Artemis II: Όσα μάθαμε για την αποστολή που έσπασε ρεκόρ στη Σελήνη

Οι τέσσερις αστροναύτες της αποστολής «Artemis II» της NASA έγραψαν ιστορία, ταξιδεύοντας στο διάστημα και σπάζοντας ρεκόρ, κοντά στην σκοτεινή αθέατη πλευρά της Σελήνης.

Εκεί, παρατήρησαν μία σεληνιακή επιφάνεια, γεμάτη τεράστιους κρατήρες και πεδιάδες λάβας, μια δύση και μια ανατολή της Γης και μία ηλιακή έκλειψη, όπως το ανθρώπινο μάτι δεν έχουν ξαναδεί.

Η τελευταία φορά που οι άνθρωποι κατευθύνθηκαν προς τη Σελήνη ήταν στην πτήση Apollo 17 που εκτοξεύτηκε στις 7 Δεκεμβρίου 1972 — πριν γεννηθούν οποιοδήποτε από τα μέλη του πληρώματος της Artemis II.

Η διαφορά τους όμως, είναι ότι το πλήρωμα του Artemis II δεν προσεδαφίστηκε στη Σελήνη και ούτε το είχε στόχο — αλλά πέρασε από την πίσω πλευρά της, σε μια αποστολή με το διαστημόπλοιο Orion.

Σε αντίθεση με το πρόγραμμα Apollo, η Artemis δεν στόχευε ποτέ μόνο στο λεγόμενο μοντέλο «σημαίες και ίχνη» με σύντομες παραμονές ενός έως τριών ημερών στη Σελήνη, αλλά σε μια μακροπρόθεσμη παρουσία σε μια βάση στη νότια σεληνιακή πόλο, όπου οι αποθέσεις πάγου μπορούν να παρέχουν πόσιμο νερό, αναπνεύσιμο οξυγόνο και καύσιμο οξυγόνου-υδρογόνου για πυραύλους.

Οι ΗΠΑ δεν προχωρούν μόνες τους αυτή τη φορά. Ενώ το Apollo ήταν αποκλειστικά αμερικανική επιχείρηση, η Artemis II εκτοξεύτηκε υπό τη σημαία 60 χωρών, οι οποίες έχουν υπογράψει τις Συμφωνίες Artemis, μια διεθνή συνθήκη με μέλη που δεσμεύονται να στηρίξουν την ειρηνική εξερεύνηση του διαστήματος και να συνεισφέρουν χρήματα, διαστημικά τμήματα και αστροναύτες στον σκοπό της Artemis.

Αυτή η διαδικασία αποτέλεσε ουσιαστική προετοιμασία για την επίτευξη των μεγαλύτερων σεληνιακών στόχων της NASA.

Τον επόμενο χρόνο θα γίνει άλλη μια δοκιμαστική πτήση σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη κατά την πτήση της Artemis III, ακολουθούμενη από έως δύο προσεδαφίσεις στη Σελήνη από τις Artemis IV και V το 2028, και ετήσιες προσεδαφίσεις μετά από αυτές.

To πρόγραμμα στοχεύει να επαναλάβει αυτό το επίτευγμα έως το 2028, πριν από την πρώτη προσγείωση της Κίνας, και να εδραιώσει μια μακροπρόθεσμη αμερικανική παρουσία στη Σελήνη κατά την επόμενη δεκαετία, συμπεριλαμβανομένης μιας σεληνιακής βάσης που θα λειτουργήσει ως πεδίο δοκιμών για πιθανές μελλοντικές αποστολές στον Άρη.

4 αστροναύτες, 10 ημέρες

Γνωρίστε το crew των αστροναυτών που έγραψαν ιστορία.

Αυτοί είναι οι τέσσερις εξερευνητές που αντιπροσωπεύουν το καλύτερο της ανθρωπότητας, καθώς τολμούν να ανοίξουν νέα σύνορα στο διάστημα για λογαριασμό ολόκληρης της ανθρωπότητας, σύμφωνα με τη ΝASA.

Reid Wiseman – Διοικητής 

Ο Reid Wiseman είναι πιλότος δοκιμών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ που έγινε αστροναύτης και πέρασε έξι μήνες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό το 2014 ως μηχανικός πτήσης στην Αποστολή 40. Ο Wiseman λέει ότι αγαπάει την πτήση από πάντα, αλλά όταν βρίσκεται στο έδαφος φοβάται τα ύψη.

Γεννημένος στη Βαλτιμόρη του Μέριλαντ, ο Γουίσμαν έχασε τη σύζυγό του από καρκίνο το 2020 και έχει μεγαλώσει μόνος τις δύο έφηβες κόρες τους. Περιγράφει το να είναι μονογονιός ως τη «μεγαλύτερη πρόκληση και την πιο ικανοποιητική φάση» της ζωής του.

Ωστόσο, δεν έχει προστατεύσει τα παιδιά του από την πραγματικότητα του κινδύνου. Κατά τη διάρκεια μιας βόλτας μαζί τους, τους είπε: «Εδώ είναι η διαθήκη, εδώ είναι τα έγγραφα εμπιστευτικής διαχείρισης, και αν μου συμβεί κάτι, αυτό είναι που θα συμβεί σε εσάς… Αυτό είναι μέρος της ζωής».

Λέει ότι θα ήθελε περισσότερες οικογένειες να είχαν αυτή τη συζήτηση – γιατί «ποτέ δεν ξέρεις τι θα φέρει η επόμενη μέρα».

Όσον αφορά το προσωπικό αντικείμενο που επιτρέπει η NASA στους αστροναύτες να πάρουν μαζί τους, ο Wiseman πήρε ένα μικρό σημειωματάριο, ώστε να μπορεί να καταγράφει τις σκέψεις του κατά τη διάρκεια της αποστολής.

Christina Koch – Ειδική αποστολής 

Η Κριστίνα Κοχ είναι μηχανικός και φυσικός που έγινε αστροναύτης το 2013 και κατέκτησε το ρεκόρ για τη μακρύτερη ενιαία διαστημική πτήση από γυναίκα, περνώντας 328 ημέρες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό το 2019. Κατά τη διάρκεια αυτής της αποστολής, συμμετείχε επίσης στην πρώτη διαστημική έξοδο με αποκλειστικά γυναικείο πλήρωμα.

Γεννημένη στο Γκραντ Ράπιντς του Μίσιγκαν και μεγαλωμένη στη Βόρεια Καρολίνα, θα γίνει η πρώτη γυναίκα που θα ταξιδέψει στη Σελήνη.

Το ταξίδι της προς την Artemis II ξεκίνησε με μια φωτογραφία. Ως παιδί είχε κρεμάσει στον τοίχο του δωματίου της μια αφίσα με τη Γη να ανατέλλει πάνω από την επιφάνεια της Σελήνης – τη διάσημη φωτογραφία Earthrise του Μπιλ Άντερς από το Apollo 8 – και αποφάσισε ότι ήθελε να γίνει αστροναύτης όταν έμαθε ότι ένας άνθρωπος, και όχι μια αυτόματη κάμερα, είχε πατήσει το κλείστρο.

«Το γεγονός ότι πίσω από τον φακό βρισκόταν ένας άνθρωπος έκανε αυτή τη φωτογραφία πολύ πιο βαθιά και άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμασταν το ίδιο μας το σπίτι», λέει. «Η Σελήνη δεν ήταν απλώς ένα σύμβολο για να σκεφτούμε τη θέση μας στο Σύμπαν, είναι ένας φάρος για την επιστήμη και την κατανόηση του από πού προήλθαμε».

Η Koch είχε συλλέξει χειρόγραφες σημειώσεις από ανθρώπους που είναι κοντά της για το προσωπικό της αντικείμενο που πήρε μαζί της στο διάστημα, το οποίο έχει περιγράψει ως μια «απτή σύνδεση» με τους αγαπημένους της πίσω στη Γη.

Jeremy Hansen – Ειδικός Αποστολής

Ο Τζέρεμι Χάνσεν είναι πρώην πιλότος μαχητικού της Βασιλικής Καναδικής Αεροπορίας και φυσικός, ο οποίος εντάχθηκε στον Καναδικό Οργανισμό Διαστήματος το 2009. Αν και δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στο διάστημα, έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση νέων αστροναυτών στο Διαστημικό Κέντρο Τζόνσον της NASA, καθιστώντας τον τον πρώτο Καναδό που ηγήθηκε αυτού του έργου.

Είναι παντρεμένος, έχει τρία παιδιά και του αρέσει η ιστιοπλοΐα, η αναρρίχηση και η ορεινή ποδηλασία.

Όπως και ο Koch, ο Hansen αποδίδει τη γοητεία που ασκεί πάνω του ο χώρος στο πρόγραμμα Apollo 8. Μεγαλώνοντας στην επαρχία του Καναδά, μετέτρεψε το δεντρόσπιτό του σε ένα φανταστικό διαστημόπλοιο, αφού είδε μια φωτογραφία του Buzz Aldrin να στέκεται στην επιφάνεια της Σελήνης.

Οι κίνδυνοι που ανέλαβαν οι αστροναύτες του Απόλλων έχουν διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο μιλάει στην οικογένειά του για την Artemis II. Κατά τη διάρκεια των διακοπών των Χριστουγέννων, παρακολούθησαν μαζί βίντεο από την εκτόξευση της μη επανδρωμένης Artemis I, ώστε να τους προειδοποιήσει ότι, όταν ανάψουν οι κύριοι κινητήρες, μπορεί για λίγο να φαίνεται και να ακούγεται σαν να εκρήγνυται ο πύραυλος – και να τους διαβεβαιώσει ότι αυτό είναι φυσιολογικό.

Τους έχει πει, επίσης, ότι όταν ακούνε τους μηχανικούς να συζητούν για «χειρότερα σενάρια» ή ασυνήθιστες ενδείξεις αισθητήρων, συχνά θα ακούγεται πιο τρομακτικό από ό,τι είναι στην πραγματικότητα· είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο οι ομάδες εξερευνούν τα όρια της ασφάλειας σε μια πρώτη επανδρωμένη πτήση.

Ο Hansen είχε μαζί του τέσσερα μενταγιόν σε σχήμα φεγγαριού για τη σύζυγό του και τα τρία παιδιά του, στα οποία είναι χαραγμένη η φράση «Moon and back» και στα οποία είναι ενσωματωμένοι οι λίθοι της γέννησής τους. Ο Καναδός έχει πάρει επίσης μαζί του… σιρόπι σφενδάμου και μπισκότα σφενδάμου στο σεληνιακό του ταξίδι.

Victor J Glover – Πιλότος 

Ο Βίκτορ Γκλόβερ είναι πρώην πιλότος μαχητικού αεροσκάφους και πιλότος δοκιμών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ο οποίος επιλέχθηκε ως αστροναύτης της NASA το 2013. Υπηρέτησε ως πιλότος στην αποστολή SpaceX Crew 1 της NASA και πέρασε σχεδόν έξι μήνες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό ως μέλος της Αποστολής 64. Γεννημένος στην Πομόνα της Καλιφόρνιας, είναι παντρεμένος, έχει τέσσερα παιδιά και αναμένεται να γίνει ο πρώτος μαύρος άνθρωπος που θα ταξιδέψει στη Σελήνη.

Όσοι τον γνωρίζουν λένε ότι είναι ο πιο χαρισματικός από το κουαρτέτο και ο πιο κομψά ντυμένος, με καφέ δερμάτινες μπότες σχεδιαστών που με κάποιο τρόπο φαίνονται ωραίες ακόμα και με πορτοκαλί στολή πτήσης. Το διακριτικό του, «IKE», φημολογείται ότι είναι συντομογραφία του «I Know Everything» (Ξέρω τα πάντα), μια αναφορά στα τρία μεταπτυχιακά του στη μηχανική πτητικών δοκιμών, τη μηχανική συστημάτων και τη στρατιωτική επιχειρησιακή τέχνη και επιστήμη.

Σε μια εκδήλωση με κόκκινο χαλί το 2023, στη Νέα Υόρκη, έμοιαζε από κάθε άποψη με τον σύγχρονο διάσημο αστροναύτη, δίπλα στη σύζυγό του, τη Ντιόννα.

Προετοιμαζόμενος για την Artemis II, ο Glover μελετά τα πρωτότυπα ημερολόγια των προγραμμάτων Gemini και Apollo από τη δεκαετία του 1960, αναζητώντας μαθήματα μηχανικής και πλοήγησης που μπορεί να ισχύουν ακόμα. Ανάμεσα στα γραφήματα και τις εξισώσεις, λέει, διακρίνεις τους ανθρώπους πίσω από τις αποστολές: τι περνούσαν οι οικογένειές τους, τι γνώριζαν και τι δεν γνώριζαν ακόμα καθώς προχωρούσαν προς το άγνωστο.

«Το να ωθούμε τους εαυτούς μας να εξερευνήσουμε είναι ουσιώδες για το ποιοι είμαστε», λέει. «Είναι μέρος του να είσαι άνθρωπος… Βγαίνουμε έξω για να εξερευνήσουμε, να μάθουμε πού βρισκόμαστε, γιατί βρισκόμαστε, κατανοώντας τα μεγάλα ερωτήματα σχετικά με τη θέση μας στο σύμπαν.»

Ο Γκλόβερ είχε δηλώσει ότι θα πάρει μαζί του μια Βίβλο, τις βέρες του και οικογενειακά κειμήλια, μαζί με μια συλλογή εμπνευσμένων αποσπασμάτων που συνέταξε ο αστροναύτης του Apollo 9, Ράστι Σβάικαρτ.

@user18060818 the cutest crew ever🥹 #artemis2 #nasa #spacelaunch #moon ♬ Outro – M83

«Είναι υπέροχο να ακούω ξανά από τη Γη»

Αυτά ήταν τα λόγια της αστροναύτη, Κριστίνα Κοχ, όταν μετά από 40 λεπτά αποκαταστάθηκε ξανά η επικοινωνία με τη Γη, αφού είχε χαθεί διασχίζοντας την πίσω πλευρά της Σελήνης.

Λίγο αργότερα, το διαστημικό σκάφος πλησίασε σε απόσταση λίγων χιλιάδων μιλίων από την επιφάνεια της Σελήνης και το πλήρωμα παρακολούθησε μια ολική έκλειψη Ηλίου, καθώς η Σελήνη έκρυψε το φως του.

Ο Καναδός αστροναύτης Τζέρεμι Χάνσεν αναγνώρισε το επίτευγμα με ταπεινότητα.

«Καθώς ξεπερνάμε τη μεγαλύτερη απόσταση που έχει διανύσει ποτέ ο άνθρωπος από τον πλανήτη Γη, το κάνουμε τιμώντας τις εξαιρετικές προσπάθειες και τα κατορθώματα των προκατόχων μας στην εξερεύνηση του διαστήματος από τον άνθρωπο», είπε.

Καθώς το διαστημικό σκάφος πλησίαζε και η Σελήνη μεγάλωνε στα παράθυρά του, οι αστροναύτες άρχισαν να επεξεργάζονται μια λίστα με πράγματα που έπρεπε να καταγράψουν στην επιφάνειά της, τραβώντας φωτογραφίες με μια σειρά ψηφιακών φωτογραφικών μηχανών και, όπως είχε ενημερώσει η NASA, φτιάχνοντας σκίτσα και καταγράφοντας τις δικές τους ηχητικές περιγραφές για ό,τι έβλεπαν.

