παράγοντας Κίνα»

«Αν παραμείνουμε στον δρόμο που βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή, σε λιγότερο από 10 χρόνια, σχεδόν όλα όσα έχουν σημασία για εμάς στη ζωή θα εξαρτηθούν από το αν η Κίνα θα μας επιτρέψει να τα έχουμε ή όχι…. Αποτελεί το πιο ισχυρό και επικίνδυνο αντίπαλο που έχει αντιμετωπίσει ποτέ αυτό το έθνος… Οι Κινέζοι πιστεύουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μια μεγάλη δύναμη που βρίσκονται σε μια αναπόφευκτη παρακμή και ότι οι ίδιοι βρίσκονται σε μια αναπόφευκτη άνοδο».

Αυτές ήταν οι δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο, πριν αναλάβει καθήκοντα υπουργού εξωτερικών στις ΗΠΑ, στις 15 Ιανουαρίου, οι οποίες συνοψίζουν το ποια χώρα θεωρούν ως νούμερο 1 αντίπαλο οι ΗΠΑ.

Επομένως, ήταν η επέμβαση της Αμερικής στη Βενεζουέλα ένα μήνυμα και προς τον μεγαλύτερο εισαγωγέα πετρελαίου της Βενεζουέλας, την Κίνα; Μα, φυσικά και η απάντηση είναι ναι, και, μάλιστα, όχι το πρώτο σε λιγότερο από ένα χρόνο προεδρίας Τραμπ 2.0.

Κίνα και Λατινική Αμερική

Ανατρέχοντας στην εμπορική δραστηριότητα της Κίνας στη Λατινική Αμερική, εύκολα θα παρατηρήσει κανείς πως η Κίνα, με συνεπή και σταθερό τρόπο, έχει επενδύσει δισεκατομμύρια, έχοντας γίνει ο νούμερο 1 εμπορικός εταίρος της Νότιας Αμερικής και νούμερο 2, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, της Λατινικής Αμερικής.

Μέχρι το 2021, η συνολική αξία των εξαγωγών και των εισαγωγών της Κίνας με τη Λατινική Αμερική έφτασε τα 450 δισεκατομμύρια δολάρια, φτάνοντας, την περσινή χρονιά, τα 518 δισεκατομμύρια δολάρια.

Οι οικονομικές δραστηριότητες της Κίνας στην περιοχή δεν περιορίζονται μόνο στο εμπόριο, καθώς οι κρατικές της τράπεζες Ανάπτυξης και Εξαγωγών-Εισαγωγών, σύμφωνα και με τη σελίδα “The Dialogue”, έχουν δανείσει περισσότερα από 120 δισεκατομμύρια δολάρια σε χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής και σε κρατικές επιχειρήσεις αυτών, συχνά με αντάλλαγμα πετρέλαιο, χρήματα που, κυρίως, χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση έργων ενέργειας και υποδομών.

Κίνα και Βενεζουέλα

Με τη Βενεζουέλα να είναι με διαφορά ο μεγαλύτερος δανειολήπτης, έχοντας λάβει κινεζικά κρατικά δάνεια αξίας σχεδόν 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που σχετίζονται κυρίως με την ενέργεια και τις υποδομές. Αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο από το ποσό για τον δεύτερο μεγαλύτερο δανειολήπτη, τη Βραζιλία.

Η Κίνα αντιπροσώπευε περισσότερο από το ήμισυ των εξαγωγών αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας ύψους 768.000 βαρελιών την ημέρα πέρυσι. Ενώ, εκτιμήσεις για το 2025, από το περιοδικό TIME, κάνουν λόγο για 600.000 τη μέρα, αποτελώντας περίπου το 80% του συνόλου των εξαγωγών της χώρας  και το 4% των συνολικών εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας.

