«Πράσινο φως» του ΣτΕ για το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά παρά τις αντιδράσεις

Το Συμβούλιο της Επικρατείας έδωσε το «πράσινο φως» για τη συνέχιση του έργου της εγκατάστασης του τελεφερίκ στη Μονεμβασιά, το οποίο έχει προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις για τις καταστροφικές συνέπειες που εγκυμονεί για το μνημείο.

Με το σκεπτικό ότι το φυσικό και το πολιτιστικό περιβάλλον συνιστά δικαίωμα για τον κάθε πολίτη και από τον κανόνα δεν εξαιρούνται τα άτομα με αναπηρίες ή τα εμποδιζόμενα άτομα, τα οποία αναμένεται να επωφεληθούν από το αναβατόριο (τελεφερίκ), το ΣτΕ με τις αποφάσεις 6/2026 και 7/2026 του Ε’ τμήματος απέρριψε τις προσφυγές κατά του έργου της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, του Συλλόγου Φίλων Μονεμβασιάς, της Οργάνωσης Γη, καθώς και πολιτών.

Σημειώνει δε ότι από το τελεφερίκ θα διευκολυνθεί και το αρχαιολογικό προσωπικό, το οποίο έχει την ευθύνη συντήρησης των αρχαιοτήτων της Ανω Πόλης.

Το ΣτΕ με το σκεπτικό του υιοθετεί πλήρως τη βασική επιχειρηματολογία του υπουργείου Πολιτισμού για «προσβασιμότητα των ΑμεΑ».

Μαζί με τη δημοτική αρχή δρομολογούν την εγκατάσταση του τελεφερίκ που έχει σημάνει συναγερμό για την υποτίμηση της Μονεμβασιάς και τους κινδύνους του υπερτουρισμού, ενώ η Europa Nostra (το κορυφαίο ευρωπαϊκό δίκτυο της κοινωνίας των πολιτών για την πολιτιστική κληρονομιά) κατέταξε τη Μονεμβασιά σε ένα από τα εφτά πιο απειλούμενα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς που διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο για το 2025.

Η Επιτροπή της Europa Nostra μετά την επίσκεψή της στη Μονεμβασιά συνέταξε έκθεση-κόλαφο 47 σελίδων που ήταν στη διάθεση των μελών του ΣτΕ.

Κανόνες Οι αποφάσεις δεν έχουν ακόμα καθαρογραφεί αλλά, σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου που εκδόθηκε, το ΣτΕ έκρινε ότι έχουν τηρηθεί οι πάγιοι συνταγματικοί και νομοθετικοί κανόνες που «αποβλέπουν, δηλαδή, όχι μόνο στην ανάδειξη, αλλά και την προστασία του πολιτιστικού στοιχείου με ειδική τεκμηρίωση των αναμενομένων επιπτώσεων της επέμβασης σε αυτό και να υπόκεινται στις προβλεπόμενες διαδικαστικές εγγυήσεις (γνωμοδοτήσεις αρχαιολογικών συμβουλίων κ.λπ.).

Οι κανόνες αυτοί, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στην 6/2026 απόφαση, είχαν τηρηθεί στην προκείμενη περίπτωση. Καθ’ όσον, τέλος, αφορά τη λεγόμενη “μηδενική λύση”, δηλαδή τη μη κατασκευή του έργου, κρίθηκε ότι αυτή νομίμως είχε αποκλειστεί, διότι το έργο διευκολύνει όχι μόνο τα εμποδιζόμενα άτομα, αλλά και το αρχαιολογικό προσωπικό το οποίο έχει την ευθύνη συντήρησης των αρχαιοτήτων της Ανω Πόλης.

Κρίθηκε στη συνέχεια με την από 7/2026 απόφαση ότι εν προκειμένω είχαν τηρηθεί οι περιορισμοί και της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ιδιαίτερα αυξημένοι για τη Μονεμβασία, αφού ο τόπος του έργου, εκτός από το αρχαιολογικό του ενδιαφέρον, εμπίπτει και εντός περιοχής του Ευρωπαϊκού Οικολογικού Δικτύου Natura 2000. Στο πλαίσιο αυτό διαπιστώθηκε ότι η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων περιελάμβανε ειδική οικολογική αξιολόγηση, η οποία, όπως κρίθηκε, πληρούσε τις απαιτήσεις επάρκειας και νομιμότητας αιτιολογίας.

