Συγγραφέας καταρρίπτει τον μύθο της Ικαρίας για τη μακροζωία: «Δηλώνονταν 9.000 άτομα ως 100 ετών ενώ είχαν πεθάνει»
Τι αποκαλύπτει στο βιβλίο του
Ένα νέο βιβλίο αμφισβητεί τα στατιστικά μακροζωίας σε φημισμένες περιοχές όπως η Ικαρία, αποδίδοντας το φαινόμενο σε λανθασμένα μητρώα και συνταξιοδοτικές απάτες.
Τις τελευταίες δεκαετίες, συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές έχουν αναδειχθεί σε διεθνή πρότυπα μακροβιότητας, με εκατομμύρια ανθρώπους να αναζητούν το κλειδί της νεότητας στις συνήθειες των κατοίκων τους. Ανάμεσα σε αυτές τις διάσημες Μπλε Ζώνες συγκαταλέγονται η Οκινάουα στην Ιαπωνία, η Σαρδηνία στην Ιταλία, η Λόμα Λίντα στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και η ελληνική Ικαρία. Οι τοποθεσίες αυτές προβάλλονται διαρκώς ως τα μέρη όπου ο πληθυσμός εξασφαλίζει εξαιρετικά υψηλό προσδόκιμο ζωής, παραμένοντας υγιής σε πολύ προχωρημένη ηλικία.
Αυτός ο παγκόσμιος θαυμασμός έχει τροφοδοτήσει μια τεράστια βιομηχανία. Έχουν κυκλοφορήσει αμέτρητα βιβλία, έχουν δημιουργηθεί ντοκιμαντέρ και έχουν στηθεί επικερδείς επιχειρήσεις διατροφής και ευεξίας, καθώς το κοινό προσπαθεί διακαώς να ενσωματώσει στοιχεία από την καθημερινότητα των υπεραιωνόβιων στη δική του ζωή. Παρόλα αυτά, ένα πρόσφατο δημοσίευμα του Guardian φέρνει στο φως μια εντελώς διαφορετική οπτική, αμφισβητώντας ευθέως τις εδραιωμένες πεποιθήσεις για τη μακροζωία.
Μέσα από το βιβλίο «Morbid: Debunking Modern Longevity Science», ο Saul Justin Newman, ερευνητής του Institute of Population Ageing στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ρίχνει σκιές στις εντυπωσιακές ιστορίες των υπερηλίκων. Ο ίδιος υποστηρίζει πως τα εξαιρετικά στατιστικά συχνά δεν πηγάζουν από κάποια μαγική συνταγή, αλλά οφείλονται σε πεζούς και προβληματικούς παράγοντες. Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγονται οι ανακριβείς ημερομηνίες γέννησης, τα ελλιπή ή κακοσυντηρημένα δημόσια αρχεία, οι σκοπιμότητες εντός των οικογενειών, καθώς και το γεγονός ότι ορισμένοι εμφανίζονταν ζωντανοί στα μητρώα πολύ καιρό αφότου είχαν καταλήξει.
Η κριτική του ερευνητή δεν εστιάζει μόνο στις υποσχέσεις των σκευασμάτων αντιγήρανσης, αλλά χτυπά τον πυρήνα της θεωρίας των Μπλε Ζωνών. Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: από τη στιγμή που οι δηλωθείσες ηλικίες εγείρουν αμφιβολίες, πώς μπορούν να θεωρηθούν αξιόπιστα τα συμπεράσματα που έχουν εξαχθεί με βάση αυτές;
Οι αποκαλύψεις για την Ικαρία και τα Blue Zones
Η έρευνα αποκτά ξεχωριστό ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς γίνεται ειδική μνεία στα στατιστικά της χώρας μας. Σύμφωνα με τον Newman, το 2012, όταν πραγματοποιήθηκε προσπάθεια εκκαθάρισης των δημόσιων μητρώων, αποκαλύφθηκε πως «Δηλώνονταν 9.000 άτομα ως 100 ετών ενώ είχαν πεθάνει». Η κατάσταση αυτή, όπως τονίζει ο ερευνητής, συνδεόταν σε πολλές περιπτώσεις με τη συνέχιση της καταβολής συντάξεων σε συγγενικά πρόσωπα.
