Πέθανε η σπουδαία ιστορικός Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Σε ηλικία 99 ετών
Την τελευταία της πνοή σε ηλικία 99 ετών, άφησε τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου η σπουδαία ιστορικός Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ήταν κορυφαία Ελληνογαλλίδα βυζαντινολόγος ιστορικός, διεθνούς φήμης για το έργο της στη μελέτη του Βυζαντίου.
Η ίδια θεωρείται μία από τις πλέον εξέχουσες πανεπιστημιακές προσωπικότητες, ιδιαίτερα στη βυζαντινολογία, με πολύ μεγάλο αριθμό σχετικών διαλέξεων και ομιλιών εντός και εκτός Ελλάδας. Στην τηλεοπτική εκπομπή Μεγάλοι Έλληνες πήρε την 86η θέση.
Ποια ήταν η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ
Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926. Κόρη του Νικολάου και της Καλλιρρόης Γλύκατζη, παντρεύτηκε τον Jacques Ahrweiler και απέκτησαν μια κόρη.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και ανέλαβε την ευθύνη για τις μαθήτριες του Παγκρατίου, υπό την καθοδήγηση του Χρήστου Πασαλάρη. Στα Δεκεμβριανά ακολούθησε τον ΕΛΑΣ Αθηνών κατά την υποχώρησή του από την Αττική, επιστρέφοντας στον Βύρωνα μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Τη δεκαετία του 1950, ενώ φοιτούσε στο πανεπιστήμιο, εργάστηκε ως γνώστρια της γαλλικής γλώσσας στον κύκλο της βασίλισσας Φρειδερίκης. Μετά την αποφοίτησή της, εργάστηκε ως ερευνήτρια στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών.
Σπούδασε Ιστορία-Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε τις σπουδές της στην Ecole des Hautes Etudes στη Γαλλία, όπου αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Ιστορίας και Docteur es Lettres. Ερευνήτρια του Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας και διευθύντρια ερευνών από το 1964, εξελέγη Καθηγήτρια της Βυζαντινής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης το 1967.
Είχε διατελέσει Διευθύντρια του Τμήματος Ιστορίας και Πρόεδρος της Επιτροπής Έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, Επισκέπτρια Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Harvard, Αντιπρόεδρος και Πρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I (Επίτιμη Πρόεδρος από το 1981), Πρύτανης της Ακαδημίας και Καγκελάριος των Πανεπιστημίων των Παρισίων, Αντιπρόεδρος και εν συνεχεία Πρόεδρος του Ιδρύματος Georges Pompidou, Πρόεδρος του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης στη Γαλλία, Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Danielle Mitterrand, Εμπειρογνώμων για κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες στην UNESCO, Πρόεδρος και εν συνεχεία Επίτιμη Πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Ευρώπης, Επίτιμη Πρόεδρος της Διεθνούς Ενώσεως Βυζαντινών Σπουδών, Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Ενώσεως Ιστορικών Επιστημών, Πρόεδρος και εν συνεχεία Επίτιμη Πρόεδρος της Παγκόσμιας Κίνησης Επιστημονικής Ευθύνης (MURS), Πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών και του Διεθνούς Ιδρύματος Ντιμίτρι Σοστακόβιτς. Αντεπιστέλλον Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Βρετανικής Ακαδημίας, της Βασιλικής Ακαδημίας του Βελγίου, της Ακαδημίας Επιστημών του Βερολίνου και της Βουλγαρίας, Επίτιμη διδάκτωρ πλειάδας πανεπιστημίων.
Η ίδια έλαβε μέρος σε διάφορα παγκόσμια συνέδρια Ιστορίας και προσκλήθηκε για διαλέξεις στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, ενώ έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις.
Το 1967 έγινε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης και το 1976 εκλέχτηκε πρύτανης στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης, η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με μια τέτοια θέση στα 700 χρόνια παράδοσης του Πανεπιστημίου.
