Kudzai Kanyepi: Μια γυναίκα γιατρεύει καρδιές στην ανδροκρατούμενη Ζιμπάμπουε
Η πρωτοπόρος γυναίκα είναι καρδιοχειρουργός της Ζιμπάμπουε και μιλάει για την ιατρική και το μισογυνισμό
«Στόχος μου είναι να ιδρύσω τελικά ένα ίδρυμα για να βοηθήσω νεαρά κορίτσια που θέλουν να γίνουν καρδιοχειρουργοί και παιδιά που θέλουν να έχουν πρόσβαση σε καρδιοχειρουργική».
Σ ‘έναν ανδροκρατούμενο κλάδο η Kudzai Kanyepi κατάφερε όχι μόνο να εδραιωθεί αλλά και να ”χτίσει” μια λαμπρή καριέρα στον τομέα της καρδιοχειρουργικής.
Ήταν μόλις η 12η γυναίκα στην Αφρική που απέκτησε τον τίτλο αυτό – από τότε έχουν προστεθεί άλλες τέσσερις. Με πάνω από 100 επεμβάσεις στο ενεργητικό της, συχνά αντιμετωπίζει ρατσιστικές συμπεριφορές στην εργασίας της. Μισογυνία και διακρίσεις που δεν την έχουν φέρει ωστόσο σε σημείο να μειωθεί η αγάπη της για το χειρουργείο. Στη Νότια Αφρική, όπου εκπαιδεύτηκε ως καρδιοχειρουργός, βρισκόταν ανάμεσα σε άλλες γυναίκες γιατρούς, αλλά όταν επέστρεψε στην πατρίδα της, τη Ζιμπάμπουε, εντάχθηκε σε μια μικρή ομάδα μόλις τεσσάρων καρδιοθωρακοχειρουργών στη χώρα, οι οποίοι ήταν όλοι άνδρες.
«Όλα είχαν να κάνουν με το να αποδείξω ξανά την αξία μου»
Η Kanyepi μεγάλωσε στην πρωτεύουσα της Ζιμπάμπουε, το Χαράρε, και λέει ότι ήταν τυχερή που η μητέρα της μπόρεσε να την στείλει σε μερικά από τα καλύτερα σχολεία της πόλης, ήταν μια συγκυρία που την οδήγησε να στραφεί στην ιατρική. Στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας στο Μπουλαβάγιο, εγγράφηκε για να σπουδάσει ηλεκτρονική μηχανική, όμως η τάξη ήταν πλήρης και το πανεπιστήμιο μπορούσε να την δεχτεί μόνο σε μαθήματα ιατρικής. Η φλόγα άναψε και σύντομα η Kanyepi μεταγράφηκε στο Πανεπιστήμιο της Ζιμπάμπουε για να σπουδάσει το πτυχίο που η μητέρα της πάντα πίστευε κρυφά ότι ήταν το πεπρωμένο της: την ιατρική.
Το 2017 μετακόμισε στη Νότια Αφρική για να εκπαιδευτεί ως καρδιοχειρουργός στο κεντρικό νοσοκομείο Inkosi Albert Luthuli στο Ντέρμπαν. Η Αφρική έχει μια ιστορία πρωτοποριακών καρδιοχειρουργικών επεμβάσεων. Στο Κέιπ Τάουν ο Christiaan Barnard πραγματοποίησε την πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς από άνθρωπο σε άνθρωπο στον κόσμο το 1967. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι οι καρδιαγγειακές παθήσεις είναι η κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως, ευθυνόμενες για 19,8 εκατομμύρια θανάτους το 2022 – το 80% των οποίων συμβαίνουν σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, συμπεριλαμβανομένης της Αφρικής – η καρδιοθωρακική χειρουργική είναι υψηλού κόστους και δεν είναι διαθέσιμη σε πολλές χώρες, ενώ σε ολόκληρη την ήπειρο υπάρχει έλλειψη εξειδικευμένων χειρουργών και γιατρών.
Η Kanyepi συνεχίζει να εργάζεται στη Ζιμπάμπουε, απορρίπτοντας ευκαιρίες να μείνει στο εξωτερικό, γιατί θεωρεί σημαντική την υπηρεσία στον τόπο της και στους συνανθρώπους. Επίσης, στηρίζει την εκπαίδευση και την ενθάρρυνση νέων γυναικών γιατρών, ειδικά σε σπάνιες ειδικότητες. Παρά τις επιτυχίες στον τομέα, μια γυναίκα ιατρός και ειδικά της καρδιοχειρουργικής, αντιμετωπίζετε συνολικά με σκεπτικισμό και αμφιβολία, η μισογυνία ”μιλάει πολλές γλώσσες”.
«Θυμάμαι τη μέρα που μπήκα στο νοσοκομείο. Τότε άλλαξε η ζωή μου»
«Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής μου, έπρεπε να κάνω όσα και οι άνδρες. Έπειτα, έπρεπε να κάνω διπλάσια δουλειά από τους άνδρες συναδέλφους μου για να αποδείξω ότι ξέρω τι κάνω», έχει δηλώσει σε συνεντεύξεις της. Παρόλα αυτά, προσθέτει: «Στον ιδιωτικό τομέα, υπάρχουν άνθρωποι που απλά δεν μου στέλνουν ασθενείς επειδή είμαι γυναίκα, δεν πιστεύουν ότι η εκπαίδευση που έλαβα είναι της ίδιας ποιότητας. Υπάρχει αυτή η εσφαλμένη αντίληψη». Οι γυναίκες έχουν πιο εύκολη ζωή για μερικούς, αστείο. Μία γυναίκα, ισορροπεί μέσα στην καθημερινότητα της τους παρακάτω ρόλους: Σύντροφος/σύζυγος, μητέρα, επιστήμονας, φίλη/κοινωνικός άνθρωπος, οικονομική διαχειρίστρια, προσωπικές ανάγκες και όλοι αυτοί συνυπάρχουν καθημερινά και συχνά απαιτούνται ταυτόχρονα. Το μειονέκτημα του να είσαι πρωτοπόρος στον τομέα σου σε μια ανδροκρατούμενη εργασία στη Ζιμπάμπουε αλλά και σε όλον τον υπόλοιπο κόσμο.
«Η στιγμή που συνειδητοποιείς τη δύναμη του Θεού»
Ο Δρ Rajhmun Madansein, επικεφαλής της καρδιοθωρακικής χειρουργικής στο Inkosi, ο οποίος εκπαίδευσε την Kanyepi, είχε επίσης διδάξει τη Lindiwe Sidali, την πρώτη αφρικανίδα καρδιοθωρακική χειρουργό της Νότιας Αφρικής. Η Sidali, έγινε πηγή έμπνευσης και μέντορας της. Η Kanyepi είχε μόλις γίνει μητέρα όταν ξεκίνησε την εκπαίδευσή της στη χειρουργική, έχοντας φτάσει στο Ντέρμπαν εννέα μηνών έγκυος. Ήταν δύσκολο να ισορροπήσει την εκπαίδευση και τη μητρότητα, αλλά είχε την εξαιρετικά ισχυρή υποστήριξη της οικογένειάς της – της μητέρας της. Αυτό της επέτρεψε να συνεχίσει να ασχολείτο με την καρδιοχειρουργική, να εδραιωθεί και να πετύχει στον τομέα της. Για να εκτελέσεις μια καρδιοχειρουργική επέμβαση, πρέπει να σταματήσεις την καρδιά. Οι μηχανές αναλαμβάνουν. Μετά την επέμβαση, η καρδιά αρχίζει να χτυπά ξανά. Αυτή είναι η στιγμή που συνειδητοποιείς τη δύναμη του Θεού, το θεϊκό είναι πάνω απ’ όλα ανθρώπινο.
