Ο πόλεμος που πληρώνουμε όλοι: Καύσιμα, τρόφιμα, πλαφόν και επιδόματα – Τα μέτρα ανά τον κόσμο

Οι πιο ευάλωτοι επωμίζονται το βαρύτερο βάρος - Με ποιον τρόπο προσπαθούν οι κυβερνήσεις να βάλουν ανάχωμα στο παγκόσμιο οικονομικό σοκ που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή

Ραφαήλ Γκαϊδατζής

1 Απριλίου 2026, 7:43 πμ

Ραφαήλ Γκαϊδατζής

1 Απριλίου 2026, 7:43 πμ

Η Μέση Ανατολή συνεχίζει να φλέγεται και μαζί… φλέγεται και η τσέπη μας, καθώς από τις πρώτες ημέρες των εχθροπραξιών είδαμε τον αντίκτυπο τους στην εγχώρια οικονομία και ιδιαίτερα στις τιμές των καυσίμων που «εκτοξεύθηκαν» πάνω από τα 2 ευρώ στα πρατήρια.

Η συνεχιζόμενη αστάθεια σε μια περιοχή με τόσο κρίσιμη σημασία για την ενέργεια, το εμπόριο και τις διεθνείς μεταφορές έχει προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις οδηγώντας σε αύξηση των τιμών και έντονες πληθωριστικές πιέσεις.

Οι συγκρούσεις στην περιοχή δημιουργούν ανησυχίες για διαταραχές στην προσφορά ενέργειας, με αποτέλεσμα οι τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται.

Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος μεταφοράς, παραγωγής και τελικά σε ακριβότερα προϊόντα για τους καταναλωτές.

Παράλληλα, οι θαλάσσιες οδοί εμπορίου επηρεάζονται σημαντικά. Εντάσεις σε στρατηγικά περάσματα οδηγούν σε καθυστερήσεις και αύξηση του κόστους μεταφοράς επιβαρύνοντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν υψηλότερα λειτουργικά κόστη, τα οποία συχνά μετακυλίονται στους πολίτες.

Το ΔΝΤ κάνει λόγο για ένα ακόμη σοκ, παγκόσμιο, αλλά ασύμμετρο, για την οικονομία του πλανήτη. Ακόμα και οικονομίες χωρών που άρχισαν να βρίσκουν τα πατήματά τους από προηγούμενες κρίσεις, κλυδωνίζονται εκ νέου.

«Πέρα από τον οδυνηρό ανθρώπινο φόρο αίματος, ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις οικονομίες των χωρών που έχουν πληγεί άμεσα, συμπεριλαμβανομένων ζημιών στις υποδομές και τις βιομηχανίες τους που θα μπορούσαν να γίνουν μακροχρόνιες. Αν και αυτές οι χώρες είναι ανθεκτικές, οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξής τους θα επηρεαστούν αρνητικά» υπογραμμίζει.

Οι πιο ευάλωτοι θα επωμιστούν το βαρύτερο βάρος

Οι άνθρωποι σε χώρες χαμηλών εισοδημάτων διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο όταν οι τιμές αυξάνονται, επειδή τα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν περίπου το 36% της κατανάλωσης κατά μέσο όρο, σε σύγκριση με 20% στις αναδυόμενες οικονομίες και 9% στις προηγμένες οικονομίες. Αυτό καθιστά οποιαδήποτε αύξηση στις τιμές των λιπασμάτων και των τροφίμων όχι μόνο ένα οικονομικό πρόβλημα αλλά και μια κοινωνικο-πολιτική.

Εάν οι αυξημένες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων συνεχιστούν, θα τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό παγκοσμίως. Ιστορικά, οι παρατεταμένες αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου τείνουν να ωθούν τον πληθωρισμό υψηλότερα και την ανάπτυξη χαμηλότερα. Με την πάροδο του χρόνου, το υψηλότερο κόστος μεταφορών και εισροών επηρεάζει τις τιμές των μεταποιημένων αγαθών και υπηρεσιών.

Στην Ευρώπη, μια ακόμη απότομη αύξηση των τιμών λόγω της ενέργειας θα προστεθεί στις υπάρχουσες πιέσεις που σχετίζονται με το κόστος ζωής, εντείνοντας τον κίνδυνο πιο επίμονων μισθολογικών αυξήσεων. Σε χώρες χαμηλού εισοδήματος όπου οι άνθρωποι ξοδεύουν μεγάλο μέρος των χρημάτων τους σε τρόφιμα, ειδικά στην Αφρική και σε μέρη της Μέσης Ανατολής, και στην Κεντρική Αμερική, οι υψηλότερες τιμές των τροφίμων συνεπάγονται οξύ κοινωνικό και οικονομικό κόστος.

Εάν οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις σε οποιαδήποτε από αυτές τις περιοχές πιστεύουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υψηλότερος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μπορεί να το ενσωματώσουν στους μισθούς και τις τιμές, καθιστώντας πιο δύσκολο να συγκρατηθεί το σοκ χωρίς μια πιο απότομη επιβράδυνση. Ο πόλεμος αυξάνει έτσι όχι μόνο τον τρέχοντα πληθωρισμό, αλλά και τον κίνδυνο οι προσδοκίες να γίνουν λιγότερο σταθερά σταθερές.

Οι ασφυκτικές πιέσεις που δέχονται οι καταναλωτές έχουν οδηγήσει τις κυβερνήσεις ανά τον κόσμο σε μια σειρά από μέτρα στήριξης και παρεμβάσεις προκειμένου να μπει ένα προσωρινό ανάχωμα στο «τσουνάμι» των αυξήσεων σε καύσιμα, προϊόντα κ.α

Τα μέτρα στήριξης στην Ελλάδα

Πριν από λίγες ημέρες η Πράξη Νομοθετικού Περιεχόμενου προσδιόρισε τα μέτρα επιδότησης καυσίμων και στήριξης πολιτών, αγροτών και μεταφορών, λόγω της αύξησης του ενεργειακού κόστους από την κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Τα μέτρα είναι προσωρινά, στοχευμένα και ισοδυναμούν με δημοσιονομική παρέμβαση ύψους 300 εκατ. ευρώ.

1. Επιδότηση diesel κίνησης

Η επιδότηση του diesel κίνησης στην αντλία ανέρχεται σε 20 λεπτά ανά λίτρο (με ΦΠΑ) και θα ισχύσει για το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου.

2. Fuel Pass – Ενίσχυση πολιτών

Η ενίσχυση μέσω ψηφιακής κάρτας για χρήση σε πρατήρια καυσίμων, Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και ταξί αντιστοιχεί σε επιδότηση περίπου 36 λεπτών ανά λίτρο βενζίνης.