Εκτός των εισαγωγών πετρελαίου, η Κίνα είχε, επίσης, έντονη επενδυτική δραστηριότητα στη χώρα. Σύμφωνα με το CNBC “Οι κινεζικές εταιρείες, κυρίως κρατικές, έχουν επενδύσει 4,8 δισεκατομμύρια δολάρια στη Βενεζουέλα τις τελευταίες δύο δεκαετίες, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η ερευνητική εταιρεία Rhodium Group με έδρα τις ΗΠΑ. Οι περισσότερες από τις συμφωνίες πραγματοποιήθηκαν τη δεκαετία μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση – και κατά τα τελευταία χρόνια της διακυβέρνησης του πρώην προέδρου Ούγκο Τσάβες – με έμφαση σε ενεργειακά έργα”

Βέβαια, ένας από τους λόγους που η Κίνα ναι μεν να καταδίκασε αλλά δεν προέβη σε άλλες έντονες κινήσεις και ενέργειες εναντίον της Ουάσινγκτον αποτελεί, σίγουρα, το γεγονός πως μπορεί πάνω από 80% των εξαγωγών της Βενεζουέλας το 2025 να ήταν με κατεύθυνση προς την Κίνα, αλλά για την Κίνα η Βενεζουέλα αντιπροσώπευε μόνο το 2% των εισαγωγών αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων το 2024, με την πλειοψηφία να προέρχεται από τη Μέση Ανατολή.

Παναμάς και Αργεντινή

Όπως αναφέραμε στην αρχή, η προσπάθεια ανάκτησης ελέγχου των φυσικών πόρων στην “πίσω αυλή” τους από τις ΗΠΑ και η απώθηση της Κίνας, σε αυτή τη δεύτερη θητεία Τραμπ, δεν ξεκίνησε το 2026, αλλά από τους πρώτους μήνες αυτής, και πιο συγκεκριμένα, στη διώρυγα του Παναμά.

Οι έντονες πιέσεις και τα παράπονα του Τραμπ για τον “έλεγχο” της Κίνας στη διώρυγα του Παναμά-παρά την πλήρη διάψευση από πλευράς του Παναμά- και η πραγματοποίηση ορισμένων στρατιωτικών ασκήσεων κοντά στη διώρυγα είχαν, άμεσα, απτά αποτελέσματα:

Στις αρχές Φεβρουαρίου,  ο πρόεδρος του Παναμά Χοσέ Ραούλ Μουλίνο θα ανακοινώσει ότι η χώρα του δεν θα ανανεώσει τη συμμετοχή της στη συμφωνία που υπέγραψε με την Κίνα το 2017 για συμμετοχή του Παναμά στην κινεζική πρωτοβουλία “Μια ζώνη, ένας δρόμος”.

Στη συνέχεια, στις αρχές Μαρτίου, η ιδιωτική εταιρεία CK Hutchison με έδρα το Χονγκ Κονγκ, η οποία κατείχε δύο λιμάνια στον Παναμά, θα ανακοινώσει ότι θα πουλήσει όλα τα λιμάνια της σε έναν όμιλο με επικεφαλής την αμερικανική επενδυτική εταιρεία BlackRock., την οποία κατέχει στενός φίλος του Τραμπ, Λάρι Φλινκ .

Η συμφωνία άγγιξε τα 23 δισεκατομμύρια δολάρια, με τον Τραμπ να δηλώνει χαρακτηριστικά: “Δεν το δώσαμε (το κανάλι) στην Κίνα, το δώσαμε στον Παναμά και το παίρνουμε πίσω”.

Άλλο ένα παράδειγμα αποτελεί η Αργεντινή. Τον Απρίλιο του 2025, ενώ η χώρα του αναρχοκαπιτιλαστή προέδρου και φίλου του Τραμπ, Χαβιέρ Μιλέι, βυθιζόταν μέσα στην οικονομική κρίση, αποδέχτηκε μια συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την Κίνα.  Η κίνηση αυτή, βέβαια, δεν πέρασε απαρατήρητη από τις ΗΠΑ, οι οποίες πρόσφεραν τον Οκτώβριο, ένα δάνειο ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μόνο αν στις ενδιάμεσες εκλογές έβγαινε ο Χαβιέρ Μιλέι, ο οποίος και πέτυχε μια εκκωφαντική εκλογική νίκη τον ίδιο μήνα.

Άλλος ένας εκβιασμός που έπιασε τόπο την εποχή κατά την οποία το FAFO (Fuck Around and Find Out) έχει γίνει η επίσημη πολιτική του State Department.

Με άλλα λόγια, είναι σημαντικό να έχουμε στο μυαλό μας, πλέον, τον παράγοντα Κίνα, ως έμμεσο ή άμεσο στόχο των κινήσεων της εξωτερικής πολιτικής και του «νέου δόγματος Ντονρόε» των ΗΠΑ.