Τα σημαντικότερα έργα της
Τα πλούσιο συγγραφικό της έργο αφορά κυρίως στη μελέτη του Βυζάντιου. Μεταξύ των σημαντικότερων, αξίζει να αναφερθούν οι Έρευνες για τη διοίκηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας τον 9ο και 10ο αιώνα (1960), Το Βυζάντιο και η θάλασσα (1966), Μελέτες για τη διοικητική και κοινωνική διάρθρωση του Βυζαντίου (1971), Βυζάντιο, η χώρα και τα εδάφη (1976), και Η πολιτική ιδεολογία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (L’ ideologie politique de l’ empire Byzantine, 1976 ― ελλην. μετάφρ. Τ. Δρακόπουλου, «ΨΥΧΟΓΙΟΣ»), Βυζαντινή γεωγραφία, Ιστορική γεωγραφία του μεσογειακού κόσμου.
Στα βιβλία της περιλαμβάνονται, επίσης, Η Σμύρνη ανάμεσα σε δύο τουρκικές κατοχές (1975), Η διασπορά στο Βυζάντιο (1995), The Making of Europe (2000), Γιατί το Βυζάντιο (2010), Σας μιλώ για το Βυζάντιο (2014), Πόσο Ελληνικό είναι το Βυζάντιο; Πόσο Βυζαντινοί οι Νεοέλληνες; (2016), Μικρασία, Καρδιά του Ελληνισμού (2021), κ.ά..
Στο συγγραφικό της έργο, μεταξύ άλλων, υποστήριξε ότι στον τάφο της Βεργίνας είναι θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος, θέμα που αναλύει στο βιβλίο της «Ο Μέγας Αλέξανδρος των Βυζαντινών».
Αξιώματα και βραβεύσεις
Ήταν Επίτιμη Διδάκτωρ του Αμερικανικού Πανεπιστημίου των Παρισίων (1989), του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, καθώς και των Πανεπιστημίων του Λονδίνου, του Βελιγραδίου, των Αθηνών, της Λίμα, του Νιου Μπράνσγουικ (Καναδάς), της Χάιφα, της Νέας Υόρκης, της Θεσσαλονίκης, του Φραίμπουργκ (Ελβετία), κ.α..
Ήταν τιμητικό μέλος των Ακαδημιών των Αθηνών, του Βερολίνου, της Βουλγαρίας, καθώς και της Βρετανικής Ακαδημίας. Επίσης, είναι μέλος και συνεργάτιδα της Βασιλικής Ακαδημίας των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Τεχνών του Βελγίου.
Έλαβε τις εξής τιμητικές διακρίσεις από τη Γαλλική Δημοκρατία:
- Ταξιάρχης της Λεγεώνας της Τιμής
- Μεγαλόσταυρος του Εθνικού Τάγματος της Τιμής
- Διοικητής της Τάξης των Ακαδημαϊκών Φοινίκων
- Ταξιάρχης των Τεχνών και των Γραμμάτων
Ακόμη έλαβε τις εξής διακρίσεις: Ταξιάρχης της Λεγεώνας της Τιμής (Ελλάδα), Επίτιμη Πολίτης (Γαλλία), Υψηλότατη Ταξιάρχης (Μεξικό), Ταξιάρχης της Εθνικής Ταξιαρχίας (Λουξεμβούργο), Υψηλότερη Ταξιάρχης της Ταξιαρχίας των Τιμών (Αυστρία), Ταξιάρχης της Βασιλικής Ταξιαρχίας της Δανίας, Ταξιάρχης των Επιστημών, της Παιδείας και της Τέχνης (Πορτογαλία), Ταξιάρχης της Ταξιαρχίας της Τιμής (Ιταλία), τιμητικό μετάλλιο από τη Πολωνική Ακαδημία Επιστημών και Ασημένιο Μετάλλιο του Ολυμπιακού Τάγματος από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή.