Η επιδότηση μέσω fuel pass διαμορφώνεται ως εξής:

• Για τα αυτοκίνητα:

o 60 ευρώ για τις νησιωτικές περιοχές

o 50 ευρώ για την υπόλοιπη Ελλάδα

• Για τις μοτοσικλέτες:

o 35 ευρώ για τις νησιωτικές περιοχές

o 30 ευρώ για την υπόλοιπη Ελλάδα

Τα μέτρα θα ισχύσουν για το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου.

3. Επιδότηση λιπασμάτων

Προβλέπεται επιδότηση 15% στην αξία των τιμολογίων αγοράς λιπασμάτων, με αναδρομική ισχύ από τις 15 Μαρτίου και διάρκεια έως το τέλος Μαΐου.

Σημειώνεται ότι η αποζημίωση στις ακτοπλοϊκές εταιρείες, ώστε συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων, είναι το τέταρτο μέτρο της δέσμης. Επειδή όμως το κόστος που θα καταβληθεί είναι ετήσιο, δεν συμπεριλαμβάνεται στην Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου αλλά θα ψηφιστεί στη Βουλή, σε αυτόνομο νομοσχέδιο.

Εκτός από τα μέτρα στήριξης των πολιτών, με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου θεσπίζεται αποζημίωση προς επιχειρήσεις, φυσικά ή νομικά πρόσωπα, που ασχολούνται με την παραγωγή τυριού στη Λέσβο, για όσο διάστημα θα διαρκέσουν τα μέτρα απαγόρευσης διάθεσης γαλακτοκομικών προϊόντων λόγω κρουσμάτων αφθώδους πυρετού. Το μέτρο αυτό έχει αναδρομική ισχύ από 15 Μαρτίου 2026.

Οι τέσσερις πυλώνες της Κομισιόν

Ο δισταγμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε όλοι να αντιμετωπίσουν πιο εύκολα την κρίση, δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν καθόλου μέτρα στήριξης. Από την περασμένη Παρασκευή, η Κομισιόν έδωσε στους υπουργούς οικονομικών της Ευρωζώνης ένα περίγραμμα της εργαλειοθήκης, την οποία θα παρουσιάσει το επόμενο διάστημα αναλυτικά, σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούν οι χώρες της ΕΕ να στηρίξουν την πραγματική οικονομία. Το περίγραμμα αυτό είχε τέσσερις πυλώνες, τους εξής:

Την ενθάρρυνση των καταναλωτών να εξοικονομούν ενέργεια, όπως ενημερωτικές εκστρατείες και στοχευμένα κίνητρα.
Εισοδηματικές ενισχύσεις. Αυτή είναι μια προτιμώμενη επιλογή. Προστατεύει την αγοραστική δύναμη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών χωρίς να στρεβλώνει τα σήματα των τιμών της αγοράς, αν και απαιτεί ακριβή στόχευση για την αποφυγή αναποτελεσματικής στήριξης και υπερβολικής δημοσιονομικής επιβάρυνσης.
Προσαρμογή της δομής των φόρων και των τελών ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να καταπολεμηθούν οι υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, υποστηρίζοντας παράλληλα την ηλεκτροδότηση. Ενώ θα βοηθήσει στην επιτάχυνση της ηλεκτροδότησης της οικονομίας, ενέχει τον κίνδυνο να δημιουργήσει ελλείμματα εσόδων στους εθνικούς προϋπολογισμούς και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να χρησιμοποιείται προσεκτικά.
Παρεμβάσεις τιμών για ευάλωτους καταναλωτές και επιχειρήσεις, με τη μορφή διβάθμιας τιμολόγησης για την ηλεκτρική ενέργεια ή το φυσικό αέριο. Τέτοιες παρεμβάσεις θα παρείχαν ελάφρυνση τιμών για τους ευάλωτους καταναλωτές και επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα ένα κίνητρο για εξοικονόμηση ενέργειας. Η επιτροπή παραδέχεται ότι έτσι έχουμε στρέβλωση στις τιμές της ενέργειας, με αποτέλεσμα οικονομικές ανεπάρκειες. Σύμφωνα με τις οδηγίες για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, τα κράτη-μέλη μπορούν, εάν το επιθυμούν, να παρέμβουν στον καθορισμό των τιμών για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στα ενεργειακά φτωχά ή ευάλωτα νοικοκυριά. Αυτή η στήριξη μπορεί να επεκταθεί στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και σε όλα τα νοικοκυριά, εάν το Συμβούλιο κηρύξει περιφερειακή ή πανευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, οι προϋποθέσεις για την κήρυξη μιας τέτοιας κρίσης δεν πληρούνται επί του παρόντος.

Μήνυμα ετοιμότητας από τους G7

Οι χώρες της G7 δήλωσαν ότι είναι έτοιμες να λάβουν «κάθε αναγκαίο μέτρο» για τη διατήρηση της σταθερότητας στην αγορά ενέργειας μέσω συντονισμένης δράσης

Οι υπουργοί Ενέργειας και Οικονομικών της G7 δήλωσαν ότι παρακολουθούν στενά τον τρόπο με τον οποίο ο πόλεμος στο Ιράν επηρεάζει τις αγορές ενέργειας και εμπορευμάτων, τον πληθωρισμό, καθώς και τη συνολική οικονομική σταθερότητα. Ακόμη, σημείωσαν ότι είναι έτοιμοι να λάβουν «κάθε αναγκαίο μέτρο» για να διασφαλίσουν τη σταθερότητα των ενεργειακών αγορών.

«Είμαστε έτοιμοι να λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα σε συντονισμό με τους εταίρους μας, μεταξύ άλλων για τη διατήρηση της σταθερότητας και της ασφάλειας της αγοράς ενέργειας. Αναγνωρίζουμε τη σημασία της συντονισμένης διεθνούς δράσης για τον μετριασμό των διαρροών και τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας», αναφέρεται στη δήλωση.

Αν και οι ηγέτες της G7 δεν συμφώνησαν σε κανένα συγκεκριμένο βήμα -όπως μια νέα απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου- οι συζητήσεις ανοίγουν το δρόμο για νέα αξιολόγηση από τους Ευρωπαίους υπουργούς ενέργειας.

Οι υπουργοί θα επανεξετάσουν την ενεργειακή ασφάλεια και τα επίπεδα εφοδιασμού σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς το μπλοκ προσπαθεί να περιορίσει μια πετρελαϊκή κρίση που, σύμφωνα με τον Φατίχ Μπιρόλ, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, θυμίζει τη δεκαετία του 1970.

Ο ΔΟΕ έχει ήδη συντονίσει την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου στις 11 Μαρτίου για να μετριάσει το έλλειμμα που προκλήθηκε από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, αλλά αποδείχθηκε ανεπαρκές για να αντιμετωπιστεί η ραγδαία αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Τεχνικοί εμπειρογνώμονες της ΕΕ σε θέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεδριάζουν τακτικά για να αξιολογήσουν τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι το μπλοκ αντιμετωπίζει κυρίως την αστάθεια των τιμών. Ωστόσο, η συνάντηση με τους υπουργούς Ενέργειας αποσκοπεί στην αποτίμηση των σημερινών αποθεμάτων εν μέσω αυξανόμενης απρόβλεπτης κατάστασης, καθώς τα δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου που κατευθύνονται προς την Ευρώπη έχουν εκτραπεί προς την Ασία εν μέσω υψηλότερων τιμών.

Η ξαφνική άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου προκάλεσε σοκ στις αγορές, ανεβάζοντας το αργό πετρέλαιο τύπου Brent στα 119 δολάρια ανά βαρέλι, από περίπου 70 δολάρια πριν από τον πόλεμο. Οι αναλυτές λένε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν στα 200 δολάρια εν μέσω απρόβλεπτων σεναρίων από τη σύγκρουση.

Όσον αφορά το φυσικό αέριο, οι αναλυτές προβλέπουν ότι οι τιμές θα μπορούσαν να εκτοξευθούν στα επίπεδα της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν το μπλοκ έχασε απότομα το 44% έως 45% των εισαγωγών του από τη Ρωσία, μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία.

Τη Δευτέρα, ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας ζήτησε στοχευμένα μέτρα που θα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με μια μακροπρόθεσμη στρατηγική, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, της ενίσχυσης της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της δημιουργίας μιας ενεργειακής ένωσης, δήλωσε στο X.

Ο Γιόργκενσεν σημείωσε ότι το μπλοκ «πρέπει να επιταχύνει την πορεία προς την ενεργειακή ανεξαρτησία» αναβαθμίζοντας τις υποδομές του δικτύου του, βασικό στοιχείο για τη βελτιστοποίηση των ροών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την αποφυγή συμφόρησης και περικοπών στο δίκτυο.

Ο Δανός επίτροπος προέτρεψε τους ευρωβουλευτές στις 25 Μαρτίου να υποστηρίξουν μια «ταχεία και φιλόδοξη συμφωνία (Grids Package)», ώστε να επιταχυνθεί η κατασκευή υποδομών και διασυνδέσεων που «χρειάζονται απεγνωσμένα».

Τι συμβαίνει με το ΦΠΑ στα τρόφιμα

Αρκετές χώρες έχουν προωθήσει πρόσφατα μέτρα μείωσης ή αναπροσαρμογής του ΦΠΑ στα τρόφιμα με στόχο τη μείωση του κόστους ζωής, την αντιμετώπιση του πληθωρισμού ή την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών, ακόμα και πριν τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Η κυβέρνηση της Σουηδίας ανακοίνωσε σημαντική μείωση του ΦΠΑ για τα τρόφιμα, από 12% στο 6%, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί το κόστος των αγορών για τα νοικοκυριά.

Η μείωση θα ισχύσει από 1η Απριλίου 2026 έως το Δεκέμβριο 2027 — πρόκειται για προσωρινό αλλά σημαντικό μέτρο φορολογικής ελάφρυνσης.

Η αυστριακή κυβέρνηση προχωρά σε μείωση του ΦΠΑ στα βασικά τρόφιμα στο 5%, μειώνοντας σημαντικά την επιβάρυνση που επιβαρύνει σήμερα τα καταναλωτικά καλάθια. Αυτό το μέτρο σχεδιάζεται να εφαρμοστεί στα μέσα του 2026.

Η Λετονία έχει εγκρίνει νομοθεσία για προσωρινή μείωση του ΦΠΑ σε ορισμένα βασικά τρόφιμα στο 12% (από υψηλότερο κανονικό συντελεστή), με ισχύ από 1η Ιουλίου 2026 έως 30 Ιουνίου 2027. Οι μειώσεις αφορούν προϊόντα όπως ψωμί, γάλα, φρέσκο κρέας πουλερικών και αυγά.

Η Φινλανδία έχει προωθήσει μικρή μείωση ΦΠΑ από 14% στο 13.5% για τα τρόφιμα, ως μέρος του προϋπολογισμού του 2025-2026. Αν και η μείωση είναι αρκετά μικρή για να επηρεάσει σημαντικά τις τελικές τιμές, συνιστά νομοθετική κίνηση προς ανακούφιση του κόστους διαβίωσης.

Η κυβέρνηση στις Μπαχάμες ανακοίνωσε την εξάλειψη του ΦΠΑ στα προϊόντα παντοπωλείου (από 5% στο 0%), σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η ακρίβεια και να στηριχθούν οι οικογένειες. Η εφαρμογή ξεκινά από τον Απρίλιο 2026.

Στην Ελλάδα τέθηκε ανώτατο όριο κέρδους και σε τρόφιμα καθώς και σε βασικά αγαθά. Κανένα προϊόν δεν θα μπορεί να πωλείται με μεγαλύτερο μικτό ποσοστό κέρδους ανά κωδικό από το μέσο ποσοστό που είχε το ίδιο προϊόν μέσα στο 2025. Το μέτρο αυτό θα ισχύει αρχικά μέχρι τις 30 Ιουνίου.

Σε περίπτωση παραβίασης του μέτρου προβλέπονται πρόστιμα που μπορεί να φτάσουν έως και τα 5 εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και την ποσότητα των προϊόντων όπου διαπιστώθηκε υπερβολικό κέρδος. Η ρύθμιση αφορά τη βιομηχανία τροφίμων, τις επιχειρήσεις χονδρικού εμπορίου, τα σούπερ μάρκετ και τις εταιρείες που εμπορεύονται τα συγκεκριμένα προϊόντα.

