Το «μαρτύριο» της Εγνατίας Οδού το Πάσχα – Ένας σύγχρονος «Γολγοθάς» με χρυσό εισιτήριο

Η Εγνατία Οδός, το έργο που οραματίστηκαν γενιές Ελλήνων ως την πύλη της χώρας προς την Ευρώπη και τη σύνδεση της Δύσης με την Ανατολή, έχει μετατραπεί ειδικά το τελευταίο χρονικό διάστημα σε ένα απέραντο, δυσλειτουργικό και επικίνδυνο πεδίο δοκιμασίας για κάθε οδηγό.

Αποτελούσε το καμάρι της ελληνικών υποδομών, το καμάρι που ολοκληρώθηκε στο σύνολο του μόλις το 2009, σήμερα θυμίζει οδικό δίκτυο-εργοτάξιο, με τους οδηγούς να βιώνουν έναν καθημερινό «Γολγοθά», εγκλωβισμένοι σε μια παράδοξη πραγματικότητα. Την ώρα που οι παρεχόμενες υπηρεσίες υποβαθμίζονται καθημερινά και δραματικά, οι τιμές των διοδίων αυξάνονται, προκαλώντας το κοινό αίσθημα.

Η εμπειρία του εγκλωβισμού: Μαρτυρίες από το «μέτωπο» της ασφάλτου

Η καθημερινότητα στον άξονα έχει μετατραπεί σε μια άσκηση υπομονής και, συχνά, τρόμου. Οι καταγγελίες πολιτών που φτάνουν καθημερινά, όπως αυτές της Ρόζας Εδιάρογλου και του Οδυσσέα Καραγιάννη συνθέτουν ένα ψηφιδωτό οργής και αγανάκτησης.

Η κ. Εδιάρογλου τόσο σε ανάρτησή της, όσο και μιλώντας στην parallaxi περιγράφει μια κατάσταση που αγγίζει τα όρια του παραλόγου: «Ένας δρόμος που κάποτε ήταν πραγματικό στολίδι, σήμερα είναι εγκαταλελειμμένος. Χιλιόμετρα ολόκληρα με μία μόνο λωρίδα ανά κατεύθυνση, χωρίς να φαίνεται να γίνεται κάποια δουλειά εδώ και εβδομάδες».

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της μαρτυρίας της είναι η «διαστολή» του δρόμου στα σημεία όπου υπάρχουν διόδια: «Ο δρόμος ανοίγει για λίγα μέτρα ώστε να πληρώσεις και κλείνει αμέσως μετά. Είναι μια εικόνα που προσβάλλει τη νοημοσύνη του πολίτη, καθώς δείχνει ότι ο μοναδικός μηχανισμός που λειτουργεί άψογα στην Εγνατία, είναι η ταμειακή μηχανή.

Από την άλλη πλευρά, ο Οδυσσέας Καραγιάννης μεταφέροντας την εμπειρία του από τις σήραγγες της Καστανιάς προς τον Αυγερινό Βοΐου, σοκάρει με την περιγραφή του «σημειωτόν»: «Τα περισσότερα τούνελ είναι μονοδρομημένα. Μέσα στη σήραγγα το αυτοκίνητο σχεδόν φράκαρε. Εργάτες ή μηχανήματα πουθενά. Μόνο κώνοι και αναμονή. Ευτυχώς λίγο αργότερα ο δρόμος άνοιξε και αυξήσαμε λίγο την ταχύτητα, αλλά στη συνέχεια πάλι τα ίδια».

Αυτό το «φρενάρισμα» μέσα στα έγκατα του βουνού δεν προκαλεί μόνο καθυστέρηση. Προκαλεί και ανασφάλεια. Διότι τι θα συμβεί αν προκύψει μια έκτακτη ανάγκη, μια πυρκαγιά ή μια μηχανική βλάβη μέσα σε μια μονοδρομημένη σήραγγα που είναι «πηγμένη» απο αυτοκίνητα μέσα στην καρδιά του Πάσχα; Το αντίστοιχο παράδειγμα από το δυστύχημα των Τεμπών δεν μας αφήνει περιθώρια να σκεφτούμε θετικά, μόνο να ευχηθούμε να μη συμβεί ποτέ κάτι τέτοιο.

Το παράδοξο των αυξημένων διοδίων: Πληρώνοντας για το… «τίποτα»

Ενώ ο δρόμος θυμίζει σε πολλά σημεία του εργοτάξιο – φάντασμα, η Πολιτεία και η ιδιωτική εταιρεία διαχείρισης υπό τη σύμπραξη της Νέας Εγνατίας Οδού ΑΕ, επέλεξαν την παρούσα χρονική στιγμή για να προχωρήσουν σε αυξήσεις στις τιμές των διοδίων. Πρόκειται για μια απόφαση που στερείται κάθε ηθικής βάσης και αναλογικότητας προσφοράς και παροχών. Ο πολίτης καλείται να βάλει ακόμα πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη για να αγοράσει μια υπηρεσία που απλώς… δεν του παρέχεται.

Στους σταθμούς των Μαλγάρων, του Πολυμύλου και της Σιάτιστας, οι οδηγοί πληρώνουν ακριβό το εισιτήριο για τη διέλευση ενός αυτοκινητόδρομου, μόνο και μόνο για να εισέλθουν αμέσως μετά στη στενωπό μιας λωρίδας.

Καταγγελίες αναφέρουν πως το οδόστρωμα σε πολλά σημεία παραμένει σε κακή κατάσταση και η σήμανση είναι ελλιπής; Η απάντηση της αγοράς των χρηστών είναι σαφής: τα διόδια στην Εγνατία έχουν μετατραπεί σε έναν εισπρακτικό μηχανισμό.

Το «φάντασμα» της πυρασφάλειας και το ρίσκο της ζωής

Η επίσημη δικαιολογία που προβάλλεται για τις εκτεταμένες μονοδρομήσεις είναι η ανάγκη πιστοποίησης της πυρασφάλειας στις σήραγγες λόγω της αλλαγής του καθεστώτος ιδιοκτησίας και παραχώρησης. Είναι μια δικαιολογία βέβαια, που αντί να καθησυχάζει μάλλον τρομοκρατεί.

Όπως εύστοχα αναρωτήθηκαν οι οδηγοί «τόσα χρόνια η διέλευση γινόταν χωρίς πιστοποίηση;». Αν οι σήραγγες της Εγνατίας στερούνταν των απαραίτητων πιστοποιητικών ασφαλείας, τότε μιλάμε για ένα διαχρονικό ζήτημα. Αν πάλι η πιστοποίηση είναι απλώς μια γραφειοκρατική διαδικασία, τότε γιατί ο πολίτης πρέπει να πληρώνει το τίμημα της καθυστέρησης; Η παραδοχή ότι 69 σήραγγες χρειάζονται επείγουσα αναβάθμιση φέρνει στο μυαλό το τραγικό «πάμε κι όπου βγει». Και όταν η ασφάλεια γίνεται μέσω διαπραγμάτευσης, τότε ο μόνος χαμένος είναι ο χρήστης του δρόμου.

Η ευρωπαϊκή διάσταση: Ο Σάκης Αρναούτογλου και η ερώτηση για το θέμα προς την Κομισιόν

Το ζήτημα, από την τελευταία ημέρα του Μαρτίου φαίνεται πως έχει περάσει τα σύνορα της χώρας κι έφτασε μέχρι τις Βρυξέλλες. Ο ευρωβουλευτής Σάκης Αρναούτογλου κατέθεσε κρίσιμη ερώτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τονίζοντας ότι στο τμήμα Ηγουμενίτσα – Παναγιά, μήκους 123 χιλιομέτρων, υπάρχουν 33 χμλ. δίδυμων σηράγγων που υπόκεινται σε ταυτόχρονη μονοδρόμηση.

Ο κ. Αρναούτογλου θέτει το θέμα της συμβατότητας με το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας και το δίκαιο του ανταγωνισμού, αναρωτώμενος πως επιτρέπεται η πλήρης είσπραξη διοδίων υπό τέτοιες συνθήκες περιορισμένης κυκλοφορίας.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

Θέμα: Λειτουργία σηράγγων της Εγνατίας Οδού και είσπραξη διοδίων υπό περιορισμούς κυκλοφορίας

Σύμφωνα με διαμαρτυρίες πολιτών αλλά και αναφορές και καταγγελίες που έχουν κατατεθεί στην Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού από χρήστες της Εγνατίας Οδού, μετά την ανάληψη της διαχείρισης του αυτοκινητοδρόμου από ιδιώτη παραχωρησιούχο, από τις αρχές του 2026 εφαρμόστηκε ταυτόχρονη μονοδρόμηση σειράς σηράγγων στο τμήμα Ηγουμενίτσα – Παναγιά. Στο συγκεκριμένο τμήμα, μήκους περίπου 123 χιλιομέτρων, βρίσκονται πολυάριθμες δίδυμες σήραγγες μεγάλου μήκους, με το συνολικό μήκος τους να ξεπερνά τα 33 χιλιόμετρα. Η μονοδρόμηση εφαρμόζεται σε όλο το μήκος των σηράγγων και σε τμήματα πριν από αυτές, με περιορισμούς στην κυκλοφορία και στην ταχύτητα των οχημάτων.

Παράλληλα, συνεχίζεται η πλήρης είσπραξη διοδίων από τους χρήστες του αυτοκινητοδρόμου, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αναλογικότητα μεταξύ παρεχόμενης υπηρεσίας και αντιτίμου, καθώς και με τη συμμόρφωση της πρακτικής αυτής με το ενωσιακό δίκαιο.

Με βάση τα παραπάνω, ερωτάται η Επιτροπή: Είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας σηράγγων και το δίκαιο των διευρωπαϊκών μεταφορών η εκτεταμένη και ταυτόχρονη μονοδρόμηση σηράγγων σε αυτοκινητοδρόμους για λόγους ελέγχου ή αναβάθμισης της ασφάλειας;

Έχει εξετάσει ή προτίθεται να εξετάσει η Επιτροπή εάν τα μέτρα αυτά επηρεάζουν την οδική ασφάλεια ή τη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις για τη λειτουργία οδικών υποδομών;

Είναι συμβατή με το ενωσιακό δίκαιο ανταγωνισμού και την αρχή της αναλογικότητας η συνέχιση της πλήρους είσπραξης διοδίων όταν η κυκλοφορία περιορίζεται σημαντικά λόγω τεχνικών μέτρων ή παρεμβάσεων;

Η κοινοβουλευτική πίεση και το «μαύρο» της ενημέρωσης

Στο εγχώριο μέτωπο ο βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης Μιχάλης Χουρδάκης, έφερε το θέμα στη Βουλή συνδέοντας την κατάσταση της οδού με ένα πρόσφατο θανατηφόρο δυστύχημα που προκάλεσε τον θάνατο δύο ανθρώπων.

Ο βουλευτής υπογράμμισε στην ερώτησή του ότι οι παρατεταμένοι περιορισμοί δεν είναι απλώς μια ενόχληση, αλλά μια αιτία θανάτου.

Ο κ. Χουρδάκης ζήτησε την κατάθεση της σύμβασης παραχώρησης, ενώ την ίδια στιγμή η επίσημη ιστοσελίδα της Εγνατίας παραμένει «ψηφιακό νεκροταφείο» με την τελευταία ενημέρωση να καταγράφεται τον Δεκέμβριο του 2025. Έτσι, ο οδηγός αναγκάζεται να ταξιδεύει στα τυφλά, χωρίς να γνωρίζει αν θα φτάσει στον προορισμό του ή αν θα μείνει εγκλωβισμένος είτε σε κάποια σήραγγα είτε στο ανοιχτό οδόστρωμα.

Η οικονομική ασφυξία και η παραδοχή Ταχιάου

Πρόσφατες δηλώσεις του υφυπουργού Υποδομών, Νίκου Ταχιάου οι οποίες δημοσιεύτηκαν και στην ιστοσελίδα μας, αναδεικνύουν ούτε λίγο – ούτε πολύ το τι ακριβώς συμβαίνει. Και αυτό διότι, ο υφυπουργός παραδέχθηκε ότι η Εγνατία είναι ένας «πολύ γερασμένος δρόμος» και προειδοποίησε για το ενδεχόμενο ολικού μπλακ – άουτ.

Η έλλειψη παράδρομων στην Πίνδο σημαίνει ότι αν κλείσει μια σήραγγα, η Ελλάδα κόβεται στα δύο. Η απαγόρευση διέλευσης επικίνδυνων φορτίων στραγγαλίζει την αγορά, αυξάνει το μεταφορικό κόστος και θέτει σε κίνδυνο την τροφοδοσία της Βόρειας Ελλάδας.

Το ψυχολογικό και κοινωνικό κόστος του «Γολγοθά»

Πέρα από τα νούμερα και τις πολιτικές κόντρες πάντως, στο επίκεντρο πρέπει να βρίσκεται πάντα ο άνθρωπος. Ο οδηγός που επιστρέφει από τη δουλειά του, η οικογένεια που ταξιδεύει για το Πάσχα, ο επαγγελματίας που μεταφέρει εμπορεύματα. Όλοι αυτοί βιώνουν ένα καθεστώς διαρκούς ανασφάλειας.

Η αίσθηση ότι «είμαστε μόνοι μας» σε εναν δρόμο που πληρώνουμε ακριβά, δημιουργεί μια βαθιά ρήξη εμπιστοσύνης μεταξύ πολίτη, ελεγκτικού κρατικού μηχανισμού και ιδιώτη που αναλαμβάνει ένα τόσο σημαντικό έργο υποδομής, το οποίο απαιτεί διαρκή συντήρηση.

Οι αυξήσεις των διοδίων εν μέσω αυτής της κατάρρευσης θεωρείται πρόκληση.

Όλα αυτά καθιστούν τη διαδρομή στην Εγνατία Οδό έναν «Γολογθά», ειδικά σε περίοδο με πολλή κίνηση. Ένα έργο που αποτέλεσε το καμάρι της Ελλάδας που προχωρούσε στο μέλλον πριν λίγα χρόνια και σήμερα μοιάζει να αποτελεί πλέον σκιά του εαυτού της…