Aνισότητες στις συντάξεις έφερε η 10ετία της κρίσης και τα Μνημόνια
Απόκλιση 45% στις νέες συντάξεις στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
Η έκθεση του συστήματος «Ήλιος» για τον μήνα Μάιο καταγράφει συμπίεση στις νέες συντάξεις του ιδιωτικού τομέα, καθώς και έντονες πιέσεις στα εισοδήματα της πλειονότητας των συνταξιούχων στη χώρα.
Συγκεκριμένα, οι νέες συντάξεις στον ιδιωτικό τομέα εμφανίζονται χαμηλότερες κατά 45,7% ή 644 ευρώ σε σύγκριση με εκείνες του Δημοσίου. Οι συντάξεις του Δημοσίου διαμορφώνονται κατά μέσο όρο στα 1.400 ευρώ, ενώ του ιδιωτικού τομέα στα 763 ευρώ.
Σε επίπεδο συνόλου, δηλαδή παλαιών και νέων συντάξεων, η μέση δαπάνη ανέρχεται στα 866 ευρώ για την κύρια σύνταξη, στα 196 ευρώ για την επικουρική, ενώ το μέσο μέρισμα δεν ξεπερνά τα 116 ευρώ.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα σε παλιές και νέες συντάξεις αλλά και το χάσμα μεταξύ συντάξεων ιδιωτικού και δημοσίου τομέα που χορηγεί ο ΕΦΚΑ. Μάλιστα, μεγάλοι χαμένοι είναι οι συνταξιούχοι που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα.
Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη αφού είναι εκείνοι που υπέστησαν σε μεγαλύτερο βαθμό τις συνέπειες της παρατεταμένης περιόδου οικονομικής κρίσης, της απορρύθμισης της αγοράς εργασίας και φυσικά, του νέου τρόπου υπολογισμού των συντάξεων.
Τα στοιχεία δείχνουν πως η μέση νέα σύνταξη που απονεμήθηκε τον Μάιο σε ασφαλισμένους προερχόμενους από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε μόλις στα 763 ευρώ.
Στον αντίποδα, η μέση σύνταξη που χορηγήθηκε σε συνταξιούχους του Δημοσίου έφθασε στα 1.407,23 ευρώ.
Αυτή η διαφορά των 644 ευρώ είναι ουσιαστικά μία απόκλιση 45,78%, ποσοστό που παραμένει εξαιρετικά υψηλό.
Μάλιστα, το ποσοστό επιβεβαιώνει την τάση που καταγράφεται σταθερά τα τελευταία χρόνια.
Ωστόσο, ένα στοιχείο που προκαλεί μεγαλύτερο προβληματισμό είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα των νέων συντάξεων αφορά ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα, με τις συντάξιμες αποδοχές τους να βρίσκονται πολύ κοντά στα όρια της ευαλωτότητας στο οικονομικό πεδίο.
Τα δέκα χρόνια των μνημονίων
Τον περασμένο Μάιο απονεμήθηκαν στο σύνολο 18.833 νέες συντάξεις από τον ΕΦΚΑ, που αφορούσαν εργαζόμενους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες του ιδιωτικού τομέα, έναντι μόλις 1.643 συντάξεων του Δημοσίου, με την πορεία των μισθών κατά τη μνημονιακή δεκαετία να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο τελικό ποσό σύνταξης.
Οι μειωμένες αποδοχές, η εκτεταμένη χρήση ευέλικτων μορφών απασχόλησης, τα διαστήματα ανεργίας, η αδήλωτη εργασία και η αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων είχαν άμεση επίδραση στις συντάξιμες αποδοχές πολλών ασφαλισμένων.
Στους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες, η επιλογή χαμηλότερων ασφαλιστικών κατηγοριών, λόγω περιορισμένων εισοδημάτων, οδήγησε και σε αυτή την περίπτωση σε χαμηλότερες συνταξιοδοτικές παροχές.
Καθοριστικός ο τρόπος υπολογισμού
Ο τρόπος υπολογισμού των νέων συντάξεων, όπως υπογραμμίζει η ΕΝΥΠΕΚ, έχει καθοριστική σημασία. Σε αντίθεση με παλαιότερα συστήματα όπου μεγαλύτερη βαρύτητα δινόταν στις αποδοχές των τελευταίων ετών εργασίας, σήμερα η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των αποδοχών σε όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου. Έτσι, οι χαμηλοί μισθοί της περιόδου της κρίσης, τα διαστήματα διακοπής ασφάλισης και τα χρόνια μειωμένων αποδοχών επηρεάζουν το τελικό ύψος της σύνταξης.
Αυτό οδηγεί στη διαμόρφωση δύο διαφορετικών «γενεών» συνταξιούχων. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι παλαιότεροι συνταξιούχοι, οι οποίοι θεμελίωσαν δικαιώματα σε περιόδους υψηλότερων μισθών και πιο ευνοϊκών κανόνων υπολογισμού. Από την άλλη, οι νεότεροι συνταξιούχοι, κυρίως του ιδιωτικού τομέα, λαμβάνουν σημαντικά χαμηλότερες παροχές.
Τον Μάιο, η μέση κύρια σύνταξη διαμορφώθηκε στα 865,99 ευρώ μεικτά, ενώ περίπου 1,13 εκατομμύρια συνταξιούχοι λαμβάνουν κύρια σύνταξη έως 1.000 ευρώ. Από αυτούς, σχεδόν 265.000 έχουν εισόδημα από σύνταξη που δεν ξεπερνά τα 500 ευρώ.