Αυτά είναι τα 61 βασικά προϊόντα σούπερ μάρκετ με πλαφόν στο περιθώριο κέρδους

Ρύζι
Ψωμί για τοστ
Ψωμί φρατζόλα
Φρυγανιές
Μακαρόνια τύπου σπαγγέτι
Αλεύρι για όλες τις χρήσεις
Όσπρια (φακές)
Όσπρια (φασόλια)
Όσπρια (ρεβύθια)
Πάριζα
Γαλοπούλα (αλλαντικά)
Κατεψυγμένα ψάρια
Φρέσκα ψάρια
Νωπό χοιρινό
Νωπό κοτόπουλο και μέρη κοτόπουλου
Νωπό μοσχάρι
Νωπό κρέας από αρνί, κατσίκι ή πρόβατο
Έτοιμα γεύματα (υπεραγορές)
Γάλα φρέσκο πλήρες
Γάλα φρέσκο με χαμηλά λιπαρά
Γάλα υψηλής παστερίωσης (μακράς διάρκειας) πλήρες
Γάλα υψηλής παστερίωσης (μακράς διάρκειας) με χαμηλά λιπαρά
Γάλα εβαπορέ
Γιαούρτι από γάλα αγελάδος χωρίς γεύσεις
Γιαούρτι από γάλα αγελάδος χωρίς γεύσεις με χαμηλά λιπαρά
Τυρί φέτα
Λευκό τυρί
Τυρί γκούντα
Τυρί με χαμηλά λιπαρά
Χυμός τομάτας διατηρημένος
Αυγά
Μαργαρίνες
Βούτυρο αγελάδος
Ελαιόλαδο
Ηλιέλαιο
Κατεψυγμένα λαχανικά
Λευκή ζάχαρη
Γλυκαντικές ουσίες κατάλληλες για διαβητικούς (π.χ. στέβια)
Δημητριακά
Κρέμα βρεφικής ηλικίας
Γάλα βρεφικής ηλικίας
Κάθε τύπου καφές (π.χ. ελληνικός, τύπου espresso σε κάψουλα, στιγμιαίος, γαλλικός)
Σοκολάτες και σοκολατοειδή
Μπισκότα
Χυμός πορτοκάλι
Απορρυπαντικά πλυντηρίου ρούχων (υγρά και σε σκόνη – όχι ταμπλέτες)
Απορρυπαντικά για σφουγγάρισμα και καθαρισμού επιφανειών – χλωρίνες
Απορρυπαντικά πιάτων για πλύσιμο στο χέρι
Χαρτί κουζίνας
Χαρτί υγείας
Οδοντόκρεμες
Ξυριστικές μηχανές και ανταλλακτικά ξυριστικών μηχανών
Σαμπουάν
Σαπούνια σε στερεή και σε υγρή μορφή
Αφρόλουτρα
Πάνες ακράτειας
Πάνες για μωρά
Μωρομάντηλα
Σαμπουάν για μωρά
Τροφές για σκύλους
Τροφές για γάτες

Πώς αντιμετωπίζουν την ενεργειακή κρίση οι υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης

Ισπανία

Στις 20 Μαρτίου, η ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε ένα σχέδιο αντιμετώπισης της κρίσης ύψους 5 δισ. ευρώ για τον μετριασμό των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις τιμές της ενέργειας και σε άλλους τομείς.

Το διάταγμα μειώνει τον ΦΠΑ στα καύσιμα, την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο στο 10%, περιλαμβάνει εκπτώσεις έως και 30 λεπτά ανά λίτρο καυσίμου και παρέχει άμεση ενίσχυση σε μεταφορείς, αγρότες, κτηνοτρόφους και αλιείς, καθώς και επιδοτήσεις για λιπάσματα και φορολογικές ελαφρύνσεις για εταιρείες και καταναλωτές με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση.

Περιλαμβάνει επίσης μερική αποζημίωση για την αύξηση του κόστους στις τακτικές θαλάσσιες επιβατικές μεταφορές, πάγωμα των ανώτατων τιμών βουτανίου και προπανίου, ευελιξία στις συμβάσεις προμήθειας και μειώσεις στον φόρο αποθήκευσης φυσικού αερίου υπόγεια.

Κύπρος

Η Κύπρος θα μειώσει περαιτέρω τον φόρο προστιθέμενης αξίας στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, θα μειώσει τους φόρους στα καύσιμα και θα επιδοτήσει τους μισθούς στον κλάδο του τουρισμού, ο οποίος αποτελεί βασικό τομέα της οικονομίας, προκειμένου να βοηθήσει τους πολίτες να αντιμετωπίσουν την αύξηση του κόστους ζωής που οφείλεται στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, δήλωσε την περασμένη Πέμπτη (26/03) ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης.

Η Κύπρος, η χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρίσκεται πλησιέστερα στη Μέση Ανατολή, έχει σημειώσει επιβράδυνση στις τουριστικές κρατήσεις, καθώς η σύγκρουση που πλήττει την περιοχή δημιουργεί ανησυχίες για την ασφάλεια στους ταξιδιώτες, μετά την επίθεση με drone σε βρετανική βάση στο νησί στις 2 Μαρτίου.

Ο Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι τα μέτρα θα τεθούν σε ισχύ τον Απρίλιο και τον Μάιο και θα έχουν διαφορετική διάρκεια. Το μέτρο για την επιδότηση των μισθών στον τουριστικό τομέα έως και 30% ισχύει για τον Απρίλιο του 2026, ενώ η μείωση του ΦΠΑ στο 5% στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών θα ισχύει μέχρι τον Μάρτιο του 2027, ανέφερε. Ο συντελεστής ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια έχει ήδη μειωθεί στο 9% από 19%, λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Ηνωμένο Βασίλειο

Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο παράγεται από φυσικό αέριο και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι τιμές της βενζίνης έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 18 μηνών λόγω της ανόδου των διεθνών τιμών του πετρελαίου, σύμφωνα με τον οδικό σύλλογο RAC.

Η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να παρέμβει εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι πωλητές βενζίνης εκμεταλλεύονται την κρίση για να αποκομίσουν κέρδη – κάτι που η Ένωση Λιανοπωλητών Βενζίνης αρνείται ότι συμβαίνει.

Εν τω μεταξύ, τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης θα έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε ένα πακέτο 53 εκατομμυρίων λιρών που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός τον Μάρτιο για να βοηθήσει στην κάλυψη των δαπανών.

Νορβηγία

Η Νορβηγία θα μειώσει προσωρινά τους φόρους επί της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης, ανακοίνωσε η κυβέρνηση.

Από την 1η Απριλίου, ο φόρος επί της βενζίνης θα μειωθεί κατά 4,41 κορώνες (39 σεντς) ανά λίτρο και ο φόρος επί του πετρελαίου κίνησης κατά 2,85 κορώνες (25 σεντς) ανά λίτρο, ανέφερε η κυβέρνηση σε ανακοίνωσή της.

Η Νορβηγία, ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ευρώπη μετά τη Ρωσία, έχει τον μεγαλύτερο αριθμό ηλεκτρικών οχημάτων ανά κάτοικο στον κόσμο, τα οποία αντιπροσώπευαν περίπου το 32% του στόλου αυτοκινήτων της χώρας τον Δεκέμβριο του 2025.

Τα αυτοκίνητα ντίζελ αντιπροσώπευαν το 31,8% του στόλου, σε σύγκριση με το 23,9% για τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα και το 12,6% για διάφορα υβριδικά, πράγμα που σημαίνει ότι, εκτός από την πλεονεκτική της θέση ως παραγωγού πετρελαίου, δεν εξαρτάται επίσης από τα καύσιμα μεταφοράς στον ίδιο βαθμό με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ιρλανδία

Οι φόροι στη βενζίνη και το ντίζελ μειώθηκαν στο πλαίσιο μιας σειράς μέτρων που εισήγαγε η κυβέρνηση για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Στο πλαίσιο του πακέτου μέτρων ύψους 235 εκατ. ευρώ, η αναστολή της εισφοράς της Εθνικής Υπηρεσίας Αποθεμάτων Πετρελαίου (NORA) θα μειώσει επίσης την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης.

