Καθήκον διεθνισμού και αλληλεγγύης: Να μη μείνει η Κούβα μόνη

Είναι σημαντικό το βλέμμα μας να στραφεί και προς την Καραϊβική και την Κούβα, μια χώρα που από το 1959, το έτος της επιτυχημένης επανάστασης των Τσε και Φιντέλ, και χιλιάδων Κουβανών επαναστατών, μας διδάσκει έμπρακτα τι σημαίνει διεθνιστική αλληλεγγύη και αντίσταση στην αποικιοκρατία.

Από το ίδιο έτος βέβαια ξεκίνησαν και οι πιέσεις στη χώρα, με το σκληρό εμπάργκο που τους επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ, αφού δεν άρεσε στην υπερδύναμη ότι η Κούβα ήθελε να χαράξει την δική της αυτόνομη πορεία και να μην καταστεί υποχείριο στις αποικιοκρατικές ορέξεις και βλέψεις των ίδιων.

Από τις 29 Ιανουαρίου 2026, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε προεδρικό διάταγμα κηρύσσοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της «ασυνήθιστης και εξαιρετικής απειλής» της Κούβας, το εμπορικό εμπάργκο έχει σκληρύνει ακόμη περισσότερο.

Ως συνέχεια της απαγωγής του Νικολάς Μαδούρο και της διακοπής εισαγωγής πετρελαίου από την Βενεζουέλα, οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ και του, κουβανικής καταγωγής, αντι-κομμουνιστή Μάρκο Ρούμπιο απειλεί με δασμούς όποια χώρα επιχειρήσει να στείλει πετρέλαιο στην Κούβα.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα λίγες μέρες μετά να σταματήσει να στέλνει πετρέλαιο στην Κούβα και το Μεξικό, όπου μαζί με αυτό της Βενεζουέλας αντιπροσώπευε το 75% του εισαγόμενου πετρελαίου στη χώρα.

Έτσι, η Κούβα δοκιμάζεται για άλλη μια φορά, με βασικές λειτουργίες και υπηρεσίες στη χώρα, όπως η παιδεία ή η υγεία, να υπολειτουργούν ή να λειτουργούν μέσα από δημιουργικούς τρόπους και τις ελλείψεις σε φάρμακα ή τρόφιμα να αυξάνονται.

Ο κουβανικός λαός, όμως, αντέχει -έχει μάθει έτσι εδώ και δεκαετίες- και δείχνει για άλλη μια φορά την έμπρακτη αλληλεγγύη του.

Μιλήσαμε για την τωρινή δύσκολη συγκυρία με τον Τάκη Πολίτη, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και προσκεκλημένο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Universidad Central “Marta Abreu” de las Villas στη Σάντα Κλάρα.

Μιλήσαμε για τον κουβανικό λαό που «με μια απίστευτη υπομονή και κοινωνική συνοχή, με μια απίστευτη ψυχική θέληση, από το 1962, όπου εφαρμόστηκαν πλήρως οι αμερικανικές κυρώσεις εναντίον της χώρας, στέκεται στα πόδια του, στέκεται όρθιος παρόλες αυτές τις δυσκολίες».

Τωρινή συγκυρία: Δυσκολίες και το πρόταγμα του συλλογικού

«Δυσκολίες οι οποίες το τελευταίο διάστημα έχουν ενταθεί, ακριβώς γιατί εντάθηκαν και οι κυρώσεις από πλευράς της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Οι νέες κυρώσεις αφορούν τη δυνατότητα της χώρας να εφοδιάζεται με πετρέλαιο. Η αδυναμία λοιπόν εισαγωγής πετρελαίου δημιουργεί επιπρόσθετα προβλήματα στην καθημερινότητα των Κουβανών. Προβλήματα, όμως, τα οποία αντιμετωπίζονται με μια περίσσια ψυχικής δύναμης, προβλήματα τα οποία συντελούν στο να αυξάνεται και να καλλιεργείται η εφευρετικότητα και η επινοητικότητα των ανθρώπων εδώ».

«Σήμερα η Κούβα, λοιπόν, ακριβώς λόγω της έλλειψης καυσίμων που αντιμετωπίζει, έχει να διαχειριστεί πολύ πιο έντονα ζητήματα διακοπής ηλεκτροδότησης, προβλήματα συγκοινωνιών, προβλήματα και στην καθημερινή προσωπική ζωή των πολιτών της. Αυτές όμως οι δυσκολίες ενδυναμώνουν τη κοινωνική συνοχή. Μια κοινωνική συνοχή, η οποία εδράζεται σε ένα πολύ ανεπτυγμένο κοινωνικό και συλλογικό αίσθημα, το οποίο διαπερνά ολόκληρη την κουβανική κοινωνία, ακόμα και εκείνα τα κομμάτια της, τα οποία στέκονται κριτικά απέναντι στην κυβέρνηση. Το πρόταγμα του συλλογικού έναντι του ατομικού είναι εμφανές σε αυτή τη χώρα».

«Ο δυτικός κόσμος προτάσσει την ατομικότητα, ο κόσμος εδώ, στην Κούβα, αυτό το οποίο προτάσσει, είναι τη συλλογική συνείδηση και ως απόρροια αυτής της συλλογικής συνείδησης τη συλλογική πράξη. Βλέπουμε καθημερινά στους δρόμους της Σάντα Κλάρα να μετακινούνται άνθρωποι με κάρα με άλογα, με ηλεκτροκίνητα τρίκυκλα οχήματα και ταυτόχρονα οι μετακινούμενοι φροντίζουν να εξυπηρετούν στο μεγαλύτερο δυνατό αριθμό συμπολίτες τους οι οποίοι έχουν ανάγκη μετακίνησης».

«Τα πανεπιστήμια της χώρας, από τα μέσα Φλεβάρη, εφαρμόζουν μεθόδους εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Η αλλαγή αυτή του μοντέλου εκπαίδευσης δεν σημαίνει ότι έχουν σταματήσει οι εκπαιδευτικές διαδικασίες. Αντίθετα, συνεχίζονται και παράλληλα όσοι φοιτητές και φοιτήτριες δεν κατοικούν στη Σάντα Κλάρα, αλλά σε κωμοπόλεις και χωριά γύρω από αυτήν, συμμετέχουν -με πολύ οργανωμένα σχέδια- σε διαδικασίες παροχής κοινωνικού έργου, κοινωφελούς εργασίας, στους τόπους διαμονής τους. Για παράδειγμα, συμμετέχουν σε επικουρικό έργο υποστήριξης των διδασκόντων της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που σημειωτέο τα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης συνεχίζουν να λειτουργούν εκ του σύνεγγυς».

«Παράλληλα, ένα στοιχείο εντυπωσιακό, τουλάχιστον για τη ματιά ενός δυτικού ανθρώπου, που θα ήθελα να αναφέρω αφορά εργαζόμενους και διδάσκοντες του Πανεπιστημίου της Σάντα Κλάρα. Την προηγούμενη εβδομάδα -και δεν ήταν ούτε η πρώτη, ούτε η μόνη φορά- βρεθήκαμε στο παλιό νοσοκομείο της πόλης παρέχοντας έργο στη θέση των καθαριστών και των καθαριστριών που λόγω της μη λειτουργίας των μαζικών μέσων μεταφοράς δεν μπορούσαν να έρθουν στους χώρους εργασίας τους και να επιτελέσουν το έργο τους.

Η εικόνα πανεπιστημιακών με τη σκούπα στο χέρι, του πρύτανη του Πανεπιστημίου της Σάντα Κλάρα συμπεριλαμβανομένου, να καθαρίζουν το νοσοκομείο της πόλης που διαμένουν, είναι μια εικόνα η οποία δεν μπορεί κανένας να τη συναντήσει στο δυτικό κόσμο. Και αυτή η εικόνα, πέρα από το ότι αναδεικνύει ένα διαφορετικό ήθος και μια παντελή έλλειψη υπεροψίας εκ μέρους των Κουβανών πανεπιστημιακών, ταυτόχρονα υποδηλώνει με έναν τρόπο πολύ ξεκάθαρο τη διαφορετική πλαισίωση που έχουν έννοιες στην Κούβα και στο δυτικό κόσμο».

«Για την Κούβα η παροχή κοινωφελούς εργασίας θεωρείται μια αυτονόητη κοινωνική υποχρέωση, ένα έργο που πρέπει όλοι οι πολίτες να επιτελέσουν, και πράγματι το κάνουν με την ψυχή τους και όχι ως υποχρέωση. Ενώ, για τον δυτικό κόσμο η κοινωφελής εργασία αποτελεί εναλλακτική τιμωρητική μορφή, αποδίδεται από τα δικαστήρια, αποτελεί ποινή».

«Η αλληλεγγύη μεταξύ των Κουβανών είναι άξια θαυμασμού. Πάρα πολλοί Κουβανοί, οι οποίοι είχαν στη διάθεσή τους φωτοβολταϊκά, μέσα σε αυτή την ενεργειακή κρίση η οποία υπάρχει στη χώρα, έχουν παραχωρήσει αυτά τα φωτοβολταϊκά στην κυβέρνηση έτσι ώστε αυτή να μπορεί να τα διαχειριστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, προτεραιοποιώντας τις ενεργειακές ανάγκες νοσοκομείων, και άλλων κέντρων τα οποία είναι ευαίσθητα και χρίζουν συνεχούς παροχής ηλεκτρικής ενέργειας».

«Ταυτόχρονα οι άνθρωποι, ακριβώς λόγω της έλλειψης γκαζιού που χρησιμοποιούν για να μαγειρεύουν, έχουν αλλάξει τη διαδικασία μαγειρέματος χρησιμοποιώντας κάρβουνα. Και αυτή η διαδικασία, το να μαγειρεύουν χρησιμοποιώντας κάρβουνα, έχει μεταφερθεί στον δρόμο, έτσι ώστε και οι γείτονες να μπορούν να αξιοποιούν τη δυνατότητα που έχει ο γείτονάς τους, δείχνοντας με μια ακόμα ευκαιρία την κοινωνική τους συνείδηση και αλληλεγγύη».

 

Αλληλεγγύη και διεθνισμός ως καθήκον

«Αυτή ακριβώς η υπέροχη κουβανική κοινωνία, με όλα αυτά τα προτερήματα της αλληλεγγύης, της ενσυνείδησης, της ανιδιοτελούς προσφοράς, είναι μια κοινωνία την οποίαν η αμερικάνικη πολιτική θέλει να γονατίσει».

Χαρακτηριστικά για την Κούβα και τον λαό της είναι τα λόγια του Φιντέλ Κάστρο, σε μία από τις τελευταίες ομιλίες του, «πριν περάσει στην αιωνιότητα»:

«Η χώρα μας δεν ρίχνει βόμβες σε άλλους λαούς, ούτε στέλνει αεροπλάνα για να βομβαρδίσουν πόλεις. Η χώρα μας δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα, ούτε χημικά, ούτε βιολογικά όπλα. Οι δεκάδες χιλιάδες επιστήμονες που διαθέτει η χώρα μας και οι γιατροί της έχουν εκπαιδευτεί με την ιδέα να σώζουν ζωές. Δεκάδες χιλιάδες Κουβανοί έχουν παράσχει διεθνιστικές υπηρεσίες στα πιο απομακρυσμένα και αφιλόξενα μέρη.

Κάποτε είπα ότι εμείς ποτέ δεν θα μπορούσαμε και δεν θα στέλναμε, ή ποτέ δεν θα πραγματοποιούσαμε προληπτικές και αιφνιδιαστικές επιθέσεις εναντίον οποιασδήποτε σκοτεινής γωνιάς του κόσμου. Αλλά ότι, αντίθετα, η χώρα μας ήταν ικανή να στείλει τους γιατρούς που χρειάζονταν στις πιο σκοτεινές γωνιές του κόσμου».

Η Κούβα, «αυτή η μικρή χώρα με τη μεγάλη ανθρωπιά», δοκιμάζεται, με τον Τάκη Πολίτη να μας υπενθυμίζει δύο περιπτώσεις από τις αμέτρητες που έδειξε την διεθνιστική αλληλεγγύη της:

«Το 2014, όταν ο Έμπολα εξαπλωνόταν στη Δυτική Αφρική και όταν οι πολιτισμένες και δυνατές δυτικές χώρες, το μόνο το οποίο έκαναν εκείνο το διάστημα ήταν αποστολή ιατρικοφαρμακευτικού υλικού, μην τολμώντας ακόμα να στείλουν ιατρικό προσωπικό, η Κούβα, με απόφαση του Φιντελ Κάστρο, ήταν αυτή η οποία τόλμησε. Εκατοντάδες Κουβανοί και Κουβανές εθελοντές γιατροί πήγανε στη Γουινέα, στη Σιέρα Λεόνε και στη Λιβερία για να σώσουν συνανθρώπους μας. Χιλιάδες Αφρικανοί πέθαναν. Πολλαπλάσιες χιλιάδες ζωές σώθηκαν χάρη σε αυτή την παρουσία των Κουβανών γιατρών.

Δυστυχώς, πολλοί από αυτούς άφησαν την τελευταία τους πνοή στις χώρες αυτές, επιτελώντας όχι μόνο το ιατρικό τους, αλλά και ένα διεθνιστικό καθήκον. Ένα διεθνιστικό καθήκον στο οποίο έχουν εκπαιδευτεί ακριβώς από αυτή τη χώρα η οποία αγκαλιάζει με όλη της τη δύναμη και με όλη της τη στοργή, οποιαδήποτε γωνιά αυτού του κόσμου χρειάζεται την βοήθειά της. Στη μνήμη αυτών των Κουβανών γιατρών σήμερα υπάρχουν κλινικές που φέρουν τα ονόματά τους στις τρεις προαναφερόμενες αφρικανικές χώρες για να μας θυμίζουν αυτή τη θυσία τους».

Ακόμη, και στα πρόσφατα ταραγμένα χρόνια της πανδημίας η Κούβα έδειξε το διεθνιστικό της καθήκον έμπρακτα. «Η πρώτη ιατρική κρατική αποστολή η οποία έφτασε στο Μπέργκαμο το 2020 για να αντιμετωπίσει την πανδημία του COVID ήταν αποστολή από την Κούβα. Το ίδιο διάστημα, το Μάρτιο του 2020, όταν ένα Βρετανικό κρουαζιερόπλοιο έπλεε στην Καραϊβική και εμφανίστηκαν συμπτώματα COVID στο πλήρωμα και στους επιβάτες, και κανένα, μα κανένα κράτος της Καραϊβικής δεν δέχτηκε τον ελλιμενισμό αυτού του πλοίου, το έκανε και πάλι αυτή η μικρή χώρα, η Κούβα.»

«Αυτή η απαράμιλλη χώρα, με αυτή την ανθρωπιά, αυτό το λαό που με κάθε τρόπο και σε κάθε ευκαιρία εκδηλώνει τη διεθνιστική του αλληλεγγύη, αυτόν τον λαό δεν μπορούμε να τον αφήσουμε να συνθλίβεται κάτω από τις πιέσεις των Αμερικανών. Η Κούβα ασφυκτιά και όταν η Κούβα ασφυκτιά, μαζί της ασφυκτιά και η ανθρωπιά αυτού του κόσμου. Και την ανθρωπιά αυτού του κόσμου πρέπει να τη σώσουμε!»

«Ας κάνουμε ό,τι μπορούμε. Μπορούμε να στηρίξουμε τις πρωτοβουλίες που ήδη έχουν παρθεί, από τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Χοσέ Μαρτί», από το Σύνδεσμο Ελληνοκουβανικής Φιλίας Καλαμάτας Venceremos, και από την Πρωτοβουλία «Η Κούβα δεν είναι μόνη».

Ένα σημάδι ελπίδας είναι η διεθνής πρωτοβουλία αλληλεγγύης «Nuestra America Convoy to Cuba» που φτάνει σταδιακά από αέρα και θάλασσα στην Κούβα το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μάρτη, ενός κομβόι με πάνω από 20 τόνους ανθρωπιστικής βοήθειας για το λαό της Κούβας.

Καθήκον διεθνισμού και αλληλεγγύης: Να μη μείνει η Κούβα μόνη!