Ο νεότερος αρχηγός κράτους στον κόσμο απαγόρευσε όλα τα πολιτικά κόμματα στη χώρα του

Ο ηγέτης της χούντας στην Μπουργκίνα Φάσο, Ιμπραΐμ Τραορέ, έχει επικριθεί για την καταστολή της διαφωνίας και η κίνηση της απαγόρευσης των αντίπαλων κομμάτων θεωρείται η πιο πρόσφατη για ενίσχυση του ελέγχου που επιβάλλει στη χώρα.

Σύμφωνα με τον υπουργό εσωτερικών, Emile Zerbo, η απαγόρευση αποτελεί μέρος των σχεδίων για “ανοικοδόμηση του κράτους” μετά από αυτές που χαρακτήρισε “πολλαπλές κακοποιήσεις” στο πολυκομματικό σύστημα της χώρας.

Ο Zerbo είπε ότι το σύστημα είχε “προωθήσει την διχόνοια μεταξύ των πολιτών και είχε αποδυναμώσει τον κοινωνικό ιστό”.

Τα κόμματα προηγουμένως απαγορεύονταν να οργανώνουν δημόσιες συγκεντρώσεις, αλλά το νέο διάταγμα τα εμποδίζει να λειτουργούν εντελώς.

Όλα τα περιουσιακά στοιχεία των διαλυμένων κομμάτων θα μεταβιβαστούν στο κράτος, δήλωσε ο Zerbo, προσθέτοντας ότι ένα σχέδιο νόμου θα αποσταλεί στην μεταβατική νομοθετική συνέλευση “το συντομότερο δυνατό”.

Η χώρα είχε περισσότερα από 100 εγγεγραμμένα πολιτικά κόμματα πριν το πραξικόπημα, με 15 να εκπροσωπούνται στο κοινοβούλιο μετά τις γενικές εκλογές του 2020.

“Αυτό δεν θα βοηθήσει την χώρα να προχωρήσει μπροστά. Δεν είμαστε ευχαριστημένοι με αυτό” δήλωσε ένα μέλος μιας ομάδας της κοινωνίας των πολιτών, που δεν ήθελε να κατονομαστεί από φόβο για αντίποινα.

“Το καθεστώς προωθεί την ιδέα ότι η δημοκρατία είναι άχρηστη ή επιβλαβής για την Μπουρκίνα. [O Τραορέ] μπορεί να ετοιμάζεται για μακροχρόνια θητεία, αλλά δεδομένης της ιστορίας της χώρας, κανένας ηγέτης δεν είναι ποτέ απόλυτα ασφαλής. Ένα ακόμα πραξικόπημα δεν είναι ποτέ μακριά στον ορίζοντα.”

Η απαγόρευση των πολιτικών κομμάτων επίσης δέχτηκε αντίδραση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά αρκετοί άλλοι κάτοικοι της Μπουρκίνα μπήκαν στο διαδίκτυο για να στηρίξουν την απόφαση της χούντας.

“Είναι αδιαμφησβήτητο ότι μια χώρα όπως η Μπουρκίνα Φάσο, η οποία έχει περισσότερα από 100 πολιτικά κόμματα,  δημιουργεί χάος” είπε στο Χ ένας υποστηρικτής του Traoré.

“Αυτός ο κατακερματισμός συχνά οδηγούσε σε πελατειακές σχέσεις και διαφθορά, όπου τα κόμματα λειτουργούσαν περισσότερο σαν επιχειρηματικές δραστηριότητες παρά σαν πολιτιστικοί οργανισμοί.”

Το πραξικόπημα του Τραορέ το 2022 ανέτρεψε τον Paul-Henri Sandaogo Damiba, ο οποίος είχε αναλάβει την εξουσία μόλις εννέα μήνες νωρίτερα.

Ο Τραορέ δεσμεύτηκε να αποκαταστήσει την πολιτική κυβέρνηση μέχρι την 1η Ιουλίου 2024, αλλά δύο μήνες πριν από αυτήν την προθεσμία, η χούντα ανακοίνωσε ότι θα παρατείνει την κυριαρχία της για άλλα πέντε χρόνια.

Παρά την φήμη του για αυταρχισμό, ο Τραορέ έχει αποκτήσει μεγάλο κοινό σε όλη την ήπειρο λόγω του ολοκληρωτικά αφρικανικού οράματός του και της κριτικής του στην δυτική επιρροή.

Η Μπουρκίνα Φάσο είναι μία από τις πολλές χώρες της Δυτικής Αφρικής που έχουν βιώσει πραξικοπήματα, ακολουθούμενα από περιορισμούς στα πολιτικά κόμματα και τους εκλογικούς θεσμούς τα τελευταία χρόνια.

Ένας από τους ηγέτες του πραξικοπήματος, ο στρατηγός Mamady Doumbouya της Γουινέας, τον προηγούμενο μήνα έθεσε υποψηφιότητα και κέρδισε με μεγάλη διαφορά.

Ποιος είναι ο Τραορέ

Αναδείχθηκε σε ηγέτη της Μπουρκίνα Φάσο μετά από πραξικόπημα το 2022 και έχει εξελιχθεί σε σύμβολο αντιδυτικής αντίστασης, προκαλώντας ενθουσιασμό σε πολλούς Αφρικανούς και όχι μόνο. Κάποιοι ειδικοί όμως ανησυχούν ότι ο Ιμπραΐμ Τραορέ, καθυστερώντας τις εκλογές μέχρι το 2029 ίσως παγιώσει την στρατιωτική του διακυβέρνηση.

Ο Τραορέ ήταν μόλις 34 χρονών όταν με μια ομάδα αξιωματικών του στρατού που υποστήριξε το πραξικόπημα της Μπουρκίνα Φάσο του Ιανουαρίου 2022 και έφερε στην εξουσία το Πατριωτικό Κίνημα για τη Διασφάλιση και την Αποκατάσταση που ήταν στρατιωτικής χούντα.

Όπως αναφέρει η The Wall Street Journal, ο Τραορέ προβάλλεται ως συνεχιστής του παναφρικανιστή ηγέτη Τόμας Σανκάρα και εκπροσωπεί μια νέα γενιά πολιτικών που εναντιώνονται στην παραδοσιακή δυτική επιρροή στην Αφρική.

Η άνοδός του στην εξουσία συνέπεσε με την αυξανόμενη δυσαρέσκεια πολλών Αφρικανών προς την Δύση και ειδικά προς την πρώην αποικιακή δύναμη Γαλλία.

Μετά την ανάληψη της εξουσίας, ο Τραορέ εκδίωξε τα γαλλικά στρατεύματα και προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις που προβάλλουν την εθνική κυριαρχία και την οικονομική αυτάρκεια. Μεταξύ άλλων, επαναδιαπραγματεύθηκε συμβάσεις εξόρυξης χρυσού προς όφελος του κράτους, διένειμε γεωργικό εξοπλισμό και ενίσχυσε την εγχώρια παραγωγή.

Στο εσωτερικό της χώρας, χαίρει λαϊκής στήριξης, ειδικά από τις αγροτικές και φτωχότερες τάξεις.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Afrobarometer, η πλειοψηφία των πολιτών υποστηρίζει την στρατιωτική διακυβέρνηση, αν και δύο τρίτα δεν την θέλουν ως μόνιμη λύση. Ο Τραορέ χαίρει στήριξης από την νεολαία και τους αγρότες, λόγω αναδιανομής γης και ενίσχυσης της αγροτικής παραγωγής.

Ένα μεγάλο μέρος της γης πέρασε σε κρατικό έλεγχο, ενώ θεσπίστηκαν πολιτικές ενίσχυσης των μικρών καλλιεργητών και αναγνώρισης των δικαιωμάτων των τοπικών κοινοτήτων. Το κοινό δείχνει ευνοϊκό απέναντι στην στρατιωτική διακυβέρνηση, με δεδομένη την διαφθορά των πολιτικών ελίτ του παρελθόντος.

Στην διεθνή σκηνή, ο Τραορέ έχει προσεγγίσει την Ρωσία, η οποία τον στηρίζει πολιτικά και επικοινωνιακά. Έχουν συναφθεί συμφωνίες σε ορυκτό πλούτο, όμως ο ίδιος έχει αποφύγει την εγκατάσταση ρωσικών μισθοφορικών δυνάμεων όπως συνέβη σε άλλες αφρικανικές χώρες. Αυτό υποδηλώνει ότι, παρά τις φιλορωσικές κινήσεις, προσπαθεί να διατηρήσει την εθνική κυριαρχία μακριά από ξένες εξαρτήσεις.

Τα εσωτερικά προβλήματα

Παρά την θετική εικόνα και τις προοδευτικές κινήσεις, ο Τραορέ αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα. Η ασφάλεια της χώρας έχει επιδεινωθεί σημαντικά, με τους θανάτους από ισλαμιστική βία να έχουν τριπλασιαστεί από τότε που ανέλαβε την εξουσία. Επίσης, έχουν καταγγελθεί αυταρχικές πρακτικές: καταστολή διαφωνούντων, στρατολογήσεις πολιτών με την βία και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ο Τραορέ έχει δεσμευτεί για επιστροφή στην δημοκρατία όταν η κατάσταση ασφαλείας το επιτρέψει.

Συνολικά, ο Ιμπραΐμ Τραορέ έχει καταφέρει να γίνει σύμβολο μιας νέας αφρικανικής αντίληψης περί ηγεσίας: εθνική αξιοπρέπεια, οικονομική ανεξαρτησία και κοινωνική δικαιοσύνη. Όμως, σύμφωνα με το αμερικανικό δημοσίευμα, η επιτυχία του θα κριθεί από δύο βασικούς παράγοντες: την ασφάλεια και την κοινωνικοοικονομική σταθερότητα. Αν δεν υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στην αντιμετώπιση των τζιχαντιστικών εξεγέρσεων και δεν βελτιωθεί η καθημερινότητα των πολιτών, το σημερινό κύμα υποστήριξης μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε απογοήτευση και αντίδραση.

Ανησυχίες

Επιπλέον, η διατήρηση της στρατιωτικής διακυβέρνησης χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα για επιστροφή στη δημοκρατία προκαλεί ανησυχίες. Παρότι πολλοί πολίτες αποδέχονται προσωρινά τον στρατό ως αναγκαίο κακό για την ασφάλεια, λίγοι θέλουν μόνιμη στρατιωτική κυριαρχία.

Η καθυστέρηση εκλογών έως το 2029 ενισχύει τους φόβους ότι ο Τραορέ ενδέχεται να επιδιώξει να παγιώσει την εξουσία του.

Η διεθνής εικόνα του, ενισχυμένη από φιλορωσικά δίκτυα και την αμφισβήτηση της Δύσης, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο: μια νέα Ψυχροπολεμική αντιπαράθεση για επιρροή στην Αφρική, με επίκεντρο τους φυσικούς πόρους. Η Ρωσία, μέσω συμφωνιών «πλούτου έναντι ασφάλειας», επεκτείνει την παρουσία της. Ωστόσο, ο Τραορέ εμφανίζεται επιλεκτικός — δείχνει να θέλει την στήριξη, όχι όμως την υποταγή.

Τελικά, ο Τραορέ ενσαρκώνει ένα δίπολο: από την μια, το όραμα μιας ανεξάρτητης, ισχυρής Αφρικής, βασισμένης σε αρχές κοινωνικής δικαιοσύνης και οικονομικής κυριαρχίας· από την άλλη, τον κίνδυνο ενός ακόμα αυταρχικού καθεστώτος που ενδύεται την επαναστατική ρητορική χωρίς να προσφέρει πραγματικές λύσεις. Ο χρόνος θα δείξει ποια πλευρά του θα επικρατήσει — ο πατριώτης αναμορφωτής ή ο ισχυρογνώμων στρατιωτικός ηγέτης.

Στις 6 Οκτωβρίου ανέλαβε επίσης την θέση του Μεταβατικού Προέδρου ως «Αρχηγός Κράτους, Ανώτατος Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων»

Άλλες ενέργειες

Το στρατιωτικό καθεστώς αποφάσισε να επαναφέρει την θανατική ποινή στην Μπουρκίνα Φάσο, η οποία είχε απαγορευτεί το 2018, με την τελευταία ωστόσο εκτέλεση να καταγράφεται 30 χρόνια νωρίτερα, το 1988. «Το σχέδιο (για την τροποποίηση) του ποινικού κώδικα προβλέπει επαναφορά της θανατικής ποινής για ορισμένα αδικήματα – όπως για εσχάτη προδοσία, τρομοκρατικές ενέργειες και κατασκοπεία», δήλωσε εκπρόσωπος Τύπου της κυβέρνησης. Εκτός από αυτό προβλέπονται αυστηρές ποινές για την ομοφυλοφιλία, όπως φυλάκιση μέχρι και 5 χρόνια για όσους επιδίδονται σε ομοφυλοφιλικές πράξεις.

Μετάφραση από άρθρο του BBC