Χαλκιδική: Αναβρασμός για την απόφαση του ΣτΕ σχετικά με την εκτός σχεδίου δόμηση

Αναβρασμός επικρατεί στην Χαλκιδική μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας αναφορικά με την εκτός σχεδίου δόμηση, η οποία ουσιαστικά καταργεί την «κατά παρέκκλιση» δόμηση σε γήπεδα κάτω των 4 στρεμμάτων, απαιτώντας πλέον πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο αναγνωρισμένο με Προεδρικό Διάταγμα.

Απόφαση που έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων στη Χαλκιδική η οποία έχει γίνει ήδη αισθητή  σε ιδιοκτήτες, επαγγελματίες της αγοράς και μικρές τουριστικές επιχειρήσεις. Στην πράξη, χιλιάδες ακίνητα κινδυνεύουν να χάσουν τη δυνατότητα δόμησης, δημιουργώντας κλίμα αβεβαιότητας και πάγωμα συναλλαγών.

Στο πλαίσιο αυτό ο πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Ν. Χαλκιδικής, Γρηγόρης Στηβαχτάρης κάνει λόγο για «ταφόπλακα» για τους μικροϊδιοκτήτες, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση ανατρέπει πλήρως το πλαίσιο που ίσχυε μέχρι σήμερα και δημιουργεί έντονη αναστάτωση στην αγορά ακινήτων.

Όπως επισημαίνει, τίθεται υπό αμφισβήτηση η νομιμότητα χιλιάδων οικονομικών συναλλαγών, αναιρούνται πρακτικές και ερμηνείες δεκαετιών, ενώ ακίνητα που αποκτήθηκαν, κληρονομήθηκαν ή μεταβιβάστηκαν με νόμιμες προϋποθέσεις καθίστανται πλέον άρτια αλλά μη οικοδομήσιμα. Κατά τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή οδηγεί σε απαξίωση ιδιωτικών περιουσιών και πλήττει όχι μόνο τους ιδιοκτήτες, αλλά και τον κλάδο των μεσιτών, των κατασκευαστών και συνολικά την κτηματαγορά.

Υπενθυμίζεται ότι στη Χαλκιδική σημαντικό ποσοστό των εκτός σχεδίου ακινήτων ανήκει σε μικροϊδιοκτήτες, οι οποίοι είτε απέκτησαν γήπεδα με σκοπό να οικοδομήσουν μελλοντικά είτε τα κληρονόμησαν, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για τις συνέπειες της απόφασης σε τοπικό επίπεδο.

Παράλληλα, ο κ. Στηβαχτάρης εκφράζει ανησυχία για τον κίνδυνο απώλειας επενδύσεων εκατομμυρίων ευρώ, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα, όπως η Χαλκιδική, ενώ κάνει λόγο για σοβαρές επιπτώσεις στο παραγωγικό μοντέλο πολλών περιοχών.

«Πρέπει η κυβέρνηση να δώσει άμεσα ολοκληρωμένες λύσεις στο φλέγον αυτό θέμα, πριν χαθούν οριστικά περιουσίες και επενδύσεις», καταλήγει ο Πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Κτηματομεσιτών Χαλκιδικής.

Ερώτηση στη Βουλή για το θέμα

Την ίδια στιγμή κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κατατέθεσε ο Βουλευτής Χαλκιδικής του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής Απόστολος Πάνας, με θέμα τη σοβαρή ανασφάλεια δικαίου που έχει δημιουργηθεί στην εκτός σχεδίου δόμηση, μετά την πρόσφατη μεταβολή της διοικητικής πρακτικής των Υπηρεσιών Δόμησης.

Παρότι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για την εκτός σχεδίου δόμηση δεν έχει καταργηθεί, παρατηρείται το φαινόμενο πολλές πολεοδομικές υπηρεσίες να αρνούνται την έκδοση οικοδομικών αδειών ή ακόμη και την παραλαβή φακέλων, επικαλούμενες ερμηνείες της νομολογίας, χωρίς να έχει προηγηθεί σαφής νομοθετική ρύθμιση.

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το ζήτημα του οδικού δικτύου: στη συντριπτική πλειονότητα των Δήμων της χώρας δεν έχει ολοκληρωθεί η θεσμική αποτύπωση και ο νομικός χαρακτηρισμός των δρόμων, λόγω της διαχρονικής καθυστέρησης στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Παρ’ όλα αυτά, πολίτες και μηχανικοί βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με απορρίψεις αιτημάτων, επειδή δήθεν δεν υφίσταται «νομίμως υφιστάμενη κοινόχρηστη οδός».

Η πρακτική αυτή μετακυλίει την ευθύνη της διοικητικής αδράνειας στους πολίτες, οδηγεί σε απαξίωση περιουσιών, μπλοκάρει επενδύσεις και πλήττει την τοπική ανάπτυξη, ιδίως σε περιοχές όπως η Χαλκιδική, όπου το εκτός σχεδίου καθεστώς αποτελεί διαχρονικά βασικό εργαλείο αγροτικής και τουριστικής δραστηριότητας.

Με την Κοινοβουλευτική Ερώτηση ζητείται η άμεση αποσαφήνιση και ενιαία εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου για την εκτός σχεδίου δόμηση, η έκδοση σαφών και δεσμευτικών οδηγιών προς όλες τις Υπηρεσίες Δόμησης, η θέσπιση συγκεκριμένου και ρεαλιστικού μεταβατικού καθεστώτος για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών, καθώς και η επιτάχυνση της θεσμικής αποτύπωσης και του νομικού χαρακτηρισμού του οδικού δικτύου, ώστε να αποκατασταθεί η ασφάλεια δικαίου και να πάψει η μετακύληση της κρατικής αδράνειας στους διοικούμενους.

Ο κ. Πάνας δήλωσε: “Δεν μπορεί η έλλειψη πολεοδομικού σχεδιασμού και χαρτογράφησης των δρόμων, να οδηγεί σήμερα σε ακύρωση δικαιωμάτων και απαξίωση περιουσιών. Η Πολιτεία οφείλει να αποκαταστήσει άμεσα την ασφάλεια δικαίου και να πάψει να μετακυλύει την ευθύνη της αδράνειάς της στους πολίτες και στους μηχανικούς. Η ασφάλεια δικαίου, η προστασία της ιδιωτικής περιουσίας και η ίση μεταχείριση των πολιτών στη Χαλκιδική δεν μπορούν να τελούν υπό αναστολή”.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο της Ερώτησης

“ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Θέμα: Ανασφάλεια δικαίου και de facto αναστολή εφαρμογής του ισχύοντος πλαισίου εκτός σχεδίου δόμησης μετά τη νομολογία του ΣτΕ – Ζήτημα μη θεσμικής αποτύπωσης του οδικού δικτύου από τους Δήμους – Ανάγκη άμεσης θεσμικής παρέμβασης

Κύριε Υπουργέ,

Το τελευταίο χρονικό διάστημα έχει ανακύψει σοβαρό ζήτημα αναφορικά με την εφαρμογή του ισχύοντος νομικού πλαισίου για την εκτός σχεδίου δόμηση, ιδίως μετά την απόφαση 176/2023 του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Το Προεδρικό Διάταγμα της 24/31.5.1985 (ΦΕΚ Δ΄ 270) εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό κανονιστικό κανόνα που ρυθμίζει τη δόμηση σε γήπεδα εκτός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων και εκτός ορίων οικισμών. Το πλαίσιο αυτό εφαρμόστηκε επί δεκαετίες από τη Διοίκηση, συμπληρούμενο από μεταγενέστερους τυπικούς νόμους (ΓΟΚ, ΝΟΚ, Ν. 2508/1997, Ν. 3212/2003, Ν. 4759/2020 κ.ά.), βάσει των οποίων εκδόθηκαν οικοδομικές άδειες, πραγματοποιήθηκαν μεταβιβάσεις και διαμορφώθηκαν εύλογες και προστατευτέες προσδοκίες δικαίου για χιλιάδες ιδιοκτήτες.

Η ανωτέρω απόφαση του ΣτΕ, παρότι δεν κατήργησε ούτε το ΠΔ του 1985 ούτε τους ισχύοντες τυπικούς νόμους, είχε ως αποτέλεσμα πολλές Υπηρεσίες Δόμησης να μεταβάλουν ριζικά την πρακτική τους, αρνούμενες την έκδοση οικοδομικών αδειών, την παροχή δεσμευτικών απαντήσεων ή ακόμη και την παραλαβή πλήρων φακέλων, επικαλούμενες αποκλειστικά τη νομολογία, χωρίς να έχει προηγηθεί ρητή νομοθετική μεταβολή.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά στο σημείο αυτό το γεγονός ότι στη συντριπτική πλειονότητα των Δήμων της χώρας δεν έχει ολοκληρωθεί η θεσμική αποτύπωση και ο νομικός χαρακτηρισμός του οδικού δικτύου, λόγω της διαχρονικής καθυστέρησης στον πολεοδομικό σχεδιασμό (ΓΠΣ, ΣΧΟΟΑΠ, ΤΠΣ, ΕΠΣ). Ως αποτέλεσμα, δεν υφίσταται εγκεκριμένο και δεσμευτικό χαρτογραφικό υπόβαθρο που να προσδιορίζει ποιες οδοί είναι κοινόχρηστες κατά την έννοια της πολεοδομικής νομοθεσίας.

Παρά ταύτα, παρατηρείται το φαινόμενο Υπηρεσίες Δόμησης να απορρίπτουν αιτήματα δόμησης επικαλούμενες την έλλειψη «νομίμως υφιστάμενης κοινόχρηστης οδού», μετακυλίοντας ουσιαστικά την ευθύνη της διοικητικής αδράνειας στους πολίτες. Η πρακτική αυτή πλήττει ευθέως την αρχή της ασφάλειας δικαίου, την αρχή της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικούμενου και τη χρηστή διοίκηση, καθώς ο πολίτης στερείται δικαιωμάτων όχι λόγω παράβασης του νόμου, αλλά λόγω παράλειψης της ίδιας της Διοίκησης να ολοκληρώσει τον προβλεπόμενο πολεοδομικό σχεδιασμό.

Σημειώνεται ότι σε περιοχές όπως η Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής, όπου υφίστανται επί δεκαετίες αγροτικοί, δημοτικοί και επαρχιακοί δρόμοι σε κοινή χρήση, η έλλειψη θεσμικού χαρακτηρισμού τους οδηγεί σήμερα σε καθολική ανασφάλεια δικαίου, απαξίωση ακίνητης περιουσίας, ματαίωση επενδύσεων και σοβαρό επαγγελματικό κίνδυνο για τους μηχανικούς.

Προς αποκατάσταση της νομιμότητας και της εύρυθμης λειτουργίας της Διοίκησης, προτείνεται η άμεση νομοθετική και ερμηνευτική παρέμβαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με την οποία:

• θα αποσαφηνίζεται ρητά ότι το ΠΔ της 24/31.5.1985 (ΦΕΚ Δ΄ 270) και οι συναφείς διατάξεις τυπικών νόμων εξακολουθούν να ισχύουν και να εφαρμόζονται έως την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού,

• θα θεσπίζεται ειδικό και σαφές μεταβατικό πλαίσιο για τα γήπεδα εκτός σχεδίου που πληρούσαν τις προϋποθέσεις αρτιότητας και οικοδομησιμότητας βάσει του ΠΔ του 1985,

• θα εκδίδονται δεσμευτικές και ενιαίες οδηγίες προς όλες τις Υπηρεσίες Δόμησης,

• και θα προβλέπεται ρητά ότι η έλλειψη θεσμικού χαρακτηρισμού του οδικού δικτύου δεν μπορεί να οδηγεί σε άρνηση εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας εις βάρος των πολιτών.

Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Θεωρεί σύννομη την πρακτική Υπηρεσιών Δόμησης που αρνούνται την έκδοση οικοδομικών αδειών λόγω έλλειψης κοινόχρηστης οδού, όταν η ίδια η Διοίκηση δεν έχει προβεί στον θεσμικό χαρακτηρισμό του οδικού δικτύου;

2. Προτίθεται να εκδώσει άμεσα δεσμευτικές οδηγίες προς τις ΥΔΟΜ, ώστε να μην μετακυλίεται η διοικητική αδράνεια στους πολίτες και στους μηχανικούς;

3. Προτίθεται να υιοθετήσει τη διατυπωθείσα ανωτέρω πρόταση νομοθετικής και ερμηνευτικής παρέμβασης, ώστε να αποκατασταθεί η ασφάλεια δικαίου και να προστατευθεί η ιδιωτική περιουσία;

4. Ποιος είναι ο συγκεκριμένος σχεδιασμός του Υπουργείου για την επιτάχυνση της θεσμικής αποτύπωσης του οδικού δικτύου στο πλαίσιο των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων;

Ο ερωτών Βουλευτής Πάνας Απόστολος”

Πηγές: xalkidikipolitiki.gr, halkidikifocus.gr