Πάρος: Κύμα αντιδράσεων σηκώνει η ανέγερση νέου ξενοδοχείου με 46 πισίνες στο Μαρτσέλο
Το νέο ξενοδοχείο στο Μαρτσέλο έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυμένο τοπίο από πολλά μεγάλα ξενοδοχεία και βίλες
Εικόνα: ΧΡΙΣΤΟΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΗΣ / Facebook
Εκατοντάδες κάτοικοι διαδήλωσαν στην παραλία του Μαρτσέλο στην Πάρο το πρωί της Κυριακής (12/07), ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα τοπικών συλλόγων και φορέων ενάντια σε ένα νέο ξενοδοχείο με 46 πισίνες που χτίζεται δίπλα από την παραλία.
Το βασικό σύνθημα που φώναζε ο συγκεντρωμένος κόσμος ήταν «Αυτό δεν είναι ανάπτυξη είναι καταστροφή ή θα τους σταματήσουμε ή πάει το νησί» προσπαθώντας να αναδείξουν τα προβλήματα που επικρατούν στο νησί και την ακραία εκμετάλλευση που έχει υποστεί το φυσικό και οικιστικό περιβάλλον εξαιτίας του υπερτουρισμού και της ακραίας καπιταλιστικής ανάπτυξης.
«Το ζήτημα της ανέγερσης μιας μεγάλης ξενοδοχειακής μονάδας στο Μαρτσέλο δεν αφορά μόνο μία επένδυση ούτε μόνο μία παραλία. Αφορά ένα μοντέλο ανάπτυξης που αντιμετωπίζει κάθε σπιθαμή γης, κάθε παραλία και κάθε φυσικό πόρο ως πεδίο επιχειρηματικής εκμετάλλευσης. Πίσω από όρους όπως “βιωσιμότητα”, “ήπια ανάπτυξη” και “τουριστικό προϊόν”, προωθείται μια πραγματικότητα όπου η γη, η ιστορία, το τοπίο και ο παραδοσιακός χαρακτήρας του νησιού μετατρέπονται σταδιακά σε εμπόρευμα», αναφέρεται μεταξύ άλλων, στην ανακοίνωση της Κίνησης για την Προστασία των Νησίδων.
Το ξενοδοχειακό συγκρότημα που ξεσήκωσε τους κατοίκους
Σύμφωνα με ρεπορτάζ από το Το Κουτί της Πανδώρας, αφορμή για τον ξεσηκωμό των κατοίκων, στέκεται ένα ξενοδοχειακό συγκρότημα που κτίζεται δίπλα από την παραλία του Μαρτσέλο, και που μοιάζει να έχει σχεδιαστεί σε έναν παράλληλο κόσμο από αυτό του νησιού, όπως καταγγέλλουν∙ έναν κόσμο όπου το νερό θα ήταν άφθονο και που η τήρηση των εκάστοτε πολεοδομικών κανονισμών θα αρκούσε για την προστασία του τόπου. Η πραγματικότητα όμως διαφέρει. Έτσι, λοιπόν, η συζήτηση που επιδιώκουν να ανοίξουν οι πολίτες είναι ευρύτερη της νομιμότητας στα χαρτιά της κάθε «επένδυσης», θέτοντας επιτακτικά το ζήτημα της βαθιάς κρίσης ταυτότητας και βιωσιμότητας που ταλανίζει τα νησιά των Κυκλάδων.
Η Ναυσικά Κυριαζάνου, πρόεδρος του Συλλόγου Παραδοσιακού Οικισμού Παροικιάς, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Είναι θλιβερό το γεγονός ότι το Ελληνικό Κράτος δεν προστατεύει το τοπίο των Κυκλάδων, ενώ αντιθέτως επιτρέπει αυτό να αλλοιώνεται τόσο υπέρμετρα και τόσο ανεπανόρθωτα. Η ταπεινή ομορφιά των νησιών μας θα έπρεπε να προστατεύεται σαν κόρη οφθαλμού. Η υπόθεση του Μαρτσέλο αποτελεί ένα από τα πολλά παραδείγματα στα νησιά μας».
Το ξενοδοχείο κτίζεται σε ένα γεωτεμάχιο σχεδόν 28.000 τ.μ., με ομάδες πολιτών να καταγγέλλουν πως το γεγονός ότι δεν θα είναι ενιαίο πολεοδομικό σύνολο, όπως και ο τρόπος που θα τροφοδοτεί τις πισίνες του, αντιβαίνει στους υπάρχοντες πολεοδομικούς κανόνες, εξού και προσέφυγαν στο δικαστήριο τον Νοέμβριο του 2025, καταθέτοντας αίτηση ακυρώσεως της πολεοδομικής άδειας του ξενοδοχείου και αναστολής της άδειας μέχρις ότου υπάρξει δικαστική απόφαση. Το Διοικητικό Εφετείο του Πειραιά απεφάνθη αρνητικά όσον αφορά στην αναστολή της άδειας όπως και για την αναστολή λειτουργίας των πισινών, ενώ το αίτημα ακύρωσης της πολεοδομικής άδειας αναμένεται να συζητηθεί τον Οκτώβρη του ’27.
Το Κουτί της Πανδώρας επικοινώνησε με τη νομική εκπρόσωπο της εταιρείας του ξενοδοχείου, Μαρίνα Καλαϊτζή, η οποία δήλωσε ότι: «Έχουμε τις δύο δικαστικές αποφάσεις που έχουν κρίνει τα θέματα. Είναι κάτι που γίνεται τέσσερα χρόνια μετά την έκδοση της νόμιμης άδειας. Τέσσερα χρόνια μετά με τόσες δαπάνες που έχουν γίνει, τέσσερα χρόνια μετά με τόσα ξενοδοχεία 5 αστέρων που έχει το νησί και που γίνονται τώρα. Και μιλάμε για μία επένδυση που είναι άκρως φιλική προς το περιβάλλον, με δημιουργία αμπελώνων, με αναβίωση των παλιών στενών της Πάρου και με επιπρόσθετα αρμυρίκια. Όλα αυτά είναι θεματικά μέσα στο ξενοδοχείο. Δεν είναι κάτι που είναι ξένο. Με απόλυτο σεβασμό και προς το περιβάλλον και προς τον υδροφόρο ορίζοντα, με το τελευταίο σύστημα βιολογικού καθαρισμού. Μιλάμε για ένα απόλυτα πράσινο project. (…) Δεν μπορεί να λέει κάποιος ότι το έργο καταστρέφει το περιβάλλον χωρίς να το αποδεικνύει αυτό. Εμείς αυτά δείξαμε στο δικαστήριο. (…) Το έργο δεν θα επιβαρύνει, αλλά θα κοσμήσει το νησί».Το ζήτημα, όμως, για τους διαμαρτυρόμενους δεν είναι απλά τι θα αποφανθεί το δικαστήριο ότι είναι νόμιμο ή τι προβάλει η εταιρεία ως προς το ποιόν του έργου, αλλά τι είναι πραγματικά δίκαιο και βιώσιμο για το νησί και τους ίδιους τους κατοίκους – και αυτές οι πλευρές δεν ταυτίζονται πάντα. Ειδικά με το Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ) που αναμένεται να θεσμοθετηθεί μέσω ΚΥΑ το επόμενο διάστημα, εκτιμάται ότι θα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου. Το νέο ΕΧΠ-Τ προβλέπει τη δημιουργία νέων σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων και αναπτύξεις τύπου ΕΣΧΑΣΕ σχεδόν παντού, ακόμα και εκεί που οι τοπικές κοινωνίες εκφράζουν σοβαρές αντιρρήσεις. Το brand name που ονομάζεται «Πάρος» δεν θα μπορούσε να λείπει από αυτόν τον χορό των εκατομμυρίων που αναμένεται να στηθεί και που μακροπρόθεσμα θα αποβεί εις βάρος των κατοίκων και του τοπίου.
Προς μιαν άνυδρη χώρα
Το νέο ξενοδοχείο στο Μαρτσέλο έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυμένο τοπίο από πολλά μεγάλα ξενοδοχεία και βίλες. Η Πάρος βλέπει σήμερα τον υδροφόρο ορίζοντά της να συρρικνώνεται δραματικά. Η έκρηξη του λεγόμενου «πολυτελούς» τουρισμού έχει φέρει μαζί της μια κουλτούρα αλόγιστης κατανάλωσης. Βίλες με ιδιωτικές πισίνες, ξενοδοχεία με υδάτινα πάρκα και εκτεταμένους κήπους έχουν οδηγήσει σε μια πρωτοφανή ζήτηση νερού.
Η κατανάλωση νερού αυξήθηκε κατά 34% το πρώτο εξάμηνο του περασμένου έτους, σε μια χρονιά που ήδη είχε σπάσει όλα τα ρεκόρ ανομβρίας. Εκτιμάται ότι ένα 10-15% του νερού που καταναλώνεται πηγαίνει σε πισίνες, ενώ το 60-70% της βραδινής κατανάλωσης αφορά το πότισμα πολυτελών κήπων. Και όλα αυτά ενώ οι γεωτρήσεις ξεραίνονται και το νερό της αφαλάτωσης, πανάκριβο ενεργειακά, δεν μπορεί να καλύψει το κενό.
Εν μέσω αυτής της κρίσης, η αδειοδότηση 46 νέων πισινών σε ένα μόνο ξενοδοχείο δεν είναι απλώς ανεύθυνη, είναι προκλητική. Το Κουτί της Πανδώρας επικοινώνησε με τον δήμαρχο Πάρου, κ. Κώστα Μπιζά, ζητώντας του να σχολιάσει το ζήτημα, επ’ αφορμής της κινητοποίησης που προετοιμάζεται, και εκείνος δήλωσε ότι «το ζήτημα δεν με αφορά». Ερωτήματα γεννάει η συγκεκριμένη στάση του δημάρχου, δεδομένου ότι παλαιότερα συμμετείχε στις κινητοποιήσεις για ελεύθερες παραλίες και είχε τοποθετηθεί ρητά ενάντια σε φαραωνικά έργα που αλλοιώνουν τον χαρακτήρα της Πάρου.
Σε επικοινωνία που είχαμε με τον Αθανάσιο Μαρινόπουλο, επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης Πάρου, για το ζήτημα μάς τονίστηκε ότι:
«Η Λαϊκή Συσπείρωση Πάρου με τον αείμνηστο τότε επικεφαλή της Κώστα Ροκονίδα από την πρώτη στιγμή που ενημερώθηκε από καταγγελίες κατοίκων και της Περιβαλλοντικής Ομάδας του ΜΕΑΣ “Αρχίλοχος” κινήθηκε άμεσα, προκαλώντας επανειλημμένους ελέγχους από την Υπηρεσία Δόμησης και φέρνοντας το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο, όπου ζήτησε τον πλήρη έλεγχο της άδειας και των περιβαλλοντικών παραβάσεων.
Όμως το πραγματικό ζήτημα είναι βαθύτερο. Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που διαχρονικά υπηρετούν οι κυβερνήσεις, η περιφέρεια και οι δημοτικές αρχές.
Είναι η πολιτική που επιτρέπει παρεκκλίσεις στη δόμηση πεντάστερων ξενοδοχείων, επιδοτεί επενδύσεις με χρήματα του ελληνικού λαού μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου και του Ταμείου Ανάκαμψης, προωθεί διαδικασίες fast track, Ειδικά Χωρικά Σχέδια, “πατέντες” με τα υπόσκαφα και το ξεπούλημα δημόσιας γης και παραλιών».
Η δεύτερη πτυχή του ζητήματος που αναδεικνύουν οι πολίτες αφορά την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία, καθώς τέτοια «φαραωνικά» κτίσματα κρίνεται πως αποκλίνουν από το παραδοσιακό πρότυπο οργάνωσης του κυκλαδίτικου τοπίου. Αντί για μια λιτή, λιγότροπη αρχιτεκτονική σύνθεση που σέβεται το ύφος του νησιού, σύμφωνα με διαμαρτυρόμενους κατοίκους, το ξενοδοχείο αλλοιώνει την εικόνα της υπαίθρου και προκαλεί μια αισθητική και λειτουργική ασυμφωνία που θυμίζει περισσότερο αμερικανικό προάστιο παρά ελληνικό νησί.
«Η επένδυση στο Μαρτσέλο είναι μια μεγάλη καταστροφή τόσο περιβαλλοντικά, όσο και αισθητικά. Εκτός του ότι δημιουργεί θέματα ελεύθερης πρόσβασης σε μία από τις δύο βασικές παραλίες της Παροικιάς, αλλοιώνει τον περιβάλλοντα χώρο, την παραλία, τις υπάρχουσες αμμοθίνες και το λιτό κυκλαδίτικο τοπίο. Τέτοιας μορφής “φαραωνικές” επενδύσεις, που αδειοδοτούνται εκτός ΥΔΟΜ του νησιού μακροπρόθεσμα προκαλούν μεγαλύτερη ζημιά στη βασική δραστηριότητα του νησιού, τον τουρισμό», υπογραμμίζει ο Σταύρος Στέλλας, υπεύθυνος περιβαλλοντικής ομάδας του πολιτιστικού συλλόγου «Αρχίλοχος».Ένα σύμβολο για όλα τα νησιά
Ο λόγος για τον οποίο κινητοποιούνται οι κάτοικοι της Πάρου μπορεί να προκαλείται από μια συγκεκριμένη αφορμή, αλλά έχει τις ρίζες του σε βαθύτερες παθογένειες που μαστίζουν τα νησιά του Αιγαίου. Η τουριστική ανάπτυξη που έβγαλε τους νησιώτες από την πρότερη φτώχεια και την ανέχεια, έχει πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, συχνά ερήμην τους και πάντα σε βάρος του φυσικού περιβάλλοντος – ενώ πιθανά να οδηγήσει τους κατοίκους εκ νέου στη φτώχεια, αφού το τουριστικό παιχνίδι έχει περάσει πια στα χέρια του μεγάλου κεφαλαίου. Οι πισίνες πολλαπλασιάζονται, τα μεγάλα ξενοδοχεία επεκτείνονται, το τοπίο αλλοιώνεται και το νερό εξαντλείται με επικίνδυνους ρυθμούς.
Το παράδοξο είναι ότι η Πάρος βρίσκεται πάνω από τον μεγαλύτερο υδροφόρο ορίζοντα των Κυκλάδων. Κι όμως, συντελείται μια ανησυχητική μείωση των αποθεμάτων της. Αντί να αντιμετωπιστεί η βασική αιτία –η ανεξέλεγκτη κατανάλωση την τουριστική περίοδο– η κυβέρνηση προβάλει την αφαλάτωση ως τη μόνη λύση. Αλλά η αφαλάτωση έχει κόστος, ενεργειακό και οικονομικό, δεν λύνει το πρόβλημα της άκρατης σπατάλης, απλώς το μεταθέτει, δημιουργώντας νέες εξαρτήσεις και πιέσεις, υπονομεύοντας και το καθεστώς της νησιωτικότητας.
