Γιατί όλοι δακρύσαμε με το μικρό μαϊμουδάκι Punch;

Πριν λίγες ημέρες, ένα μικρό μαϊμουδάκι σε ζωολογικό κήπο στην Ιαπωνία έγινε viral και προκάλεσε κύμα συμπαράστασης και δακρύων σε όλο τον κόσμο.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή, η μητέρα του μικρού (6μηνών) Punch τον εγκατέλειψε και του έκανε bullying, οι σκηνές που κυκλοφόρησαν σε βίντεο έδειχναν μία αγέλη μαϊμούδων να σέρνει και να τραβάει βίαια την μικρή μαϊμού. Οι φύλακες του ζωολογικού κήπου του πρόσφεραν έναν λούτρινο ουρακουτάγκο για να μπορέσει να ενταχθεί στο περιβάλλον και να έχει παρέα.

Ο Punch στράφηκε στο παιχνίδι για να βρει παρηγοριά. Τα πρώτα βίντεο τον έδειχναν να περιπλανιέται μόνος με το παιχνίδι, να τον αγκαλιάζει, να κοιμάται πάνω του ακόμη και να τον φιλάει μετά την απόρριψή του από άλλες μαϊμούδες και να το κρατάει σφιχτά ενώ τον παρενοχλούσαν. Το μικρό μαϊμουδάκι κάθε φορά που ο φροντιστής του έμπαινε στο πάρκο για να βάλει τροφή, κρεμιόταν από πάνω του και τον αγκάλιαζε λυσσαλέα.

Οι θεατές ανακουφίστηκαν για λίγο όταν αργότερα κυκλοφόρησαν βίντεο με μια άλλη μαϊμού η οποία τον περιποιούνταν, τον παρηγορούσε και τον αγκάλιαζε. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεκάδες άνθρωποι δακρύζουν στην εικόνα του μικρού Punch που ζητά απεγνωσμένα την φροντίδα, την αγάπη και την αποδοχή.

Ο Punch κατάφερε να γίνει viral σε όλο τον κόσμο. Μεγάλες εταιρίες όπως, η ΙΚΕΑ  ακόμη και η Google έσπευσαν να βγάλουν προϊόντα με τον punch και το λούτρινο. Η ΙΚΕΑ μάλιστα την Ιαπωνία μάλιστα, χάρισε στον Panch μερικά λούτρινα κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης επίσκεψης στο ζωολογικό κήπο.

Γιατί όμως μέχρι σήμερα, απέναντι στα video του μικρού μαμάκου κλαίμε; 

Η Ψυχολόγος, Ειρήνη Σπύρα, αναφέρει: 

“Αφότου οι φροντιστές τής έδωσαν μια λούτρινη μαϊμού για να αγκαλιάζει και οι εικόνες όπου κρατιέται σφιχτά από αυτό έγιναν παγκοσμίως viral, η ιστορία φαίνεται ότι μας άγγιξε τόσο βαθιά για αρκετούς ψυχολογικούς και συναισθηματικούς λόγους.

Aρχικά μας ξύπνησε το αρχέγονο ένστικτο προστασίας. Τα μεγάλα μάτια, το μικρό σώμα, η ευαλωτότητα της Θύμις προκαλούν αυτό που λέγεται «baby schema effect» (το φαινόμενο που μας κάνει να θέλουμε να προστατεύσουμε κάτι μικρό και ανυπεράσπιστο). Όταν ένα ζώο δείχνει συμπεριφορά που μοιάζει ανθρώπινη (αγκαλιά, προσκόλληση, βλέμμα λύπης), ο εγκέφαλός μας το αντιλαμβάνεται σχεδόν σαν παιδί. Και οι άνθρωποι προβάλλουν τα δικά τους βιώματα πάνω στην ιστορία. Όποιος ένιωσε ποτέ ανεπιθύμητος, όποιος μεγάλωσε με συναισθηματική απόσταση, όποιος πέρασε χωρισμό, όποιος ένιωσε “δεν με διάλεξαν”.. Η εικόνα του μωρού που κρατιέται από ένα λούτρινο λειτουργεί σαν ένας καθρέφτης.”

Ένας πολύ ισχυρός λόγος που μας άγγιξαν τόσο πολύ τα συγκεκριμένα video είναι το θέμα της απόρριψης: 

“Η απόρριψη από τη μητέρα είναι ένα παγκόσμιο, βαθιά ανθρώπινο τραύμα. Ακόμα κι αν μιλάμε για ζώο, οι άνθρωποι προβάλλουν τα δικά τους βιώματα: εγκατάλειψη, μοναξιά, ανάγκη για αγάπη. Γιατί η απόρριψη από τη μητέρα είναι ίσως ο πιο βαθύς υπαρξιακός φόβος του ανθρώπου. Ακόμα κι αν κάποιος δεν το έχει βιώσει κυριολεκτικά, υπάρχει ως βιολογικός φόβος: «Αν με αφήσουν, δεν θα επιβιώσω.» Όταν βλέπουμε ένα μωρό οποιουδήποτε είδους να απορρίπτεται, ενεργοποιείται μέσα μας εκείνο το αρχαίο σήμα κινδύνου. Γιατί δεν βλέπουμε απλώς μια μαϊμού. Βλέπουμε το κομμάτι του εαυτού μας που φοβάται να μείνει μόνο. Eπιπροσθέτως, το λούτρινο δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο. Συμβολίζει την ανάγκη για επαφή, την αναπλήρωση της απουσίας, την ελπίδα ότι κάποιος ή κάτι είναι εκεί για εμάς. Πολλοί λοιπόν θυμήθηκαν τα δικά τους λούτρινα παιδικά αντικείμενα ασφαλείας.”

Σημαντικός παράγοντας που ο Punch σήκωσε αυτό το μεγάλο κύμα συμπαράστασης είναι η δύναμη της «σιωπηλής ευαλωτότητας» σύμφωνα με την κ. Σπύρα: 

“Δεν μιλάει. Δεν εξηγεί. Δεν παραπονιέται. Απλώς κρατιέται. Αυτή η σιωπηλή ανάγκη συγκινεί περισσότερο από το δράμα.

Η ευαλωτότητα χωρίς άμυνα είναι από τα πιο δυνατά συναισθηματικά ερεθίσματα γιατί σήμερα ζούμε σε ένα περιβάλλον υπερπληροφόρησης, πολέμων, οικονομικής πίεσης και κοινωνικής πόλωσης. Όταν λοιπόν εμφανίζεται μια εικόνα καθαρής, αθώας ανάγκης για αγάπη, λειτουργεί σαν συναισθηματική εκτόνωση. Συνεπώς, ο κόσμος δεν συγκινήθηκε μόνο από τη λύπη. Συγκινήθηκε από την τρυφερότητα. Ωστόσο, δεν είναι μόνο μια θλιβερή ιστορία. Περιέχει και την ελπίδα: Η Θύμις διασώθηκε, φροντίζεται, βρήκε παρηγοριά! Και ο κόσμος έχει ανάγκη από τέτοιες ιστορίες, ειδικά σε περιόδους έντονου άγχους και αρνητικής ειδησεογραφίας.

Συνολικά λοιπόν, η ιστορία δεν έγινε viral επειδή είναι «χαριτωμένη». Έγινε viral γιατί ακουμπά τον φόβο της εγκατάλειψης, την ανάγκη για σύνδεση και την ελπίδα ότι κάποιος θα σε κρατήσει όταν δεν σε κρατά αυτός που κανονικά θα έπρεπε.”

Γιατί όμως οι μαϊμούδες άσκησαν τόσο βίαιο bullying στον μικρό Punch;

Τα βίντεο προκάλεσαν ερωτήματα σχετικά με το γιατί οι πίθηκοι εγκαταλείπουν τα μωρά τους. Η Alison Behie, ειδική στην πρωτευοντολογία στο Αυστραλιανό Εθνικό Πανεπιστήμιο, είπε ότι μια τέτοια εγκατάλειψη είναι ασυνήθιστη, αλλά μπορεί να συμβεί υπό ορισμένες συνθήκες, αναφέροντας ως πιθανούς παράγοντες “την ηλικία, την υγεία και την απειρία”.

Η Μπέχι είπε: “Στην περίπτωση του Παντς, η μητέρα του ήταν πρωτότοκη, κάτι που υποδηλώνει απειρία.

Οι φύλακες του ζωολογικού κήπου υποθέτουν επίσης ότι ο Παντς γεννήθηκε κατά τη διάρκεια μιας καύσωνας, κάτι που θα αποτελούσε ένα περιβάλλον υψηλού στρες. Σε περιβάλλοντα όπου η επιβίωση απειλείται από εξωτερικούς παράγοντες στρες, οι μητέρες μπορεί να δώσουν προτεραιότητα στην υγεία τους και στη μελλοντική αναπαραγωγή τους, αντί να συνεχίσουν να φροντίζουν ένα μωρό του οποίου η υγεία μπορεί να διακυβευτεί από αυτές τις περιβαλλοντικές συνθήκες”.

Μετά την εγκατάλειψη του Punch, οι φύλακες του ζωολογικού κήπου εισήγαγαν το λούτρινο ουραγκοτάγκο, αφού δοκίμασαν διάφορες εναλλακτικές λύσεις, όπως το να τυλίγουν πετσέτες σε διαφορετικά πάχη για να μπορεί να κρατιέται.

“Τα μωρά μακάκων της Ιαπωνίας αγκιστρώνονται αμέσως στο σώμα της μητέρας τους μετά τη γέννηση για να αναπτύξουν μυϊκή δύναμη. Επίσης, νιώθουν ασφάλεια όταν κρατιούνται από κάτι. Ωστόσο, επειδή είχε εγκαταλειφθεί, ο Punch δεν είχε τίποτα να κρατιέται», είπε ο φύλακας του ζωολογικού κήπου Kosuke Shikano.

“Σκεφτήκαμε ότι το παιχνίδι  που μοιάζει με μαϊμού θα μπορούσε να βοηθήσει τον Punch να ενταχθεί ξανά στην ομάδα αργότερα“, πρόσθεσε.

Αναφερόμενος στον υφασμάτινο ουραγκοτάγκο, ο Behie είπε: «Το παιχνίδι που έχει ο Punch μπορεί να λειτουργεί ως φιγούρα προσκόλλησης, ειδικά δεδομένου ότι είναι έξι μηνών και πιθανότατα χρειάζεται ακόμα φροντίδα”.

Ο Behie πρόσθεσε ότι η συμπεριφορά των άλλων πιθήκων απέναντι στον Punch “δεν αποτελεί εκφοβισμό ή ανώμαλη συμπεριφορά, αλλά κανονική κοινωνική αλληλεπίδραση”.

Σύμφωνα με την Behie, οι ιαπωνικοί μακάκοι έχουν αυστηρές μητρικές ιεραρχίες, όπου οι οικογένειες υψηλότερης τάξης επιβάλλουν την κυριαρχία τους στις οικογένειες χαμηλότερης τάξης. Ακόμη και με τη μητέρα του, ο Punch θα αντιμετώπιζε πιθανώς την ίδια επιθετικότητα, είπε.

Ωστόσο, ο Behie είπε ότι χωρίς τη μητέρα του, “ο Punch μπορεί να μην αναπτύξει τις κατάλληλες υποτακτικές αντιδράσεις για να δείξει ότι υποτάσσεται στην κυριαρχία, κάτι που θα μπορούσε να έχει συνεχιζόμενες επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο θα ενταχθεί στην ομάδα ως ενήλικας”.

Τις τελευταίες ημέρες, ο ζωολογικός κήπος έχει δεχτεί ένα κύμα επισκεπτών που ελπίζουν να δουν τον Punch. Σε απάντηση, οι υπεύθυνοι έχουν επιβάλει αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας γύρω από τον περίβολο και έχουν παροτρύνει τους επισκέπτες να παραμείνουν ήσυχοι, να αποφύγουν τη χρήση σκαλών ή τρίποδων για τη λήψη φωτογραφιών και να περιορίσουν την παρατεταμένη παρατήρηση.

*Y.Γ. Αφήστε κάτω τον μικρό Punch μην έρθουμε εκεί και τον “κλέψουμε”.

*Με πληροφορίες από guardian