Η χώρα που σε προσκαλεί να κοιμηθείς όμορφα

Το πλοίο περνά μέσα από τα παγωμένα νερά της Βαλτικής καθώς κατευθύνεται γύρω από το σουηδικό αρχιπέλαγος. Ονόματα τοποθεσιών όπως Skarpö, Hjälmö and Gällnö είναι ζωγραφισμένα σε κόκκινες καλύβες που βρίσκονται στις προβλήτες. Η κατάληξη “Ö” σημαίνει νησί στα σουηδικά, μια εικονογραφική αναπαράσταση μιας χερσαίας μάζας που περιβάλλεται από θάλασσα με δύο μικροσκοπικούς ανθρώπους έτοιμους να αγκυροβολήσουν.

Είμαι το μόνο άτομο που αποβιβάστηκε στο Svartsö, ένα από τα λίγα νησιά στο αρχιπέλαγος που η διαμονή παραμένει ανοιχτή τον χειμώνα. Προχώρησα κατά μήκος ενός χιονισμένου μονοπατιού προς το Skärgårdshotell, όπου με οδήγησαν σε μια καμπίνα στην άκρη ενός δάσους με θέα τη σκοτεινή έκταση της λίμνης Svartsöfladen. Νιώθεις όσο πιο μακριά μπορείς από όλα.

Το δωμάτιό μου είναι η σουηδική απλότητα στο ελάχιστο. Ένα κρεβάτι, μία καρέκλα και ένα κομοδίνο. Δεν υπήρχε τηλεόραση ούτε τίποτα άλλο να με αποσπά από την αγνή ηρεμία του περιβάλλοντός μου. Κι αυτό είναι καλό, γιατί βρίσκομαι εδώ κυρίως για να κοιμηθώ.

Σε μία ηλικία αδιάκοπης συνδεσιμότητας, ο ύπνος έχει γίνει η απόλυτη πολυτέλεια και παρήγαγε μία νέα ταξιδιωτική τάση: τον τουρισμό ύπνου, όπου οι στερημένοι από τον ύπνο ταξιδιώτες επιλέγουν ξενοδοχείο με βάση τις επιλογές σε μαξιλάρια ή κάνουν κράτηση σε καταφύγια ύπνου μακριά από όλα με εξατομικευμένες δραστηριότητες που προκαλούν ύπνο.

Η Σουηδία έχει μια διαφορετική, πιο φυσική προσέγγιση στον τουρισμό ύπνου, ωστόσο εμπνέεται από το τοπίο και έναν πιο παραδοσιακό τρόπο ζωής. Συχνά συνδεδεμένη με πολυσύχναστες, συνδεδεμένες πόλεις όπως η Στοκχόλμη και το Γκέτεμποργκ, η Σουηδία έρχεται τον χειμώνα να αγκαλιάσει την νυσταγμένη πλευρά της, προσκαλώντας τους επισκέπτες να κάνουν το ίδιο.

“Η αφθονία της προσβάσιμης φύσης και οι μεγάλες εκτάσεις ήρεμης άγριας φύσης, σε συνδυασμό με σκοτεινές νύχτες, κρύες θερμοκρασίες και μία πολιτισμική έμφαση στην χαλάρωση, κάνουν την Σουηδία μία ιδανική τοποθεσία για τουρισμό ύπνου” εξηγεί ο Christian Benedict, ένας ερευνητής του ύπνου στο πανεπιστήμιο της Ουψάλας στην Σουηδία. “Μελέτες έχουν δείξει ότι η τεχνολογία και ο τρόπος που επηρεάζει τις ζωές μας έχουν σημαντικό αντίκτυπο στον ύπνο μας και το να περνάς περισσότερο χρόνο στη φύση συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία και λιγότερες αϋπνίες.”