Για περίπου επτά ώρες, το πλήρωμα κατέγραφε το τραχύ σεληνιακό τοπίο. Οι παρατηρήσεις τους περιλαμβάνουν:

Καφέ και πράσινες αποχρώσεις στη φωτεινή πλευρά. Λαμπροί σχηματισμοί που υποδηλώνουν πρόσφατες προσκρούσεις μετεωριτών. Λεπτομερείς εικόνες από αρχαίες ροές λάβας και κορυφογραμμές.

Μετά την πτήση, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μίλησε με την ομάδα του Orion και τους συγχάρηκε: «Σήμερα, γράψατε ιστορία και κάνατε όλη την Αμερική πραγματικά περήφανη, απίστευτα περήφανη».

Συνέχισε ρωτώντας τους τέσσερις αστροναύτες ποιο ήταν το πιο αξέχαστο μέρος της ημέρας τους.

Ο κυβερνήτης Reid Wiseman απάντησε: «Είδαμε θέαμα που κανένας άνθρωπος δεν έχει δει ποτέ, ούτε καν το Apollo, και αυτό ήταν εκπληκτικό για εμάς».

Η Κοχ είπε στον Τραμπ ότι μια από τις πιο αξέχαστες στιγμές της κατά την πτήση ήταν «η επιστροφή από την αθέατη πλευρά της Σελήνης και η πρώτη ξανασυνάντηση με τον πλανήτη Γη».

Όταν ο πρόεδρος τους ρώτησε πώς ένιωσαν όταν διακόπηκε κάθε επικοινωνία με τη Γη καθώς το «Orion» πετούσε πίσω από τη Σελήνη, ο Γκλόβερ απάντησε: «Είπα μια μικρή προσευχή, αλλά μετά έπρεπε να συνεχίσω τη δουλειά μου».

«Καλώς ήρθατε στη γειτονιά μου»: Το μήνυμα από τον αείμνηστο αστροναύτη Τζιμ Λοβελ

Το πλήρωμα της αποστολής Artemis II, το οποίο ταξίδεψε με την κάψουλα Orion από την εκτόξευσή του από τη Φλόριντα την περασμένη εβδομάδα, ξεκίνησε την έκτη ημέρα της διαστημικής πτήσης του, καθώς ξύπνησε τη Δευτέρα με ένα προηχογραφημένο μήνυμα από τον αείμνηστο αστροναύτη της NASA Τζιμ Λόβελ, ο οποίος είχε συμμετάσχει στις σεληνιακές αποστολές «Απόλλων 8» και «Απόλλων 13».

«Καλώς ήρθατε στη γειτονιά μου», είπε ο Λόβελ, ο οποίος απεβίωσε πέρυσι σε ηλικία 97 ετών. «Είναι μια ιστορική μέρα και ξέρω πόσο απασχολημένοι θα είστε, αλλά μην ξεχάσετε να απολαύσετε τη θέα… καλή τύχη και καλή διαδρομή».

Λίγες ώρες αργότερα, το πλήρωμα, έγραψε ιστορία στην διαστημική πτήση, απομακρύνοντας περισσότερο από τη Γη από οποιονδήποτε άνθρωπο στο παρελθόν, στα 252.756 μίλια.

Το προηγούμενο ρεκόρ, περίπου 248.000 μίλια, είχε καταγραφεί το 1970 από το Apollo 13, μετά από μια σχεδόν καταστροφική βλάβη του διαστημικού σκάφους που διέκοψε την αποστολή, αναγκάζοντας τον Lovell και τους δύο συντρόφους του να χρησιμοποιήσουν τη βαρύτητα της Σελήνης για να επιστρέψουν με ασφάλεια στη Γη.

Το πλήρωμα επωφελήθηκε επίσης για να διατυπώσει ένα ειδικό αίτημα: να ονομάσει δύο κρατήρες της Σελήνης, τον ένα προς τιμήν του σκάφους τους, με την ονομασία «Integrity» («Ακεραιότητα»), και τον άλλο προς τιμήν της Κάρολ Τέιλορ Γουάισμαν, της εκλιπούσας συζύγου του κυβερνήτη. 

«Επιστρέφουμε»: Το ταξίδι προς τη Γη

«Επιστρέφουμε», είπε η Κριστίνα Κοχ, έμπειρη εξερευνήτρια η οποία μπαίνει στα βιβλία της ιστορίας ως η πρώτη γυναίκα που πέταξε πάνω από τη Σελήνη, προσθέτοντας: «θα είμαστε πηγές έμπνευσης, όμως θα επιλέγουμε πάντα τη Γη».

Η επιστροφή τους θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στα ανοικτά της Καλιφόρνιας, όπου θα προσθαλασσωθεί η κάψουλά τους Orion, αφού η πτώση της επιβραδυνθεί με αλεξίπτωτα.

Η NASA επιμένει στην επιστημονική σημασία της αποστολής. Η υπέρπτηση αναμεταδόθηκε απ’ ευθείας και με πολύ υψηλή ευκρίνεια σε πλατφόρμες όπως οι Netflix και YouTube, χάρη σε κάμερες GoPro εγκατεστημένες στο εξωτερικό του σκάφους.

Το πλήρες φωτογραφικό υλικό, σε υψηλή ανάλυση, θα δημοσιευθεί μετά την ανάκτηση των δεδομένων από το διαστημόπλοιο, προσφέροντας στους επιστήμονες πολύτιμες πληροφορίες για την εξέλιξη του Ηλιακού μας Συστήματος.

Παρακολούθησαν ένα θέαμα που μόνο πολύ λίγοι άνθρωποι έχουν δει στην ιστορία: μια δύση και μια ανατολή της Γης. Καθώς και μια έκλειψη κατά την οποία η Σελήνη μπλόκαρε τον Ήλιο, αντάξια «επιστημονικής φαντασίας», αναφώνησε ο Βίκτορ Γκλόβερ.

Λογάριαζαν να απαθανατίσουν την ανατολή της Γης, όπως είχαν κάνει το 1968 οι προκάτοχοί τους του Απόλλων 8, οι πρώτοι που γύρισαν γύρω από τη Σελήνη, με μια φωτογραφία που αναστάτωσε την εικόνα μας για τον κόσμο.

«Δεν θα μπορούσα να επιμείνω υπερβολικά στο εύρος αυτών που μάθαμε σήμερα», είπε το βράδυ ο Κέλσεϊ Γιανγκ, επιστημονικός υπεύθυνος της αποστολής.

Η πρώτη φωτογραφία της Γης από την αθέατη πλευρά της Σελήνης

Για πρώτη φορά στα 70 και πλέον χρόνια της διαστημικής εξερεύνησης, η ανθρωπότητα αντικρίζει τον πλανήτη μας από μια οπτική γωνία που παρέμενε «κρυφή» για δισεκατομμύρια χρόνια.

Η φωτογραφία που δόθηκε στη δημοσιότητα από τον Λευκό Οίκο απεικονίζει το εντυπωσιακό φαινόμενο “Earthset”. Πρόκειται για τη στιγμή που η Γη χάνεται από το οπτικό πεδίο των αστροναυτών, καθώς το διαστημόπλοιο βυθίζεται πίσω από την άκρη της Σελήνης.

Η εικόνα αυτή αποτελεί τη σύγχρονη απάντηση στην εμβληματική φωτογραφία “Earthrise” (Ανατολή της Γης) του 1968. Τότε, το πλήρωμα του Apollo 8 είχε δει τη Γη να αναδύεται· σήμερα, οι αστροναύτες της NASA τη βλέπουν να «βυθίζεται» στο σεληνιακό σκοτάδι από την πλευρά που δεν είναι ποτέ ορατή από τον πλανήτη μας.

EARTHSET. April 6, 2026.

Humanity, from the other side. First photo from the far side of the Moon. Captured from Orion as Earth dips beyond the lunar horizon. Photo: NASA pic.twitter.com/ZEBTQA85TY

— The White House (@WhiteHouse) April 7, 2026

Πηγές: BBC, REUTERS, ΑΠΕ-ΜΠΕ, ΤΙΜΕ, NASA