Τα μέτρα περιλαμβάνουν επίσης μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, στο πράσινο ντίζελ, ενώ οι επιδοτήσεις θέρμανσης για τους δικαιούχους κοινωνικής πρόνοιας θα παραταθούν για τέσσερις εβδομάδες.

Πολωνία

Η Πολωνία θα μειώσει φόρους στα καύσιμα, θα θέσει ανώτατο όριο στην τιμή στην αντλία και μπορεί να επιβάλει φόρο υπερκερδών στις εταιρίες ενέργειας, όπως δήλωσε σήμερα ο πρωθυπουργός της χώρας, μέτρα που αναμένεται να καλωσορίσουν οι οδηγοί τα οποία όμως οδήγησαν στην πτώση των μετοχών του κρατικής ιδιοκτησίας διυλιστηρίου Orlen.

Ο Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι ο ΦΠΑ στα καύσιμα θα μειωθεί στο 8% από 23%, ενώ ο ειδικός φόρος κατανάλωσης θα μειωθεί στο ελάχιστο της ΕΕ — 29 γρόσια (υποδιαίρεση του εθνικού νομίσματος ζλότι) για τη βενζίνη και 28 γρόσια για το πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ).

Πρόσθεσε πως η Πολωνία εργάζεται για την επιβολή φόρου υπερκερδών στις πετρελαϊκές εταιρίες.

“Ακόμη και πριν από τις διακοπές (του Πάσχα), θα πρέπει να δούμε τις τιμές να πέφτουν περίπου κατά 1,2 ζλότι το λίτρο για όλα τα καύσιμα”, είπε ο Τουσκ.

“Θέλουμε αυτή τη μείωση για να έχουμε έναν πραγματικό αντίκτυπο στις τιμές, όχι για να γεμίσουμε τις τσέπες όσων εμπλέκονται στο εμπόριο καυσίμων”, πρόσθεσε.”Για την περίοδο εφαρμογής αυτών των μειώσεων στον ΦΠΑ και στον ειδικό φόρο κατανάλωσης, θα εισαγάγουμε μια ανώτατη τιμή λιανικής για τα καύσιμα”.

Ο Τουσκ είπε ότι η Πολωνία θα ενεργήσει αν χρειαστεί έτσι ώστε ξένοι οδηγοί να μην εκμεταλλευθούν τις μειώσεις των τιμών και ότι θα μελετήσει το σύστημα της Σλοβακίας με βάση το οποίο τα αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες κυκλοφορίας πληρώνουν περισσότερα από τα αυτοκίνητα με σλοβακικές πινακίδες στα βενζινάδικα.

“Δεν θα διστάσουμε να χρησιμοποιήσουμε τέτοια εργαλεία εφόσον χρειαστεί”, είπε. “Θα τα παρακολουθήσουμε αυτές τις λίγες ημέρες για να δούμε αν η κλίμακα απαιτεί τέτοιες ενέργειες”.

Φόροι και εισφορές, του ΦΠΑ και του ειδικού φόροι κατανάλωσης περιλαμβανομένων, ισοδυναμούν με περισσότερο από το 40% των τιμών στην αντλία.

Ουγγαρία

Εδώ και δύο εβδομάδες η Ουγγαρία έχει θεσπίσει πλαφόν στις τιμές των καυσίμων, προκειμένου να προστατευθούν οι Ούγγροι καταναλωτές από την εκτόξευση της τιμής, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Σε ανάρτησή του στο Facebook ο Oρμπαν ανέφερε ότι το πλαφόν – 1,51 ευρώ ανά λίτρο για τη βενζίνη και 1,56 ευρώ για το ντίζελ– θα ισχύει μόνο για οχήματα καταχωρισμένα στην Ουγγαρία.

Σλοβενία

Η Σλοβενία έγινε το πρώτο κράτος μέλος της ΕΕ που εφάρμοσε περιορισμούς στην αγορά καυσίμων.

Σύμφωνα με τα μέτρα, οι ιδιώτες οδηγοί στη Σλοβενία θα μπορούν να αγοράζουν έως 50 λίτρα καυσίμων την ημέρα. Οι επιχειρήσεις και οι αγρότες έχουν ένα πιο γενναιόδωρο όριο των 200 λίτρων.

Κροατία

Πλαφόν στις τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης έχει θεσπιστεί και στην Κροατία.

Το ανώτατο όριο της τιμής του πετρελαίου κίνησης θα οριστεί στα 1,55 ευρώ, αποφεύγοντας μια αναμενόμενη αύξηση έως τα 1,72 ευρώ. Το πλαφόν της τιμής της βενζίνης θα παραμείνει στα 1,50 ευρώ, έναντι μιας πιθανής ανόδου στα 1,55 ευρώ.

Στον υπόλοιπο κόσμο

ΗΠΑ

Για τους Αμερικανούς οδηγούς, οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 30% από την έναρξη του πολέμου. Την Τετάρτη (18/03), η μέση εθνική τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ ανέβηκε στα 3,84 δολάρια το γαλόνι, από 2,92 δολάρια πριν από ένα μήνα, σύμφωνα με την AAA. Η τιμή του γαλονιού ντίζελ έχει εκτοξευθεί σε πάνω από 5 δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022.

Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ προειδοποίησε ότι «δεν υπάρχει καμία εγγύηση» ότι οι τιμές του πετρελαίου θα πέσουν τις επόμενες εβδομάδες, παρά τη δέσμευση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προσπαθήσουν να αναγκάσουν το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον πετρελαιοφόρων στα Στενά του Ορμούζ. Η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει τις επιθέσεις έως ότου το Ιράν παραδοθεί άνευ όρων.

«Όσο καιρό κι αν πάρει, δεν πειράζει, ό,τι κι αν χρειαστεί», δήλωσε ο Πρόεδρος Τραμπ στις αρχές Μαρτίου, όταν εκτιμούσε πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος.

Κίνα

Η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής πετρελαίου στον κόσμο, έχει προετοιμαστεί εδώ και καιρό για ένα σοκ εφοδιασμού στον Κόλπο, αποθηκεύοντας πετρέλαιο.

Με την πάροδο των ετών, το Πεκίνο εκμεταλλεύτηκε τις χαμηλότερες τιμές του αργού πετρελαίου και την αφθονία της προσφοράς από τις χώρες του Κόλπου για να δημιουργήσει ένα από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο – 900 εκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, αν και αυτό αντιστοιχεί μόνο σε περίπου τρεις μήνες των εισαγωγών της.

Και για να διατηρήσουν τις εγχώριες τιμές υπό έλεγχο, οι αρχές της Κίνας φέρεται να έχουν διατάξει τα διυλιστήρια πετρελαίου της χώρας να σταματήσουν την εξαγωγή καυσίμων προς το παρόν.

Ινδία

Το υπουργείο Πετρελαίου της Ινδίας ανακοίνωσε στις 26 Μαρτίου ότι έχει εξασφαλίσει προμήθειες αργού πετρελαίου για τις επόμενες 60 ημέρες και προέτρεψε τους κατοίκους να αποφύγουν τις αγορές πανικού.

Σχεδόν το ήμισυ των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Ινδίας – μαζί με ένα μεγάλο μέρος των αποστολών υγροποιημένου φυσικού αερίου και πετρελαίου – διέρχεται συνήθως από τα Στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, το υπουργείο ανέφερε ότι οι «μεγάλοι όγκοι» αργού πετρελαίου που διατίθενται «στις διεθνείς αγορές» έχουν «αντισταθμίσει με το παραπάνω οποιαδήποτε διακοπή».

Σε δύο πολιτείες της Αυστραλίας, οι δημόσιες συγκοινωνίες θα γίνουν δωρεάν, με σκοπό να ενθαρρυνθούν οι πολίτες να μην χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους.

Τα ταξίδια με τρένα, τραμ και λεωφορεία στη Βικτώρια θα είναι δωρεάν από την Τρίτη (31/03) και καθ’ όλη τη διάρκεια του Απριλίου, ενώ οι μετακινούμενοι στην Τασμανία δεν θα χρειάζεται να πληρώνουν για λεωφορεία, πούλμαν και πλοία από τη Δευτέρα (30/03) μέχρι το τέλος Ιουνίου.

Ο υπουργός μεταφορών της Τασμανίας δήλωσε επίσης ότι τα σχολικά λεωφορεία, τα οποία μέχρι τώρα ήταν επί πληρωμή, θα γίνουν δωρεάν, εξοικονομώντας σε όσους τα χρησιμοποιούν 20 δολάρια Αυστραλίας (12 ευρώ) την εβδομάδα.

Η τιμή της βενζίνης έχει αυξηθεί απότομα στην Αυστραλία από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με τον εθνικό μέσο όρο να ανέρχεται σε 2,38 δολάρια Αυστραλίας (1,42 ευρώ) ανά λίτρο στις 22 Μαρτίου, από περίπου 2,09 δολάρια Αυστραλίας (1,25 ευρώ) στην αρχή του πολέμου, σύμφωνα με στοιχεία του Αυστραλιανού Ινστιτούτου Πετρελαίου.

Αίγυπτος

Η Αίγυπτος – η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το εισαγόμενο πετρέλαιο – έχει θεσπίσει μια σειρά προσωρινών μέτρων με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων και τον έλεγχο των δημόσιων οικονομικών.

Τα καταστήματα, τα εστιατόρια και τα καφέ έχουν λάβει εντολή να κλείνουν στις 21:00 κάθε βράδυ για τον επόμενο μήνα, ενώ ο φωτισμός των δρόμων και οι διαφημίσεις κατά μήκος των δρόμων έχουν μειωθεί. Τα ξενοδοχεία και τα τουριστικά αξιοθέατα εξαιρούνται.

Οι εργαζόμενοι σε μη βασικούς τομείς έχουν κληθεί να εργάζονται από το σπίτι μία ημέρα την εβδομάδα, προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός των μετακινήσεων προς και από την εργασία.

Η αιγυπτιακή κυβέρνηση αύξησε τις τιμές της βενζίνης και τα εισιτήρια των μέσων μαζικής μεταφοράς, προκειμένου να περιορίσει τον αντίκτυπο της σύγκρουσης στα δημόσια οικονομικά της. Επίσης, έχει επιβραδύνει μεγάλα κρατικά έργα υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης και έχει μειώσει τα επιδόματα καυσίμων για τα κυβερνητικά οχήματα κατά σχεδόν ένα τρίτο.

Φιλιππίνες

Οι Φιλιππίνες έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με την κυβέρνησή τους να προσφέρει επιδοτήσεις στους οδηγούς μεταφορικών μέσων, να μειώνει τις υπηρεσίες των πορθμείων και να εφαρμόζει τετραήμερη εβδομάδα εργασίας για τους δημόσιους υπαλλήλους.

Με το 98% του πετρελαίου της να εισάγεται από τον Κόλπο, η ασιατική χώρα έχει δει το κόστος του ντίζελ και της βενζίνης να υπερδιπλασιάζεται.

Η κυβέρνηση των Φιλιππίνων έχει δεσμευτεί να αποθηκεύσει ένα εκατομμύριο επιπλέον βαρέλια πετρελαίου και δεν έχει αποκλείσει τη λήψη περαιτέρω μέτρων.

«Τίποτα δεν αποκλείεται», δήλωσε ο Πρόεδρος Φερντινάντ Μάρκος. «Εξετάζουμε όλα τα πιθανά μέτρα που μπορούμε να λάβουμε».

Σρι Λάνκα

Η Σρι Λάνκα, η οποία μόλις βγήκε από μια οικονομική κρίση, είναι μια άλλη ασιατική χώρα που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα κράτη του Κόλπου για τις εισαγωγές καυσίμων.

Για την εξοικονόμηση καυσίμων, έχει ορίσει την Τετάρτη ως αργία για κρατικούς φορείς, όπως σχολεία και πανεπιστήμια.

Επίσης, έχει θεσπίσει περιορισμούς στην κατανάλωση καυσίμων, με τους οδηγούς αυτοκινήτων να περιορίζονται στα 15 λίτρα την εβδομάδα και τους μοτοσικλετιστές στα 5 λίτρα.

Ταϊλάνδη

Η κυβέρνηση της Ταϊλάνδης έχει ζητήσει από τους πολίτες να βγάλουν τα μπουφάν τους, στο πλαίσιο των μέτρων για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας από τις μονάδες κλιματισμού.

Οι κάτοικοι της Ταϊλάνδης έχουν κληθεί να διατηρούν τη θερμοκρασία του κλιματισμού στους 26-27 °C, ενώ όλες οι κυβερνητικές υπηρεσίες έχουν κληθεί να εργαστούν από το σπίτι.

Η ασιατική χώρα είναι συνεχώς ζεστή και υγρή, με την υγρασία στην Μπανγκόκ να φτάνει συνήθως το 72% τον Απρίλιο.

Αιθιοπία

Οι αρχές διέταξαν τις εταιρείες εφοδιασμού καυσίμων να δώσουν προτεραιότητα στους φορείς ασφαλείας, στα μεγάλα κυβερνητικά έργα, στις βασικές βιομηχανίες και στην παραγωγή βασικών αγαθών.

Τα μέτρα της Αιθιοπικής Αρχής Πετρελαίου και Ενέργειας οδήγησαν τα πρατήρια βενζίνης να δώσουν προτεραιότητα στα μέσα μαζικής μεταφοράς, καθώς και να επιβάλουν περιορισμούς για την εξοικονόμηση καυσίμων.

Οι αρχές στην περιοχή Τιγκράι, όπου υπάρχουν φόβοι για επιστροφή στον εμφύλιο πόλεμο, έχουν ανακοινώσει την πλήρη αναστολή της προμήθειας καυσίμων.

Μιανμάρ

Στη Μιανμάρ, τα ιδιωτικά οχήματα επιτρέπεται επί του παρόντος να κυκλοφορούν μόνο κάθε δεύτερη μέρα, ανάλογα με το αν η πινακίδα κυκλοφορίας τους είναι μονός ή ζυγός αριθμός. Τα ηλεκτρικά οχήματα εξαιρούνται.

Η κυβέρνηση έχει επίσης εφαρμόσει ένα σύστημα διανομής καυσίμων με ψηφιακή παρακολούθηση, στο πλαίσιο του οποίου οι αγορές σαρώνονται, καταγράφονται και παρακολουθούνται μέσω ενός κωδικού QR που τοποθετείται στα οχήματα.

Βιετνάμ

Το Βιετνάμ έχει ενθαρρύνει έντονα τους πολίτες του να μένουν περισσότερο στο σπίτι για την εξοικονόμηση καυσίμων.

Η κυβέρνηση κάλεσε επίσης τον κόσμο να «χρησιμοποιεί ποδήλατα, να κάνει carpooling, να χρησιμοποιεί τα μέσα μαζικής μεταφοράς και να περιορίζει τη χρήση ιδιωτικών οχημάτων όταν δεν είναι απαραίτητο».

Η ασιατική χώρα έχει επίσης καταργήσει προσωρινά τον φόρο περιβαλλοντικής προστασίας για τη βενζίνη και το ντίζελ, τα οποία εξαιρούνται επίσης από τον ΦΠΑ.

Μπαγκλαντές

Το Μπαγκλαντές έσπευσε να κλείσει τα πανεπιστήμιά του όταν ξέσπασε ο πόλεμος, μεταθέτοντας τις διακοπές για τον εορτασμό της λήξης του Ραμαζανιού.

Η χώρα ξεκίνησε επίσης τον περιορισμό των πωλήσεων καυσίμων για τα περισσότερα οχήματα. Η κυβέρνηση έχει επιβάλει περισσότερες προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος για να περιορίσει επίσης την κατανάλωση ενέργειας.

Νότιο Σουδάν

Το Νότιο Σουδάν έχει αρχίσει να επιβάλλει περιορισμούς στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στην πρωτεύουσά του, τη Τζούμπα. Ο κύριος διανομέας ηλεκτρικής ενέργειας, η Jedco, ανακοίνωσε ότι σε ορισμένες περιοχές της πόλης θα αρχίσουν να πραγματοποιούνται καθημερινές διακοπές ρεύματος με βάση ένα σύστημα εκ περιτροπής.

Η χώρα διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στην Ανατολική Αφρική, αλλά το μεγαλύτερο μέρος εξάγεται, ενώ εισάγει τα διυλισμένα προϊόντα που απαιτούνται για την παραγωγή καυσίμων.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, το Νότιο Σουδάν παράγει το 96% της ηλεκτρικής του ενέργειας από το πετρέλαιο.

Νέα Ζηλανδία

Η Νέα Ζηλανδία εισάγει το μεγαλύτερο μέρος των καυσίμων της ως διυλισμένα προϊόντα και όχι ως αργό πετρέλαιο. Προμηθεύεται το μεγαλύτερο μέρος των καυσίμων μεταφορών της από διυλιστήρια της Ασίας-Ειρηνικού, το αργό πετρέλαιο των οποίων προέρχεται από τη Μέση Ανατολή.

Η χώρα αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα εφοδιασμού. Έχει σκιαγραφήσει μέτρα για τον περιορισμό της κατανάλωσης καυσίμων σε περίπτωση που τα αποθέματα αρχίσουν να εξαντλούνται και έχει καταρτίσει ένα Εθνικό Σχέδιο Καυσίμων τεσσάρων φάσεων. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται στη φάση 1.

Η πρώτη φάση αφορά κυρίως την παροχή πληροφοριών στους πολίτες, ώστε να μπορούν να μειώσουν εθελοντικά την κατανάλωση καυσίμων, καθώς και την παρακολούθηση των παγκόσμιων εξελίξεων. Στη δεύτερη φάση θα υπάρξει «μεγαλύτερη πίεση για την εθελοντική υιοθέτηση, από νοικοκυριά και επιχειρήσεις, μέτρων που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση καυσίμων, καθώς και μείωση της χρήσης καυσίμων από τον δημόσιο τομέα, όπου αυτό είναι σκόπιμο».

Εάν οι διαταραχές ενταθούν, το σχέδιο προβλέπει ισχυρότερες παρεμβάσεις στις φάσεις 3 και 4, συμπεριλαμβανομένης της προτεραιότητας στην παροχή καυσίμων για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, τις αλυσίδες εφοδιασμού εμπορευμάτων και τροφίμων, καθώς και για βασικούς κλάδους που στηρίζουν την οικονομία της Νέας Ζηλανδίας.

Δραματική προειδοποίηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία – Οι συστάσεις

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποίησε την Παρασκευή ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς, καλώντας τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν άμεσα σε μέτρα περιορισμού της ζήτησης και προστασίας των καταναλωτών.

“Η σημερινή έκθεση παρέχει άμεσα και συγκεκριμένα μέτρα για να προστατευθούν οι καταναλωτές από τις επιπτώσεις αυτής της κρίσης”, δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, υπογραμμίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης.

Η αστάθεια στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει ενταθεί μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, με τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ να επιδεινώνουν την κατάσταση. Από το συγκεκριμένο πέρασμα, πλάτους μόλις 38 χιλιομέτρων, διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε διαταραχή εξαιρετικά κρίσιμη για την παγκόσμια αγορά.

Οι αυξανόμενοι λογαριασμοί ενέργειας αποτελούν μόνο μία διάσταση της κρίσης. Η έντονη μεταβλητότητα στις τιμές έχει οδηγήσει κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο στην υιοθέτηση μέτρων εξοικονόμησης καυσίμων και ενέργειας, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα την ευαλωτότητα οικονομιών οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Μείωση μετακινήσεων και τηλεργασία

Ο IEA παρουσίασε δέκα άμεσες προτάσεις για τη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, πολλές από τις οποίες εφαρμόζονται ήδη σε διάφορες χώρες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η τηλεργασία, η μείωση των μετακινήσεων, η βελτίωση της οδηγικής συμπεριφοράς και η μείωση των ορίων ταχύτητας.

