Τρεις καταδικαστικές αποφάσεις-σταθμός από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατά της Ελλάδας
Για το δικαίωμα της οικογενειακής επανένωσης των προσφύγων στη χώρα
Με τρεις σημαντικές αποφάσεις που δημοσιεύθηκαν χθες, 23.06.2026, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για πρώτη φορά διαπίστωσε παραβίαση του δικαιώματος στην οικογενειακή ζωή και του δικαιώματος σε αποτελεσματική προσφυγή σε υποθέσεις οικογενειακής επανένωσης αναγνωρισμένων προσφύγων στην Ελλάδα.
Στις υποθέσεις Dotani κατά Ελλάδας (αρ. προσφ. 31077/23), Suji κατά Ελλάδας (αρ. προσφ. 13250/23) και T.N. κατά Ελλάδας (αρ. προσφ. 41855/23), το Δικαστήριο εξέτασε την παρατεταμένη αδράνεια των ελληνικών αρχών να αποφανθούν επί αιτημάτων οικογενειακής επανένωσης προσώπων που είχαν αναγνωριστεί ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, αλλά αδυνατούσαν αντικειμενικά να προσκομίσουν τα έγγραφα που απαιτεί η ελληνική νομοθεσία.
Και στις τρεις υποθέσεις, οι προσφεύγοντες είχαν υποβάλει αιτήσεις οικογενειακής επανένωσης με τις συζύγους και τα ανήλικα τέκνα τους, ωστόσο οι ελληνικές αρχές δεν προχώρησαν εγκαίρως στη λήψη απόφασης, εμμένοντας στην προσκόμιση εγγράφων τα οποία οι ενδιαφερόμενοι αδυνατούσαν αντικειμενικά να προσκομίσουν.
Στην υπόθεση Dotani, ο προσφεύγων, αναγνωρισμένος πρόσφυγας από το Αφγανιστάν, αδυνατούσε αντικειμενικά να εξασφαλίσει έγγραφα επικυρωμένα από το Προξενικό Γραφείο της Ελλάδας στο Ισλαμαμπάντ, καθώς το Προξενικό Γραφείο αρνούνταν να επικυρώσει έγγραφα εκδοθέντα από το κυβερνών καθεστώς.
Dotani: «Όσο περιμέναμε, συχνά ένιωθα να μου κόβεται η ανάσα. Με αυτή την απόφαση ένιωσα ότι βρήκα τη φωνή μου»
Στην υπόθεση Suji, ο προσφεύγων αναγνωρισμένος πρόσφυγας, ανιθαγενής Ροχίνγκια από τη Μιανμάρ, αδυνατούσε να προσκομίσει ταξιδιωτικά έγγραφα διότι τα μέλη της οικογένειάς του στερούνταν ταξιδιωτικών εγγράφων λόγω της ανιθαγένειάς τους.
Suji: «Νιώθω δικαίωση. Είμαι συγκινημένος και έκπληκτος από την απόφαση.»
Στην υπόθεση T.N., ο προσφεύγων, αναγνωρισμένος πρόσφυγας από το Μπουρούντι, αδυνατούσε αντικειμενικά να προσκομίσει τα απαιτούμενα ταξιδιωτικά έγγραφα για τα μέλη της οικογένειάς του, καθώς είναι αιτούντες άσυλο στη Νότια Αφρική.
T.N.: «Είμαι ευγνώμων και, για πρώτη φορά μετά πολλά χρόνια, αισιόδοξος. Ελπίζω ότι κάποια μέρα θα μπορέσω να ξαναδώ την οικογένειά μου.» Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι ελληνικές αρχές δεν εξασφάλισαν διαδικασία επαρκώς ευέλικτη, αποτελεσματική και ταχεία για την εξέταση των αιτημάτων οικογενειακής επανένωσης. Ειδικότερα, διαπίστωσε ότι δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη οι αντικειμενικές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι προσφεύγοντες στην απόδειξη των οικογενειακών τους δεσμών και στην έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων. Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η Υπηρεσία Ασύλου, ως η μόνη αρμόδια αρχή, όφειλε να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις.
Και στις τρεις υποθέσεις το ΕΔΔΑ διαπίστωσε ομόφωνα παραβίαση του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που κατοχυρώνει το δικαίωμα στον σεβασμό της οικογενειακής ζωής, καθώς και παραβίαση του άρθρου 13 σε συνδυασμό με το άρθρο 8, κρίνοντας ότι οι προσφεύγοντες δεν διέθεταν αποτελεσματικό εσωτερικό ένδικο βοήθημα για να αντιμετωπίσουν την παρατεταμένη διοικητική αδράνεια.
Από τις αποφάσεις αυτές αναδεικνύεται ότι η προστασία της οικογενειακής ζωής απαιτεί από τα κράτη όχι μόνο να προβλέπουν διαδικασίες επανένωσης, αλλά και να διασφαλίζουν ότι αυτές λειτουργούν στην πράξη με αποτελεσματικότητα, ευελιξία και ταχύτητα. Η εξέταση αιτήσεων οικογενειακής επανένωσης δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια τυπική εφαρμογή των απαιτήσεων του νόμου. Οι ελληνικές αρχές οφείλουν να αξιολογούν τις ιδιαίτερες περιστάσεις κάθε υπόθεσης και να λαμβάνουν υπόψη τα πραγματικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες κατά την απόδειξη των οικογενειακών τους δεσμών και την εξασφάλιση των απαιτούμενων ταξιδιωτικών εγγράφων.
Οι διαπιστώσεις του Δικαστηρίου συνάδουν με τα ευρήματα της πρόσφατης έκθεσης του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, «Οικογενειακές Επανενώσεις Αναγνωρισμένων Προσφύγων στην Ελλάδα – Ιούλιος 2025», η οποία αναλύει το ισχύον νομικό πλαίσιο και καταγράφει τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι αναγνωρισμένοι απρόσφυγες στην πράξη κατά την άσκηση του δικαιώματος οικογενειακής επανένωσης.
Η έκθεση είναι διαθέσιμη εδώ στα αγγλικά.
Οι αποφάσεις αυτές αναμένεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην πρακτική εξέτασης αιτημάτων οικογενειακής επανένωσης στην Ελλάδα, ιδίως σε υποθέσεις αναγνωρισμένων προσφύγων που αδυνατούν αντικειμενικά να προσκομίσουν τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά έγγραφα.
*Όλες οι υποθέσεις υποστηρίχθηκαν νομικά από το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Στο ΕΔΔΑ κατατέθηκαν παρεμβάσεις τρίτου (third party interventions): στην Dotani κατά Ελλάδος από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, το The AIRE Centre (Advice on Individual Rights in Europe), την European Council on Refugees and Exiles (ECRE) και τον Dutch Council for Refugees· στην Suji κατά Ελλάδος από το The AIRE Centre, την ECRE, τον Dutch Council for Refugees και το European Network on Statelessness (ENS)· και στην T.N. κατά Ελλάδος από το International Refugee Assistance Project (IRAP) και την Equal Rights Beyond Borders.
ΠΗΓΗ: Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες
