Γιατί οι πιέσεις στον πληθωρισμό αποτελούν προμήνυμα για όλη την Ευρώπη
Η εύθραυστη κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ επηρεάζει καθοριστικά την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, συμπαρασύροντας τις τιμές προς τα πάνω - Τα «καμπανάκια» που ηχούν, προπομπός εξελίξεων
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ένα ισχυρό ενεργειακό σοκ με αλυσιδωτές αντιδράσεις στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας τις τιμές, την ανάπτυξη και τη νομισματική πολιτική. Ο πληθωρισμός «γιγαντώνεται» επαναφέροντας στο προσκήνιο έντονες ανησυχίες.
Η παρατεταμένη άνοδος των τιμών του πετρελαίου απειλούν να ανατρέψουν τον σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), προμηνύοντας σημαντικές εξελίξεις στο κόστος δανεισμού.
Το «τράνταγμα» της Ευρωζώνης
Η πρώτη ηχηρή προειδοποίηση έρχεται από το Βέλγιο, όπου τα προκαταρκτικά στοιχεία για τον εναρμονισμένο ευρωπαϊκό δείκτη τιμών καταναλωτή (HICP) έδειξαν μια απροσδόκητη εκτίναξη στο 4,3% για τον Απρίλιο, από μόλις 1,65% τον Μάρτιο. Η άνοδος αυτή χαρακτηρίζεται εντυπωσιακή, δεδομένου ότι τον Ιανουάριο ο πληθωρισμός στη χώρα ήταν αρνητικός στο -0,7% και τον Φεβρουάριο βρισκόταν στο 0,9%.
Σύμφωνα με έγκριτους αναλυτές οι πληθωριστικές πιέσεις που παρατηρούνται στη χώρα της κεντρικής Ευρώπης μετακυλίονται γρήγορα στα δημόσια οικονομικά και την εθνική ανταγωνιστικότητα. Αυτό συμβαίνει επειδή η χώρα εφαρμόζει σύστημα αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής, το οποίο συνδέει άμεσα τους μισθούς και τα επιδόματα με τις τιμές. Κατά συνέπεια, αυξάνεται με ταχύτητα τόσο το εργατικό κόστος όσο και οι κρατικές δαπάνες.
Πιθανή η αύξηση των επιτοκίων
Την ίδια στιγμή, από το βήμα συνεδρίου στην Αθήνα που διοργάνωσαν οι Financial Times με την «Κ», ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα για τις επόμενες κινήσεις της ΕΚΤ. Προειδοποίησε ότι η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να οδηγηθεί σε νέα αύξηση των επιτοκίων, εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν στα τρέχοντα υψηλά επίπεδα.
Οι αγορές και η πλειονότητα των οικονομολόγων αναμένουν ότι η κεντρική τράπεζα θα προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης. Εάν οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιωθούν, θα πρόκειται για την πρώτη αύξηση του κόστους δανεισμού στην Ευρωζώνη από τον Σεπτέμβριο του 2023. Ωστόσο, στο εσωτερικό της ΕΚΤ καταγράφεται διάσταση απόψεων, αναδεικνύοντας το μέγεθος του διλήμματος. Ορισμένοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι τα υπάρχοντα μακροοικονομικά στοιχεία επαρκούν για να δικαιολογήσουν μια άμεση αύξηση των επιτοκίων. Αντίθετα, μια άλλη μερίδα στελεχών υποστηρίζει ότι οι οικονομικές προοπτικές θα πρέπει να επιδεινωθούν περαιτέρω προτού ληφθεί μια τέτοια οριστική απόφαση.
Όπως εξηγεί ο κ. Στουρνάρας, η εξέλιξη των πραγμάτων εξαρτάται σε απόλυτο βαθμό από το πότε θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Η τρέχουσα οικονομική εικόνα κινείται «μεταξύ του δεύτερου και του τρίτου σεναρίου» των προβλέψεων που είχε παρουσιάσει η ΕΚΤ τον Μάρτιο. «Εάν συνεχιστεί, τότε η ΕΚΤ δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να αυξήσει τα επιτόκια», δήλωσε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Το άλμα που έκανε ο πληθωρισμός τον Απρίλιο στην Ελλάδα
Ήδη στην Ελλάδα, η άνοδος των τιμών της ενέργειας μετά τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, επιβαρύνοντας άμεσα τον τομέα της στέγασης, τις μεταφορές και τις καταναλωτικές προσδοκίες.
Καύσιμα, ενέργεια, μεταφορές και βασικά είδη διατροφής συνθέτουν ένα περιβάλλον διαρκών ανατιμήσεων, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη και ενισχύοντας τη συγκράτηση δαπανών.
Οι αυξήσεις αποτυπώθηκαν στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που ανακοίνωσε πληθωρισμό για τον Απρίλιο (2026) στο 5,4% σε ετήσια βάση.
Μεγαλύτερη πίεση άσκησε το κόστος των μεταφορών, το οποίο αυξήθηκε κατά 10% σε σύγκριση με τον περσινό Απρίλιο. Άλμα καταγράφηκε στο πετρέλαιο κίνησης (+32,4% σε ετήσια βάση), στη βενζίνη (+17,1%) και άλλου είδους καύσιμα (+42,4%). Αυξημένο κατά 18,6% ήταν και το κόστος μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο.
Το κόστος των τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών σημείωσε αύξηση 4,4%, με τις τιμές του μοσχαριού να ανεβαίνουν κατά 19,2%, σε αρνί και κατσίκι κατά 13,3%, σε μαργαρίνη και φυτικά έλαια κατά 11,6%, μεταξύ άλλων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αρμοδίων παραγόντων, οι πιέσεις στους καταναλωτές θα ενταθούν τους επόμενους μήνες, καθώς το κύμα ανατιμήσεων δεν αναμένεται να «ξεφουσκώσει».
Δεν υπάρχει φως στο τούνελ
Η ελληνική οικονομία εξαρτάται σε ποσοστό άνω του 75% από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Αν και η βαρύτητα της ενέργειας στον πληθωρισμό είναι παρόμοια με της Ευρωζώνης, στην Ελλάδα η άνοδος των τιμών των καυσίμων επηρεάζει άμεσα την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, η οποία με τη σειρά της αυξάνει το κόστος σε όλους τους κλάδους, ιδιαίτερα στις υπηρεσίες.
Όσο περνά ο χρόνος χωρίς να υπάρχει φως στο τούνελ οι προσδοκίες για μια σταθερή αποπληθωριστική πορεία και ισχυρή ανάπτυξη έρχονται αντιμέτωπες με τη σκληρή πραγματικότητα των αριθμών. Η ενεργοποίηση του κουμπιού που οδηγεί στο δυσμενές σενάριο δεν αποτελεί κινδυνολογία αλλά την καταγραφή μιας διολίσθησης της παγκόσμιας οικονομίας.
Πηγή: in.gr / Στράτος Ιωακείμ