Σε αρκετές χώρες έχουν ήδη ληφθεί δραστικά μέτρα. Στο Μπαγκλαντές, τα πανεπιστήμια έκλεισαν νωρίτερα ενόψει των εορτών για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, ενώ στο Πακιστάν τα σχολεία έκλεισαν για δύο εβδομάδες και τα πανεπιστήμια πέρασαν σε εξ αποστάσεως διδασκαλία. Παράλληλα, μειώθηκαν κατά 50% τα καύσιμα για κρατικές υπηρεσίες, καθιερώθηκε τετραήμερη εργασία στο δημόσιο και το 50% των δημοσίων υπαλλήλων εργάζεται εξ αποστάσεως.

Στις Φιλιππίνες μειώθηκαν οι εργάσιμες ημέρες, ενώ στην Ταϊλάνδη οι οδηγίες προς τους δημοσίους υπαλλήλους περιλαμβάνουν τη χρήση σκάλας αντί ανελκυστήρων, την αύξηση της θερμοκρασίας στα κλιματιστικά στους 27 βαθμούς Κελσίου και την υιοθέτηση ελαφρύτερης ένδυσης για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης. Το Βιετνάμ, με υψηλή εξάρτηση από ενεργειακές εισαγωγές, καλεί τις επιχειρήσεις να ενθαρρύνουν την τηλεργασία.

Σοκ στις αερομεταφορές

Η κρίση έχει επηρεάσει σημαντικά και τις μεταφορές. Το κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων αυξάνεται ραγδαία λόγω της ανόδου των τιμών των καυσίμων, ενώ πολλές πτήσεις έχουν τροποποιηθεί ή περιοριστεί εξαιτίας του κλεισίματος εναέριων χώρων. Οι αεροπορικές εταιρείες αναγκάζονται να ακολουθούν μεγαλύτερες διαδρομές για να αποφύγουν επικίνδυνες ζώνες, αυξάνοντας τόσο τον χρόνο ταξιδιού όσο και την κατανάλωση καυσίμων.

Ο IEA προτείνει την αποφυγή αεροπορικών ταξιδιών όπου υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές, καθώς και την ενίσχυση της χρήσης των δημόσιων συγκοινωνιών, της συνεπιβατικής μετακίνησης και της αποδοτικότερης οδήγησης. Επιπλέον, εισηγείται τη μείωση των ορίων ταχύτητας κατά τουλάχιστον 10 χλμ./ώρα, καθώς και την εφαρμογή συστημάτων εκ περιτροπής κυκλοφορίας οχημάτων σε μεγάλες πόλεις.

Η αύξηση των τιμών σε βενζίνη και ντίζελ έχει οδηγήσει σε φαινόμενα πανικού σε αρκετές χώρες, με καταναλωτές να σπεύδουν να προμηθευτούν καύσιμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί ελλείψεις, ενώ έχουν επιβληθεί περιορισμοί στην ποσότητα αγοράς.

Παράλληλα, ορισμένες χώρες έχουν χαλαρώσει τα πρότυπα ποιότητας καυσίμων, επιτρέποντας τη χρήση καυσίμων με υψηλότερη περιεκτικότητα σε θείο.

Σε κίνδυνο η επισιτιστική ασφάλεια

Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια. Στην Αίγυπτο, όπου το ψωμί αποτελεί βασικό διατροφικό αγαθό, έχουν επιβληθεί ανώτατα όρια τιμών, ενώ η τιμή του σιταριού έχει εκτοξευθεί. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους επηρεάζει τόσο την παραγωγή όσο και τη μεταφορά τροφίμων, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους καταναλωτές.

Η παραγωγή λιπασμάτων, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο, καθίσταται επίσης πιο ακριβή και ευάλωτη σε διακυμάνσεις, εντείνοντας τις πιέσεις στον αγροτικό τομέα. Παράλληλα, σε χώρες όπως η Ινδία, εστιατόρια αναγκάζονται να περιορίσουν τη λειτουργία τους ή να προσαρμόσουν τα μενού τους λόγω ελλείψεων σε αέριο μαγειρέματος.

Ο IEA προτείνει την ανακατεύθυνση της χρήσης υγραερίου προς βασικές ανάγκες, όπως το μαγείρεμα, καθώς και την προώθηση ηλεκτρικών λύσεων και άλλων σύγχρονων τεχνολογιών για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Όπως επισημαίνεται, η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αφήνει οικονομίες, επιχειρήσεις και νοικοκυριά εκτεθειμένα σε γεωπολιτικούς κραδασμούς και έντονη μεταβλητότητα τιμών, ενώ εντείνει τους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.

Εκτόξευση τιμών στα καύσιμα αεροσκαφών λόγω του πολέμου στον Περσικό Κόλπο – Πιέσεις στις αεροπορικές εταιρείες

Περισσότερο από διπλάσιες έχουν γίνει οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών παγκοσμίως, μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με στοιχεία της International Air Transport Association, ασκώντας έντονες πιέσεις στις αεροπορικές εταιρείες.

Σύμφωνα με το Jet Fuel Price Monitor της IATA για την εβδομάδα που έληξε στις 27 Μαρτίου, η μέση παγκόσμια τιμή καυσίμων jet αυξήθηκε κατά 104% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, φτάνοντας τα 4,65 δολάρια ανά γαλόνι.

Μεγάλες αυξήσεις σε Ασία και Ωκεανία

Η μεγαλύτερη άνοδος καταγράφεται στην Ασία και την Ωκεανία, όπου οι τιμές εκτινάχθηκαν κατά 134%, αγγίζοντας σχεδόν τα 5 δολάρια ανά γαλόνι.

Αντίθετα, στη Βόρεια Αμερική σημειώθηκε η μικρότερη αύξηση, περίπου 88% τον τελευταίο μήνα.

Υψηλή κατανάλωση – Μεγάλο κόστος για τις εταιρείες

Η κατανάλωση καυσίμων παραμένει ιδιαίτερα υψηλή:

Ένα δικινητήριο επιβατικό αεροσκάφος, όπως τα Airbus A320 ή Boeing 737, καταναλώνει περίπου 750 έως 900 γαλόνια ανά ώρα
Τα αεροσκάφη μεγάλων αποστάσεων, όπως τα Boeing 787 και Airbus A350, φτάνουν τα 1.500 έως 2.200 γαλόνια ανά ώρα

Σύμφωνα με στοιχεία της Premier Petroleum, το κόστος καυσίμων αποτελεί περίπου το 30% των συνολικών δαπανών των αεροπορικών εταιρειών.

Μεγαλύτερη πίεση σε σχέση με το πετρέλαιο

Παρά το γεγονός ότι η τιμή του πετρελαίου τύπου Brent crude oil έχει αυξηθεί κατά περίπου 60% από την έναρξη του πολέμου, οι αεροπορικές εταιρείες πλήττονται δυσανάλογα.

Η λεγόμενη «ψαλίδα διύλισης» (crack spread) – δηλαδή η διαφορά μεταξύ της τιμής του αργού πετρελαίου και του επεξεργασμένου καυσίμου jet – αυξήθηκε κατά: