Χάινριχ Μπελ: Η συνείδηση του έθνους
Γνωρίζοντας έναν από τους σημαντικότερους και γνωστότερους συγγραφείς της Γερμανίας που έφυγε σαν σήμερα (16/7) από τη ζωή
Λέξεις: Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ
Ένας νεαρός στρατιώτης μεταφέρεται ακρωτηριασμένος σε ένα αυτοσχέδιο νοσοκομείο. Εκεί σε έναν μαυροπίνακα βλέπει την ημιτελή φράση «Ω ξείν’ αγγέλειν Λακε…», γραμμένη μόλις τρεις μήνες νωρίτερα από τον ίδιο, και καταλαβαίνει ότι βρίσκεται στο παλιό του σχολείο…
Το ομώνυμο διήγημα, δημοσιευμένο το 1950, αντιπροσωπευτικό δείγμα της λεγόμενης «λογοτεχνίας των ερειπίων» και ένα από τα πρώτα έργα με τα οποία ο Χάινριχ Μπελ συστήθηκε στο κοινό, περιέχει σχεδόν όλα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το συνολικό έργο του συγγραφέα: τη βαθιά αντιπολεμική διάθεση, τον ουμανιστικό χαρακτήρα, την κριτική στον ναζισμό. Αλλά και την ειλικρίνεια με την οποία αντιμετώπισε το πρόσφατο παρελθόν της χώρας του, όπως και το θάρρος του να μιλήσει για όλα εκείνα τα ενοχλητικά πράγματα που χαλούσαν την εικόνα της ευμάρειας και του οικονομικού θαύματος της μεταπολεμικής Γερμανίας.
Ο Χάινριχ Μπελ είναι ένας από τους σημαντικότερους και γνωστότερους συγγραφείς της Γερμανίας. Υπήρξε ο κριτικός χρονικογράφος της ιστορίας της χώρας του στα μέσα του 20ού αιώνα. «Δεσμεύομαι από τους καιρούς και τους συγχρόνους μου σε αυτά που η γενιά μου έζησε, βίωσε και άκουσε», έγραψε χαρακτηριστικά. Η τολμηρή κοινωνική παρέμβασή του εμπλούτισε σημαντικά και επηρέασε την πολιτική κουλτούρα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ο Χάινριχ Μπελ παρείχε στήριξη σε διωκόμενους συναδέλφους του, ακτιβιστές πολιτικών δικαιωμάτων και πολιτικούς κρατούμενους. Οι θέσεις του για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως ενίσχυσαν σημαντικά την εικόνα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και προώθησαν τη διεθνή κατανόηση. Μίλησε ανοιχτά ενάντια στην απειλή της πυρηνικής καταστροφής και συμμετείχε ενεργά στο φιλειρηνικό κίνημα των αρχών της δεκαετίας του 1980.
Τα λογοτεχνικά έργα και τα δοκίμιά του απεικονίζουν έντονα τα 40 πρώτα χρόνια της γερμανικής δημοκρατίας μετά τη ναζιστική δικτατορία. Το 1972 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, ενώ για αρκετά χρόνια υπήρξε πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Συγγραφέων (PEN International). Στα πιο σημαντικά έργα του συγκαταλέγονται: Το ψωμί των πρώτων χρόνων, Μπιλιάρδο στις εννιάμισι, Απόψεις ενός κλόουν, Ομαδικό πορτρέτο με μια κυρία, Η χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ, Γυναίκες σε τοπίο με ποτάμι και Ιρλανδικό Ημερολόγιο.
Το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ, υπερήφανο που φέρει το όνομα του μαχητικού και θαρραλέου συγγραφέα, συνέθεσε ένα απάνθισμα από φράσεις του, προερχόμενες κυρίως από δοκίμια και άρθρα του. Δεκαετίες μετά, παραμένουν επίκαιρες όσο ποτέ!
Η έκδοση «Ανάμεσα στις γραμμές» διατίθεται διαδικτυακά δωρεάν σε αυτό το σύνδεσμο https://gr.boell.org/el/2022/02/23/heinrich-boll-anamesa-stis-grammes
*τις φωτογραφίες παραχώρησε το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ
