Στενά του Ορμούζ: Η Ελλάδα στη συμμαχία των 35 κρατών για τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας
Ο Γ. Γεραπετρίτης συμμετείχε στην τηλεδιάσκεψη για το άνοιγμα των Στενών
Η Ελλάδα εντάσσεται στη συμμαχία των 35 κρατών που έχουν αναλάβει δράση για τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, υπογράφοντας την κοινή δήλωση που εγγυάται την απρόσκοπτη διακίνηση εμπορευμάτων στην περιοχή. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια στιγμή αυξημένων εντάσεων στην ευρύτερη περιοχή, καθώς η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο.
Η συμμαχία, πρωτοβουλία της Μεγάλης Βρετανίας, δημιουργήθηκε μετά τις επανειλημμένες προκλήσεις και επιθετικές δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ προς το ΝΑΤΟ και τις ευρωπαϊκές δυνάμεις, με σκοπό να ενισχυθεί η προστασία των δυτικών συμφερόντων στην περιοχή.
Ευρωπαϊκή στήριξη και η προϋπόθεση της εκεχειρίας
Στους 35 συμμετέχοντες περιλαμβάνονται όλες οι βασικές ευρωπαϊκές ναυτικές δυνάμεις — Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία και Γερμανία — οι οποίες είχαν ήδη κινητοποιηθεί μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε βρετανικές βάσεις στην Κύπρος.
Ωστόσο, η ανάπτυξη μιας πολυεθνικής δύναμης στα Στενά προϋποθέτει την αποκλιμάκωση των συγκρούσεων, κάτι που προς το παρόν δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα. Παρά τις πιέσεις από την Ουάσινγκτον για μεγαλύτερη συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών σε ενδεχόμενες στρατιωτικές δράσεις, η συντριπτική πλειοψηφία των συμμετεχόντων δεν φαίνεται διατεθειμένη να εμπλακεί σε ενεργό πόλεμο.
Η ελληνική εμπειρία και η «συμμαχία των προθύμων»
Η Ελλάδα διαθέτει πολύτιμη εμπειρία σε επιχειρήσεις συνοδείας εμπορικών πλοίων, μέσα από την αποστολή «ASPIDES», όπου φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού συνοδεύουν πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα έως τη Διώρυγα του Σουέζ, υπό την απειλή επιθέσεων από τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης. Τα ελληνικά πλοία έχουν συμμετάσχει με επιτυχία στην αναχαίτιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε τουλάχιστον δύο περιστατικά.
Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας πραγματοποιήθηκε τηλεδιάσκεψη των Υπουργών Εξωτερικών των συμμετεχόντων χωρών, με τη συμμετοχή του Γιώργος Γεραπετρίτης και της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας. Η Κάγια Κάλας είχε ήδη προτείνει τη δημιουργία μιας «συμμαχίας των προθύμων», έτοιμης να δράσει άμεσα στα Στενά του Ορμούζ.
Η συγκρότηση μικρότερων και πιο ευέλικτων σχημάτων θεωρείται πιθανό να αποτελέσει πρότυπο για μελλοντικές πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η ομοφωνία και συντονισμός μεταξύ και των 27 κρατών-μελών στα θέματα άμυνας θεωρείται πρακτικά αδύνατος.
Οι κίνδυνοι για τις δυνάμεις και ο ρόλος του ΟΗΕ
Η ανάπτυξη πολυεθνικών δυνάμεων στα Στενά φέρει υψηλό επιχειρησιακό ρίσκο, δεδομένης της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν στην περιοχή. Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Boris Pistorius είχε θέσει το ερώτημα: αν ακόμη και το αμερικανικό ναυτικό δεν μπορεί να ελέγξει τα Στενά, πώς μπορούν να τα διαχειριστούν ευρωπαϊκές δυνάμεις;
Στη συμμαχία συμμετέχουν επίσης τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία, οι οποίες φέρονται να πιέζουν το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για την υιοθέτηση ψηφίσματος που θα θεσμοθετεί τη δράση της δύναμης. Υπάρχει πιθανότητα έκτακτης συνεδρίασης του Συμβουλίου, αν και δεν είναι βέβαιο ότι θα επιτευχθεί ομοφωνία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα συμμετέχει ως μη μόνιμο μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας έως το τέλος του 2026, ενώ μόνιμα μέλη μεταξύ των συμμετεχόντων είναι η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία, γεγονός που ενισχύει τη διεθνή βαρύτητα της πρωτοβουλίας.
