Οδική βία: Γιατί πιανόμαστε με το παραμικρό στα χέρια; – Πώς αλλάζει ο άνθρωπος πίσω από το τιμόνι

Πώς από μια κόρνα ή μια χειρονομία φτάνουμε στο να ανοίγουμε την πόρτα του αυτοκινήτου και να πιανόμαστε στα χέρια με άλλον οδηγό;

Η οδική βία δεν αποτελεί ένα νέο φαινόμενο, τα περιστατικά στους δρόμους είναι μια μάστιγα χρόνων, όμως η έξαρση που έχει επικρατήσει στη σημερινή εποχή, θεωρείται ανησυχητική.

Μάιος 2026, Πολίχνη: Δύο οδηγοί μετά από τροχαίο με υλικές ζημίες στα ΙΧ τους πιάστηκαν στα χέρια. Ο οδηγός του ενός αυτοκινήτου μαζί με τον συνοδηγό του ξυλοκόπησαν έναν 20χρονο με αποτέλεσμα να συλληφθούν.

Απρίλιος 2026, Παγκράτι: 59χρονος οδηγός μηχανής δεν μπορούσε να περιμένει την 23χρονη οδηγό αυτοκινήτου να παρκάρει με αποτέλεσμα να αρχίσει να τη βρίζει. Όταν η νεαρή κατέβηκε από το ΙΧ της για να απαντήσει στον άνδρα, ο ίδιος ξεκίνησε να την χτυπά με δύναμη στο πρόσωπο και στη συνέχεια την έσπρωξε με την ίδια να καταλήγει στο νοσοκομείο με σπασμένο πόδι.

Απρίλιος 2026, Γαλάτσι: Δύο οδηγοί αυτοκινήτων πιάστηκαν στα χέρια με αφορμή μια θέση στάθμευσης, οι δύο άνδρες αρχικά διαπληκτίστηκαν και ξεκίνησαν να μαλώνουν με αποτέλεσμα ο ένας να μεταφερθεί στο νοσοκομείο «Γεννηματάς» ενώ στην κατοχή του δεύτερου βρέθηκε ένας σουγιάς και μια σιδερογροθιά.

Νοέμβριος 2025, Νέος Κόσμος: Το αποκορύφωμα. Ένας 29χρονος μοτοσικλετιστής μέσα σε 11 δευτερόλεπτα ξυλοκόπησε θανάσιμα έναν 58χρονο οδηγό αυτοκινήτου. Ο νεαρός, με βαρύ ποινικό παρελθόν, μετά από καταδίωξη αντιλήφθηκε πως ο 58χρονος εγκλωβίστηκε σε στενό με το αμάξι του.

Τότε, ο ίδιος κατέβηκε από τη μηχανή του, τη σταθεροποίησε με ψυχραιμία και έτρεξε στο παράθυρο του οδηγού για να τον χτυπήσει με μένος και να τον δολοφονήσει. Αξίζει να σημειωθεί πως μαρτυρίες κατοίκων της γειτονιάς αναφέρουν πως ενώ ο οδηγός αυτοκινήτου είχε καταλήξει ο νεαρός συνέχισε να τον χτυπάει με μανία.

Αυτά τα λίγα περιστατικά έχουν σημειωθεί το τελευταίο διάστημα και αποτελούν ένα μικρό παράδειγμα για το τι συμβαίνει στους δρόμους. Ξυλοδαρμοί, βρισιές, κορναρίσματα, ακόμα και δολοφονίες. Όλα αυτά για ένα πάρκινγκ, μια προσπέραση, ή ένα φανάρι που κάποιος άργησε να ξεκινήσει.

Ο όρος road rage περιγράφει τις εκρήξεις θυμού που εκδηλώνονται κατά την οδήγηση (π.χ. φωνές, βρισιές, χειρονομίες, επικίνδυνοι ελιγμοί, ακόμη και απειλητική συμπεριφορά). Είναι περισσότερο από απλή ενόχληση. Είναι ένα μείγμα έντασης, αδρεναλίνης και συναισθηματικής αντίδρασης, που πολλές φορές δεν έχει σχέση μόνο με αυτό που συμβαίνει μπροστά μας.

Μελέτη που είχε πραγματοποιηθεί το 2022 από την OCTO έδειχνε πως 8 στους 10 οδηγούς είχαν βιώσει «έντονο θυμό ή επιθετικότητα» στο τιμόνι εκείνο το διάστημα ενώ σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, η οργή στον δρόμο αποτελεί μορφή επιθετικής οδήγησης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε τροχαία ατυχήματα, φθορά περιουσίας ή βία, ενώ πολύ συχνά αντανακλά ένα πιο βαθύ προσωπικό στρες

Έρευνα της Ipsos BVA σε 12.100 άτομα από 11 ευρωπαϊκές χώρες, αποκαλύπτει ότι οι Έλληνες οδηγοί εξακολουθούν να εμφανίζουν υψηλά ποσοστά επικίνδυνων συμπεριφορών, συχνά μεγαλύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ την ίδια στιγμή θεωρούν ότι οδηγούν σωστά, αποδίδοντας τα προβλήματα στους …«άλλους».

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της μέτρησης, το 89% των Ελλήνων οδηγών δηλώνει ότι φοβάται την επιθετική συμπεριφορά των άλλων οδηγών, ποσοστό υψηλότερο από το 82% που καταγράφεται στην Ευρώπη. Παράλληλα όμως οι ίδιοι οι οδηγοί παραδέχονται ότι συχνά υιοθετούν παρόμοιες συμπεριφορές, καθώς:

• Το 55% δηλώνει ότι βρίζει άλλους οδηγούς,
• το 52% κορνάρει από εκνευρισμό,
• σχεδόν ένας στους δύο (45%) παραδέχεται ότι «κολλάει» σκόπιμα στο όχημα οδηγού που τον έχει ενοχλήσει, ενώ
• το 22% έχει κατέβει από το αυτοκίνητο για να διαπληκτιστεί με άλλον οδηγό και

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η επιθετικότητα έχει πλέον ενσωματωθεί στην καθημερινή οδηγική συμπεριφορά και αντιμετωπίζεται από πολλούς ως σχεδόν φυσιολογική αντίδραση.

Ωστόσο, εκτός από τη νευρικότητα που φαίνεται να χαρακτηρίζει μεγάλο ποσοστό των Ελλήνων οδηγών, ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι δεκαετίες μετά την υποχρεωτικότητα της ζώνης ασφαλείας, το 37% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι δεν τη φορά πάντα, υπερδιπλάσιο ποσοστό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (17%). Κι αυτό τη στιγμή που η μη χρήση ζώνης παραμένει ένας από τους βασικότερους παράγοντες θανάτου και σοβαρού τραυματισμού σε τροχαία ατυχήματα.

Σε ό,τι αφορά την υπέρβαση των ορίων ταχύτητας, οι Έλληνες οδηγοί φαίνεται να εμφανίζονται ελαφρώς πιο συγκρατημένοι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει εξαλειφθεί. Βάσει των στοιχείων, το 76% παραδέχεται ότι οδηγεί μερικά χιλιόμετρα πάνω από το όριο, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαικός μέσος όρος φτάνει το 83%.

Ταυτόχρονα, η απόσπαση προσοχής αναδεικνύεται σε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την οδική ασφάλεια, με το 66% των Ελλήνων οδηγών να μιλά στο τηλέφωνο ενώ οδηγεί και το 31% να το κρατά στο χέρι κατά τη διάρκεια της συνομιλίας. Επιπλέον, το 25% παραδέχεται ότι διαβάζει ή στέλνει μηνύματα και email πίσω από το τιμόνι, ενώ το 70% απάντησε ότι απομακρύνει το βλέμμα του από τον δρόμο για περισσότερα από δύο δευτερόλεπτα.

Η κόπωση αναδεικνύεται σε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα οδηγικής συμπεριφοράς στη χώρα μας. Το 41% των Ελλήνων οδηγών δηλώνει ότι οδηγεί ενώ αισθάνεται έντονη κούραση, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 30%. Από αυτούς, το 43% αναφέρει ότι έχει την εντύπωση ότι έχει αποκοιμηθεί ελάχιστα στο τιμόνι, ενώ το 83% παραδέχεται ότι χάνει μέρος της συγκέντρωσής του κατά την οδήγηση και ότι «το μυαλό του περιπλανιέται». Το πλέον ανησυχητικό ωστόσο είναι πως μόνο το 24% όσων οδηγούν κουρασμένοι θεωρεί τη συγκεκριμένη συμπεριφορά «πολύ επικίνδυνη», γεγονός που αποκαλύπτει σημαντική υποεκτίμηση του κινδύνου.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΑΛΙΚΗΣ – ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΟΔΗΓΩΝ 

Ο νευρικός άνθρωπος θα ξεσπάσει στο τιμόνι όπως ξεσπάει στο σπίτι του. Όλοι είμαστε πιεσμένοι απλώς κάποιοι άνθρωποι βρίσκουν αφορμές και δικαιολογίες για να μαλώσουν. Είναι θέμα παιδείας, αν στην καθημερινότητά σου είσαι νευρικός θα είσαι σε όλους τους τομείς – ακόμα και στη σχέση σου – όλα φαίνονται από την προσωπικότητα κάποιου. 

Όλοι οι εκπαιδευτές στις σχολές οδηγών μιλάμε στους νέους οδηγούς για αυτά τα φαινόμενα γιατί είμαστε κάθε μέρα στους δρόμους και τα βλέπουμε. Σε όλους λέμε να προσέχουν τον Κ.Ο.Κ και φυσικά τους άλλους οδηγούς, δεν μπορούν να τρέχουν με 200 χλμ την ώρα.

Όλοι μπορούν να «ξεφύγουν» για λίγο, δηλαδή να περάσουν με πορτοκαλί αλλά σε κάθε περίπτωση πρέπει να ξέρουν να διαχειριστούν καταστάσεις. Είναι υποχρέωσή μας να βοηθήσουμε τους νέους οδηγούς να μην εμπλέκονται σε επεισόδια στο δρόμο. 

Στις εξετάσεις βλέπουμε τις προσωπικότητες των ανθρώπων. Υπάρχουν πολλοί που ξεσπάνε και βλέπουμε πολλά πράγματα σε καθημερινή βάση, όπως ο εγωισμός και ο πανικός.  

ΕΛΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ – ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ 

Αρχικά υπάρχουν δύο διαφορετικά φαινόμενα, είναι άλλο πράγμα η επικίνδυνη οδήγηση και είναι άλλο πράγμα η βία κατά την οδήγηση. Η βία κατά την οδήγηση έχει και έναν όρο επιστημονικό στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζεται road rage. Γιατί έχει να κάνει με μια διαβάθμιση στην επιθετικότητα.

Η επιθετική οδήγηση από την άλλη, που βλέπουμε πολύ συχνά, μπορεί να αφορά μικροαδικήματα, μικροπαραβάσεις και χειρονομίες που υπάρχουν στην καθημερινότητα της οδικής κυκλοφορίας.

Η εκδήλωση βίας όμως αφορά ποινικά αδικήματα και συχνά ξεκινάει από κάποιο ασήμαντο περιστατικό που εμπεριέχεται στην επιθετική οδήγηση και ξαφνικά φτάνουμε σε σημείο ξυλοδαρμού – ακόμα και σε ανθρωποκτονία.

Το ένα δεν σημαίνει ότι οδηγεί στο άλλο και δεν είναι αλληλοαποκλειόμενα αλλά ούτε αλληλοσυμπληρούμενα, το ένα μπορεί να υπάρχει χωρίς το άλλο. Δεν πρέπει να ποινικοποιήσουμε την επιθετικότητα στην οδήγηση – αλλά όχι πως αυτό είναι εντάξει.

Γιατί μπορεί να συμβαίνει; Είναι ένα ψυχολογικό ή γενικό φαινόμενο και μας απασχολεί αρκετά τώρα στην Ελλάδα γιατί τελευταία τα περιστατικά είναι πάρα πολλά.

 Η οδήγηση μας κάνει να νιώθουμε πως το αυτοκίνητο μας ανήκει, είναι δικό μας και πρέπει να το προστατεύσουμε γιατί είναι προέκταση του εαυτού μας, για αυτό η συμπεριφορά κάποιου στην οδήγηση μπορεί να θεωρηθεί και εγωιστική…

Όλο αυτό κουμπώνει με την επιθετική οδήγηση και συνήθως ένας άνθρωπος, θα είναι έτσι και στην ζωή του, με κάποιον τρόπο θα υπάρχουν μικρές εξάρσεις, μπορεί να νιώθει πως ταπεινώνεται συνέχεια, μπορεί να έχει συσσωρευμένο στρες, οπότε στο δρόμο αποκτά την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να τον ελέγξει. Μια τέτοια προσωπικότητα θα σκέφτεται πως κυριαρχεί και ελέγχει τα πάντα και θα μπορεί να κάνει επικίνδυνα προσπεράσματα…

Ακόμα και ένας άνθρωπος που μπορεί να φτάσει από το 0 στο 100 σε δευτερόλεπτα – γιατί αυτό είναι το ζήτημα – έχει κάτι καταπιεσμένο μέσα του. Ο δρόμος δίνει μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση της ελευθερίας και δεν βλέπουμε ανθρώπους, βλέπουμε μόνο αυτοκίνητα και εκφραζόμαστε σαν να μην υπάρχουν άνθρωποι γύρω μας.

Όταν είμαστε σε μια συναισθηματική φόρτιση μπορεί να διαστρεβλώσουμε τις προθέσεις  των άλλων και να αρπαχτούμε με το παραμικρό και να σκεφτόμαστε αρνητικά. Επίσης στην οδήγηση απαιτείται μια κατάσταση εγρήγορσης και όταν συμβαίνει κάτι απότομο που μπορεί να μας ταράξει ενεργοποιείται η αμυγδαλή – η αίσθηση του φόβου – και εκεί γίνεται ένα πάρτι ορμονών για μια αντίδραση μάχης και αντί κάποιος να φύγει από ένα περιστατικό θα δώσει μάχη και αυτό μπορεί να μας μπλέξει. Πολλές φορές κάτι είναι ανάξιο αναφοράς αλλά δεν μπορεί ο εκάστοτε άνθρωπος να το αξιολογήσει.

Ένας ήρεμος άνθρωπος μπορεί να πατήσει μια κόρνα αλλά δε θα πιαστεί στα χέρια, θα σηκωθεί και θα φύγει παρά τον εκνευρισμό, αυτό έχει να κάνει με τη διαχείρηση του θυμού.

Όταν οδηγούμε πρέπει να είμαστε ήρεμοι και σε γενικές γραμμές όλοι οι οδηγοί πρέπει να ευαισθητοποιηθούν, δεν πρέπει να οδηγούμε όταν νιώθουμε πως έχουμε μια επιθετικότητα μετά από ένα συμβάν, όταν είμαστε υπό επήρεια μέθης. Η έλλειψη συγκέντρωσης επίσης μπορεί να προκαλέσει κάποιο περιστατικό.

Επίσης συνιστάται μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία για τη διαχείριση του θυμού, της οργής, τα οποία είναι ζητήματα αρκετά σοβαρά. Κάποιοι θα πρέπει να μπουν σε αυτήν τη διαδικασία για να βελτιώσουν τη ζωή τους.

Στο τέλος πρέπει να καταλάβουμε όλοι πως δεν κερδίζει κανείς από αυτές τις καταστάσεις και όλοι πρέπει να κάνουν ένα cooldown προτού αντιμετωπίσουν το οτιδήποτε στο δρόμο και να σκεφτούν «τι πάω να κάνω τώρα». Κάτι πολύ σημαντικό είναι πως οι γονείς πρέπει να προσέχουν ακόμα περισσότερο όταν υπάρχουν παιδιά στο αμάξι γιατί τα νέα παιδιά μαθαίνουν πολύ ευκολά τη βία και συνηθίζουν σε αυτές τις καταστάσεις. Όταν βλέπει έναν γονέα να βρίζει και να κάνει χειρονομίες ένα παιδί θεωρεί πως αυτό είναι φυσιολογικό οπότε υιοθετεί ένα παρόμοιο στυλ επιθετικότητας – και όχι μόνο στην οδήγηση.

ΝΙΚΟΣ – ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΞΙ 

Οδηγώ ταξί πάνω από 20 χρόνια στη Θεσσαλονίκη και έχω δει τα πάντα. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η ένταση στους δρόμους έχει αυξηθεί πολύ.

Βλέπεις οδηγούς να κορνάρουν αμέσως μόλις ανάψει πράσινο, να βρίζονται από τα παράθυρα ή να κάνουν επικίνδυνες προσπεράσεις μόνο και μόνο για να κερδίσουν λίγα δευτερόλεπτα. Μου έχει τύχει να με ακολουθήσει οδηγός επειδή θεώρησε ότι του έκλεισα τον δρόμο, ενώ στην πραγματικότητα προσπαθούσα να αποφύγω ένα μηχανάκι. Ο κόσμος φαίνεται πιο πιεσμένος και αυτό βγαίνει στην οδήγηση.

Το πρόβλημα είναι ότι μέσα σε ένα αυτοκίνητο πολλοί νιώθουν πιο δυνατοί και λένε ή κάνουν πράγματα που δεν θα έκαναν ποτέ πρόσωπο με πρόσωπο. Και δυστυχώς, αυτή η συμπεριφορά μπορεί να οδηγήσει σε ατυχήματα ή ακόμη και σε σοβαρά επεισόδια βίας.

ΝΙΚΟΣ TΣΑΠΟΓΑΣ – ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ 

Η αλήθεια είναι πως υπάρχει μεγάλη έξαρση και όσες περιπτώσεις τροχαίων έχω αναλάβει, ακούω για δεκάδες περιστατικά βίας στους δρόμους. Υπάρχουν άτομα που κατεβαίνουν από το ΙΧ τους για να τα βρουν με τον άλλον οδηγό και καταλήγουν να πιάνονται στα χέρια.

Οι χειροδικίες ανάγονται σε ένα άλλο ποινικό πλαίσιο. Όλο αυτό έρχεται σε μια συνέχεια πίεσης που υπάρχει στους ανθρώπους και αρκετά φαινόμενα παρατηρούνται σε ώρες που οι άνθρωποι φεύγουν ή πηγαίνουν στις δουλειές τους. 

Οι φασαρίες γίνονται σε μικρά ατυχήματα που αφορούν μικρές υλικές ζημιές, για ένα γρατζούνισμα πλακώνονται στους δρόμους. 

Αν κάποιος δεχθεί επίθεση, πρέπει να καταθέσει μήνυση. Σε πρώτη φάση πρέπει να συγκρατήσει την πινακίδα του άλλου οδηγού και στη συνέχεια η αστυνομία οφείλει στο πλαίσιο του αυτόφωρου να τον καταδιώξει. Αν υπάρξει μια απλή σωματική βλάβη για παράδειγμα μια μπουνιά ή ένας μικροτραυματισμός, η ποινή φυλάκισης είναι μέχρι 3 έτη – βέβαια με αναστολή. Αν όμως υποστείς μεγάλη ζημιά και τραυματιστείς σοβαρά, ο θύτης μπορεί να αντιμετωπίσει και μακροχρόνια φυλάκιση.