Όταν αποφάσισα να το δοκιμάσω στον εαυτό μου, διάλεξα το σουηδικό αρχιπέλαγος, έναν παράδεισο για τους λάτρεις της φύσης, με περισσότερα από 30.000 νησιά, πολλά από αυτά ακατοίκητα. Το Svartsö είναι ένα από τα μεγαλύτερα νησιά αλλά έχει μόνο περίπου 65 κατοίκους όλο τον χρόνο. Μια διαδρομή δύο ωρών με πλοίο από τη Στοκχόλμη, το καλοκαίρι είναι ένας δημοφιλής προορισμός για σύντομες αποδράσεις, προσελκύοντας επισκέπτες του σαββατοκύριακου και ταξιδιώτες με εξοχικά σπίτια, μια συλλογή εστιατορίων και αφθονία φυσικού περιβάλλοντος για περπάτημα, κολύμπι, ποδηλασία και καγιάκ.

Τους χειμερινούς μήνες, το Skärgårdshotell είναι η μόνη διαθέσιμη κατοικία και τα άνετα, ξύλινα σπίτια του στο δάσος, απομακρυσμένες από τα κύρια κτήρια, σε δική τους ήσυχη, δασική περιοχή προσφέρουν τον τύπο ηρεμίας και σιωπής που αναζητώ, χωρίς όμως να με αφήνουν εντελώς μόνο στην άγρια φύση.

Είμαι κάτοικος της πόλης με ανήσυχο μυαλό. Συχνά ξυπνάω πολλές φορές την νύχτα και ξυπνάω νωρίς νιώθοντας την ανάγκη να ασχοληθώ με την μακριά λίστα πραγμάτων που με έχουν κρατήσει ξύπνιο. Εδώ, σε ένα νησί τον χειμώνα, υπάρχουν λίγα πράγματα που μπορώ να κάνω εκτός από πεζοπορία, διάβασμα και παρατήρηση των ρυθμών ζωής με έναν τρόπο που δεν μπορώ όταν περιβάλλομαι από τα λαμπερά φώτα της πόλης.

Το Svartsö κυριολεκτικά σημαίνει “μαύρο νησί” αναφερόμενο στο γρανιτικό υπέδαφος, αν και τον χειμώνα το όνομα θα μπορούσε απλώς να αναφέρεται στους σκοτεινούς ουρανούς που είναι εντελώς απαλλαγμένοι από το φως της πόλης. Το σκοτάδι, που μακροχρόνια θεωρείται ως μία μεταφορά φόβου και κατάθλιψης αγκαλιάζεται σε αυτές τις βόρειες περιοχές. Ακόμα βορειότερα στον Αρκτικό Κύκλο, όπου η πολική νύχτα καλύπτει την χώρα με σκοτάδι για μήνες, μακριά από το να μένουν μέσα, οι κάτοικοι φορούν φακούς κεφαλής και εξερευνούν χιονισμένα μονοπάτια.

Να τελειώσω την μέρα, με κλασσικό σκανδιναβικό στιλ, ιδρώνοντας για να φύγουν όλες οι ανησυχίες που μπορεί να με κρατήσουν ξύπνιο, ακολουθούμενη από μια βουτιά στην δροσερή θάλασσα.

Μετά από ένα απλό δείπνο με stångkorv (σουηδικό λουκάνικο και λάχανο), κάθισα στην φωτιά και μιλούσα με μια ομάδα αθλητών καγιάκ που είχαν κωπηλατήσει εδώ από την Στοκχόλμη. “Παραδοσιακά τους πιο σκοτεινούς μήνες, η φωτιά ήταν σημαντική για ζεστασιά και φως, αλλά ήταν επίσης ένα μέρος του βραδινού τελετουργικού” μία γυναίκα που ονομαζόταν Marie μου είπε. “Μετά το δείπνο, οι άνθρωποι μπορούσαν να χαλαρώσουν γύρω από την φωτιά και άφηναν το τρεμόπαιγμα των φλογών να χαλαρώσει όλες τις εντάσεις μιας ημέρας στην δουλειά.”

Δούλεψε για μένα. Στην πραγματικότητα, το βρήκα τόσο υπνωτικό που μέχρι τις 20:00 ήμουν έτοιμος να αποσυρθώ στην καμπίνα μου, όπου κουλουριάστηκα κάτω από ένα πάπλωμα και μια ζεστή μάλλινη κουβέρτα και κοιμήθηκα απίστευτα για 10 ώρες, ξυπνώντας ανανεωμένος για να δω μια μικρή σελήνη έξω πάνω από τα δέντρα.

Είναι εύκολο να θεωρήσει κανείς την έλλειψη ύπνου ως ένα σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα, αλλά ο σουηδικός μύθος της Μάρα δείχνει ότι είναι τόσο παλιό όσο το δάσος. Ένα παράξενο μυθικό ον που λεγόταν ότι βασάνιζε τους ανθρώπους στον ύπνο τους, προκαλώντας φόβο και σφιγμένα, γεμάτα άγχος στήθη, η Μάρα έδωσε αφορμή για τη λέξη “εφιάλτης”. Αλλά στην σύγχρονη εποχή, οι τεχνολογικές αποσπάσεις έχουν αντικαταστήσει τα μυθικά πλάσματα, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι δυσκολεύονται να κοιμηθούν.

“Η Σουηδία είναι μία από τις πιο ψηφιοποιημένες κοινωνίες της Ευρώπης και ήταν από τους πρώτους που υιοθέτησαν την ψηφιοποίηση” εξηγεί η Thérèse Cedercreutz, διευθύντρια εμπορικών υπηρεσιών σε ξενοδοχεία της Σουηδίας. “Το ενδιαφέρον μας στον ύπνο και ιδιαίτερα στην έλλειψη αυτού, μπορεί να ανιχνευθεί σε αυτό και σε μια αυξημένη συνειδητοποίηση της επίδρασής του στην υγεία μας, την οποία έχουμε θέσει ως στόχο για να αντισταθμίσουμε με μια σειρά μέτρων. Διαθέτουμε δωμάτια χωρίς φως, λίστες τραγουδιών που προκαλούν ύπνο και χώρους ευεξίας όπου τα κινητά τηλέφωνα απαγορεύονται. Εάν οι πελάτες μας δεν κοιμούνται, η επιχείρηση μας όπως επίσης και η υγεία τους, υποφέρει.”

Σε όλο τον κόσμο, άλλα τόσο αστικά όσο και απομονωμένα ξενοδοχεία πηγαίνουν τα πράγματα πολλά βήματα μπροστά.

Ένα ξενοδοχείο στο Λονδίνο διαθέτει την υπηρεσία συνοδού ύπνου, η οποία αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την υπνοθεραπεύτρια και εμπειρογνώμονα ύπνου Malminder Gill, η οποία παρέχει ένα πρόγραμμα καθοδηγούμενου ύπνου και διαλογισμού. Ένα άλλο ξενοδοχείο στην Γενεύη προσφέρει ένα πακέτο τριών ημερών, σε συνεργασία με μια ιδιωτική κλινική ύπνου, που περιλαμβάνει τη μελέτη των συνηθειών ύπνου των επισκεπτών και τη δημιουργία εξατομικευμένων προγραμμάτων ύπνου. Στην Ταϊλάνδη, μέσα στο τροπικό πράσινο στην Βασιλική Ακτή, ο μόνιμος φυσικοθεραπευτής του θέρετρου θα σας καθοδηγήσει σε όλα, από τη διατροφή μέχρι τις ορμόνες που μπορεί να επηρεάζουν τους καρδιακούς ρυθμούς. Εντωμεταξύ, ένα θέρετρο στο Μαϊάμι χρησιμοποιεί ηλεκτρομαγνητικές και υπέρυθρες τεχνολογίες για να κάνει τους επισκέπτες να κοιμηθούν.

“Οι πελάτες μας έρχονταν και μας έλεγαν ότι αισθάνονταν γενικά εξαντλημένοι, και αυτό συχνά φαινόταν να οφείλεται σε έλλειψη ύπνου” λέει η Stella Photi, ιδρύτρια μιας εταιρίας διακοπών. “Προσπαθούμε να ενσωματώσουμε στοιχεία τοπικών πολιτισμών στα προγράμματα ύπνου. Σε βουδιστικές χώρες, όπως η Ταϊλάνδη ή η Σρι Λάνκα, προσφέρουμε διαμεσολάβηση και επίγνωση. Στην Ινδία οι θεραπείες Ayurvedic χρησιμοποιούν τοπικά βότανα και στην Ιταλία οι καθοδηγούμενοι περίπατοι μέσα από αμπελώνες είναι μέρος του προγράμματος δραστηριοτήτων που προωθούν τον ύπνο.”

Στην Σουηδία ωστόσο είναι η εμπειρία της επαφής με τη φύση που αποτελεί τη βάση του τουρισμού ύπνου. “Το σύνθημα της φύσης είναι να την διατηρείς απλή” λέει η Jennie Walker, ιδρύτρια μιας επιχείρησης που καθοδηγείται από την φύση στο αρχιπέλαγος της δυτικής ακτής της Σουηδίας. “Τον χειμώνα στους άγονους λόφους που χαρακτηρίζουν το αρχιπέλαγος του Γκέτεμποργκ υπάρχει λίγη βλάστηση και οι σημύδες και τα πεύκα γυρίζουν μακριά από τους δυνατούς δυτικούς ανέμους. Ένας περίπατος πάνω από τα πεδία των βράχων μια χειμωνιάτικη μέρα, ίσως συναντώντας μια φώκια του λιμανιού να λιάζεται σε κάποια από τις μικρές νησίδες, είναι η τέλεια προετοιμασία για έναν καλό νυχτερινό ύπνο.”

Και ενώ τα παραδοσιακά θέρετρα ύπνου επικεντρώνονται στην χαλάρωση πριν τον ύπνο, στην Σουηδία η εστίαση στον ύπνο ξεκινάει την αυγή με την δυνατότητα να ασχοληθεί κανείς με δραστηριότητες που προάγουν τον ύπνο, όπως πεζοπορία, καγιάκ και μπάνιο στο δάσος.

Έτσι, μετά από τον τεράστιο ύπνο μου, παίρνω ενέργεια με ένα πρωινό από μούσλι, γιαούρτι, μαρμελάδα κράνμπερι και ρολάκια κανέλας για να περπατήσω το τμήμα Svartsö της Διαδρομής του αρχιπελάγους της Στοκχόλμης. Αυτό το μοναδικό 270 χιλιομέτρων μονοπάτι μακράς απόστασης διασχίζει 20 νησιά, από το Arholma στον βορρά στο Landsort στον νότο.

Στο Svartsö, η 18 χιλιομέτρων διαδρομή με πηγαίνει γύρω από το νησί, περνάει μια μεγάλη λίμνη με γλυκό νερό και διασχίζει το πυκνό πευκοδάσος σκεπασμένο με χιόνι, όπου εντοπίζω κάποιο κόκκινο σκιουράκι, ακολουθώ ίχνη ελαφιών και πατάω πάνω από δέντρα που έχουν γκρεμιστεί από το μάσημα κάστορα. Ολόκληρη η μέρα μοιάζει με μια εκτεταμένη εμπειρία βόλτας στο δάσος, και όταν επιστρέφω στην καλύβα μου, δεν έχω πολλά να ανησυχώ πέρα από το δείπνο, το κάθισμα κοντά στη φωτιά και τον καλό ύπνο -ή όπως λένε στην χώρα του ύπνου “sov gott”.

Και το έκανα. Φαίνεται ότι για μένα η ήπια άσκηση σε ήρεμο περιβάλλον με λίγους περισπασμούς και το να παίρνω το σήμα για ύπνο από την φύση, παρέχει την τέλεια επαναφορά του καρδιακού ρυθμού.

“Τα θέρετρα ύπνου δεν βοηθούν απλά τους ανθρώπους να κοιμηθούν όταν είναι διακοπές” λέει η Photi “ο στόχος είναι να επιτρέπουν μία χαλαρωτική, ολιστική και προσωπική προσέγγιση που θα σε βοηθήσει να υιοθετήσεις νέες συνήθειες ύπνου και αφύπνισης, με σκοπό να επιφέρει μακροπρόθεσμη αλλαγή.”

Θα κοιμηθώ σε αυτό.

Μετάφραση από άρθρο του BBC