Επισημάνθηκαν σχετικώς οι αναφορές των μελετών σε κάθε είδος πανίδας, ιδίως πουλιών που διαβιούν στην περιοχή ή διέρχονται από αυτήν, εξετάστηκε η κατηγορία επικινδυνότητας που ανήκει το καθένα και σταθμίστηκαν οι κίνδυνοι γι’ αυτά από το έργο, το οποίο πάντως αξιολογήθηκε ως περιορισμένης εμβέλειας.

Είχαν εξάλλου εξεταστεί και εναλλακτικές λύσεις, από τις οποίες μάλιστα η αρχικώς επιλεγείσα εγκαταλείφθηκε λόγω των πορισμάτων της σχετικής βραχομηχανικής μελέτης. Εξετάστηκαν ακόμη οι αρχιτεκτονικές πλευρές του έργου, οι κτιριακές εγκαταστάσεις του οποίου θα είναι εν μέρει υπόσκαφες με υλικά της περιοχής (as found). Διαπιστώθηκε, τέλος, ότι και η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η οποία δεν είχε μόνον οικολογικό περιεχόμενο, εγκρίθηκε πάντως και από την οικεία αρχαιολογική υπηρεσία με ειδική πράξη, η οποία κρίθηκε νόμιμη».

Το χρονοδιάγραμμα της χρηματοδότησης Ολα κρίνονται ότι έγιναν καλώς λοιπόν. Το έργο της εγκατάστασης του τελεφερίκ δρομολογείται από το υπουργείο Πολιτισμού, τον Δήμο Μονεμβασίας και την Περιφέρεια Πελοποννήσου και έχει προϋπολογισμό 6.800.360 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο χρονικός του ορίζοντας 1/1/23 με 31/12/25 έχει παρέλθει.

Ένα τέτοιο σημαντικό και απαιτητικό έργο απαιτεί χρόνο και υψηλή εποπτεία. Αποκλείεται να ολοκληρωθεί μέχρι τον Αύγουστο 2026, όταν παραδίδονται τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Αν θέλουν να συνεχιστεί το έργο το ΥΠΠΟ και ο Δήμος Μονεμβασιάς, θα πρέπει να στραφούν σε άλλους χρηματοδοτικούς πόρους για να αντλήσουν τα κονδύλια καθώς κινδυνεύει να απενταχθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης. Και ενώ δεν έχει ακόμα ξεκινήσει, σύμφωνα με πληροφορίες μας, ο Δήμος Μονεμβασιάς έχει προχωρήσει στην αγορά μέρους του εξοπλισμού, ανάμεσά τους και οι δύο καμπίνες που θα εκτελούν τα δρομολόγια.

Φωτισμός Με προβληματικό τρόπο φαίνεται πάντως να εξελίσσονται και οι εργασίες φωτισμού στον Βράχο της Μονεμβασιάς. Οι κίνδυνοι για το φυσικό περιβάλλον της δασικής έκτασης, που είναι περιοχή Natura, από τον διαρκή φωτισμό έχουν επισημανθεί, αλλά τους έχει αγνοήσει το υπουργείο Πολιτισμού. Το έργο χαρακτηρίζεται από σοβαρές καθυστερήσεις και προβληματικές μεθόδους εφαρμογής.

Όπως έχει καταγγελθεί, ενώ η μελέτη της Ελευθερίας Ντεκώ προέβλεπε οι καλωδιώσεις να διατρέχουν τα ριζά του Βράχου, ο εργολάβος τις έκανε πολύ χαμηλότερα. Πριν από μερικές μέρες έγινε δοκιμαστικό του φωτισμού και σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες το αποτέλεσμα ήταν υπερφωτισμός που πληγώνει παρά αναδεικνύει τον Βράχο της Μονεμβασιάς. Σύμφωνα με πληροφορίες, ούτε η Ελευθερία Ντεκώ είναι ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα. Οι καταγγελλόμενες κακοτεχνίες πάντως προκαλούν ερωτήματα για το τι θα συμβεί με το μεγάλης κλίμακας έργο της εγκατάστασης του τελεφερίκ, όταν αυτό ξεκινήσει.

Πηγή – Efsyn