Αυτό το στοιχείο κλονίζει την εικόνα της Ικαρίας, η οποία έχει εδραιωθεί παγκοσμίως ως μία από τις κορυφαίες Blue Zones. Η περιοχή αυτή, μαζί με αντίστοιχες ζώνες ανά τον κόσμο, έχει ταυτιστεί με ειδικά διατροφικά μοτίβα, ιδιαίτερους κοινωνικούς δεσμούς και συγκεκριμένη φιλοσοφία ζωής. Το φαινόμενο των Blue Zones πήρε τεράστιες διαστάσεις χάρη στον Αμερικανό συγγραφέα Dan Buettner, ο οποίος έχτισε μια ολόκληρη βιομηχανία προώθησης της ευζωίας. Ωστόσο, ο Newman εκφράζει ανοιχτά τη δυσπιστία του απέναντι σε αυτό το αφήγημα, θεωρώντας πως όταν τα θεμέλια –δηλαδή οι ηλικίες– είναι σαθρά, τότε και τα περίφημα «μυστικά της μακροζωίας» χάνουν την αξιοπιστία τους.
Παράλληλα, ο συγγραφέας στρέφει τα βέλη του στη σύγχρονη, επικερδή αγορά της αντιγήρανσης. Γίνεται μάλιστα αναφορά στον Αμερικανό επιχειρηματία Bryan Johnson και στις εξωφρενικές πρακτικές που ακολουθεί για να σταματήσει τον χρόνο. Ο Newman υπογραμμίζει πως η βιομηχανία εκμεταλλεύεται τον βαθύ ανθρώπινο φόβο για τα γηρατειά και τον θάνατο. Η ψευδαίσθηση ότι ένα χάπι, μια συγκεκριμένη διατροφή ή ένας ιδιαίτερος τόπος μπορεί να εξασφαλίσει «παράταση ζωής», πουλάει ελπίδα σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Αξίζει να σημειωθεί πως ο ερευνητής δεν αρνείται την αξία της άσκησης, της σωστής διατροφής ή του υποστηρικτικού περιβάλλοντος για τη διατήρηση της υγείας. Αυτό που καταδικάζει είναι η μετατροπή αυτών των απλών παρατηρήσεων σε κερδοφόρους μύθους.
Τα λανθασμένα αρχεία και τα συνταξιοδοτικά σκάνδαλα
Ο Newman επικεντρώνει την προσοχή του σε άτομα που εμφανίζονται να ξεπερνούν τα 110 έτη. Κατά τον έλεγχο των στοιχείων, διαπιστώνονται σημαντικά κενά. Ασύμβατες ημερομηνίες, προβληματικά ληξιαρχικά έγγραφα και ανεπιβεβαίωτες μαρτυρίες συνθέτουν μια θολή εικόνα που απέχει από τον επιστημονικό ρεαλισμό.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Jiroemon Kimura από την Ιαπωνία, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2013, καταγεγραμμένος ως ο μακροβιότερος άνδρας στην ιστορία με ηλικία 116 ετών και 54 ημερών. Παρόλο που η περίπτωση θεωρήθηκε λήξασα από τις αρχές, ο ερευνητής εντοπίζει δημογραφικές αντιφάσεις που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.
Ακόμη πιο κραυγαλέο είναι το παράδειγμα του Sogen Kato, επίσης από την Ιαπωνία. Ενώ τα αρχεία του 2010 τον παρουσίαζαν να διανύει το 111ο έτος της ηλικίας του, οι αρχές που τον αναζήτησαν ανακάλυψαν το πτώμα του μουμιοποιημένο στην οικία του. Είχε αποβιώσει πολλά χρόνια πριν, αλλά οι συγγενείς του εισέπρατταν κανονικά τα συνταξιοδοτικά του δικαιώματα. Αυτό το γεγονός αποτέλεσε τη σπίθα για να ξεκινήσουν σαρωτικοί έλεγχοι στους υπερήλικες της χώρας, αναδεικνύοντας ότι πολλοί από τους δηλωμένους αιωνόβιους είτε αγνοούνταν είτε ήταν νεκροί.
Σύμφωνα με τον Newman, αυτές οι υποθέσεις αποδεικνύουν πως πίσω από τα εντυπωσιακά στατιστικά κρύβονται διοικητικές παραλείψεις. Το συμπέρασμα του βιβλίου είναι πως η επιστήμη της μακροζωίας οφείλει να βασίζεται σε ακλόνητα στοιχεία. Όπως επισημαίνει, οι ιστορίες απόλυτης μακροβιότητας συχνά δεν αποτελούν απόδειξη ιδανικού τρόπου ζωής, αλλά αποτέλεσμα προβληματικών καταγραφών, καθυστερήσεων στη διαγραφή θανόντων και συστηματικής παραπλάνησης του κράτους.
Πηγή: ieidiseis.gr
