Τάμπλετ λοιπόν στις εξετάσεις του ΑΠΘ…
Γίνεται να εξετάσεις με ερωτήσεις κλειστού τύπου τη φρέσκια νεανική ματιά πάνω σε κείμενα παλαιά, που κάνουν υπομονή και μας αντέχουν;
Λέξεις: Βασίλης Μπετσάκος
Δεν μπορώ να διασχίσω την Εθνικής Αμύνης και να μην καρφώσω το βλέμμα στην προστακτική επιγραφή της Φιλοσοφικής: ΜΟΥΣΑΙΣ ΧΑΡΙΣΙ ΘΥΕ. Σωστόν! Πρόθυμοι είμαστε πάντα, όσες και όσοι αξιωθήκαμε κάποτε εκεί τις διδαχές δασκάλων μεγάλων, να υπακούσουμε στην προσταγή και να προσφέρουμε θυσία ευγνωμοσύνης στις μούσες και τις χάριτες. Άκρως επικίνδυνες, ωστόσο, οι υγρές χοές της θυσίας μας: απειλούν να μουσκέψουν τα τάμπλετ που περήφανο προμηθεύτηκε το ΑΠΘ· τα καθυστερημένα τάμπλετ, που μας οδηγούν, λέει, στην ψηφιακή εποχή!
1,5 εκατομμύριο δαπανήθηκε για τα τάμπλετ (με την ελάχιστη δυνατή διαφάνεια και με πολλά ερωτηματικά για το δούναι και λαβείν της συγκεκριμένης αγοράς) και η πρυτανική αρχή θέλει να οργανώσουμε τις εξαμηνιαίες εξετάσεις των μαθημάτων μας με τάμπλετ. Κάθε μάθημα, λέει, να αξιολογηθεί κατά το 51% τουλάχιστον με χρήση τάμπλετ. Μου έρχονται πρώτα στο μυαλό τα δικά μου μαθήματα στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών. Πώς να συρρικνωθεί η τιτάνια “Πολιτική Σκέψη των Αρχαίων Ελλήνων” σε κουίζ; Πώς να δεθεί η ανθρωπογνωσία με σκοινιά, όταν με ρίγος ιχνηλατούμε τις λοξές ματιές του Ομήρου σε πρόσωπα σμιλεμένα αιώνια, εμείς οι δάσκαλοι κι οι φοιτητές που μελετούμε τις “Αρχαιοελληνικές Πολιτικές Κοινωνίες”; Πώς να φυλακιστεί η αριστοτελική διαύγαση του πολιτικού φαινομένου στα σκοτεινά παράθυρα ταμπλετοθόνης;
Σκέφτομαι και άλλα Τμήματα. Μαθήματα Δογματικής στη Θεολογική Σχολή. Το Τριαδικό Δόγμα, θα πουν οι εισηγητές των τάμπλετ, ειδικά αυτό επιδέχεται εξέτασης με κουίζ. Ένας Θεός, τρία τα Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, αρνητικώς βαθμολογούνται όλα τα άλλα νούμερα. Μπορούμε να πάμε και στη Νομική και να θέσουμε στο Συνταγματικό Δίκαιο ερώτηση κλειστού τύπου. Τι σημαίνει εκείνο το «απαγορεύεται» του άρθρου 16 του λεγόμενου Συντάγματος; Α) απαγορεύεται ή Β) επιτρέπεται; Όσο για τη Φιλολογία, τι θέλει να πει ο ποιητής, εκείνος ο ταμπλετοανεπίδεκτος Σεφέρης, όταν λέει «ήτανε καλά παιδιά οι συντρόφοι»: Α. Ήτανε κακά παιδιά, Β. Ήτανε ήρωες οι μαχητές της αντίστασης, Γ. Είχε δίκιο ο Κασελάκης, Δ. Όλοι μου οι φίλοι παντρευτήκανε.
Αλλά να πάμε και στις θετικές επιστήμες. Να ρωτήσουμε τι είναι το φως: Α. Κύμα, Β. Σώμα, Γ. Ρεύμα, Δ. Πνεύμα, Ε. Τίποτε από αυτά, Στ. Όλα αυτά μαζί. (Ντρέπεται και αλλάζει, όταν το ρωτάμε, είναι η σωστή απάντηση). Τα Μαθηματικά πρέπει πια (στην εποχή των τάμπλετ!) να τα απλοποιήσουμε (πού να γράφεις στην οθόνη εξισώσεις!). Μπορούμε να τους δώσουμε και ανοιχτή τη θεωρία: στίχους του Ρασούλη· και να ρωτήσουμε πού κατοικεί η σωστή απάντηση: Α. Στο μηχανουργείο, Β. Στο κουρείο, Γ. Μα εγώ, εγώ με σένα. Αποφεύγουμε έτσι και τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, που σήμερα, χωρίς τα τάμπλετ, κάνει θραύση (σκέψου τι έχει να γίνει, όταν συνδεθούν στο δίκτυο για να πάρουμε τις απαντήσεις στα κουίζ).
Δυστυχώς πρέπει να σοβαρευτώ: Γίνεται να εξετάσεις με ερωτήσεις κλειστού τύπου τη φρέσκια νεανική ματιά πάνω σε κείμενα παλαιά, που κάνουν υπομονή και μας αντέχουν; Πώς να λάμψει μπροστά στο τάμπλετ η εναλλακτική σκέψη εκείνου του σιωπηλού συνήθως φοιτητή που, όταν πάρει το θάρρος και μιλήσει, μας ανοίγει νέα πεδία έρευνας; Τι σημαίνει σήμερα δημιουργικότητα; Σήμερα που θέλουμε να αναστήσουμε μια καινούργια εναργή προφορικότητα ως ελάχιστο αντίβαρο στην ΤΝ, σήμερα που πρέπει να αναθερμάνουμε μέσα στις καρδιές των μαθητών μια αγάπη για το γνωστικό τους αντικείμενο, να το καταξιώσουμε μέσω μιας εσωτερικευμένης ηθικής δέσμευσης απέναντι σε αυτό. Σήμερα που το Πανεπιστήμιο οφείλει (και έχει δραματικά αργήσει) να αντιπαλέψει εκείνη τη χλιαρότητα που συνδέει τον φορέα μιας ΑΙ γνώσης με το τι έμαθε (και δεν έμαθε) από αυτήν. Τι εννοώ; Όπως κάποτε ξεχάστηκε το άρωμα μιας αληθινής ντομάτας, έτσι και τώρα πάμε να ξεχάσουμε το άρωμα του τι με μόχθο γλυκό καταφέραμε και μάθαμε. Τα ΑΙ μαθήματα δεν έχουν άρωμα και εμείς στις εξετάσεις οφείλουμε να επιβραβεύουμε μια οξυμένη όσφρηση. Και να βάζουμε θέματα που θα τα κρατήσουν μέσα τους οι φοιτήτριες και οι φοιτητές, και κάποτε θα τα ανασύρουν σαν μελαγχολικό θραύσμα μιας λησμονημένης μυρωδιάς.
Η πλημμυρίδα μιας αφελούς και μικρονοϊκής ψηφιακότητας κατακλύζει από παντού τις ανθρωπιστικές σπουδές, η μάλλον την ίδια την ανθρώπινη προσωπική υπόσταση. Ο άνθρωπος είναι το αποτύπωμα του προσώπου του. Είναι και οι απαντήσεις στους δασκάλους του. Αν το Πανεπιστήμιο προσκυνάει τις οθόνες, ποιος θα υπερασπιστεί τον Λόγο, τη νεανική του τόλμη, τη σπάνια γνησιότητά του και την απρόβλεπτη μοναδικότητά του; Αυτήν δεν θα έπρεπε να ξετρυπώνουμε και στις εξετάσεις; Η αντίσταση του ανθρώπου σήμερα είναι αντίσταση Λόγου.
*Ο Βασίλης Μπετσάκος διδάσκει στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ
