Λέσκοβατς: 28ο Βαλκανικό Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών Κόμικς, ένα από τα σημαντικότερα φεστιβάλ κόμικς των Βαλκανίων
Ο Νίκος Δαλαμπύρας και ο Marko Stojanović μιλούν για τη συνεργασία Θεσσαλονίκης–Λέσκοβατς και το όραμα ενός φεστιβάλ που ενώνει δημιουργούς και πολιτισμούς
Γνώρισα τον Marko Stojianovic ως επίτιμο καλεσμένο στο Comic N’ Play και με αφορμή την συναδέλφωση των δύο πόλεων, Θεσσαλονίκης και Λέσκοβατς, μέσω των φεστιβάλ κόμικς που φιλοξενούν. Ευγνωμονώ το Νίκο Δαλαμπύρα, την ψυχή του Comic N’ Play, που τον έφερε στην πόλη μας, και ανακαλύψαμε έτσι έναν τόσο σπουδαίο καλλιτέχνη και ακούραστο δημιουργό, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα φεστιβάλ των Βαλκανίων.
Επιστροφή στο Λέσκοβατς λοιπόν, στη γειτονική Σερβία, και γι αυτό ζήτησα από τον αγαπημένο φίλο και συνεργάτη κο Δαλαμπύρα να μας πει λίγα λόγια. Ευχαριστώ θερμά και τον Marko Stojianovic για τον χρόνο του, αλλά και για τις όμορφες στιγμές στο Λέσκοβατς.
Νίκος Π. Δαλαμπύρας, υπεύθυνος συντονισμού Comic N’ Play:
“Προτού αρχίσω να ασχολούμαι πιο συστηματικά με τα κόμικς, γνώριζα ελάχιστα για την παραγωγή, τους δημιουργούς και την παράδοση που έχουν οι γειτονικές χώρες των Βαλκανίων στην ένατη τέχνη. Αυτό αποδείχθηκε ένα μεγάλο κενό στην πληροφόρηση μου, καθώς βρέθηκα ξαφνικά «αντιμέτωπος» μ’ έναν πλούσιο θησαυρό από τίτλους και δημιουργούς, που ξεπερνούσε κατά πολύ την εγχώρια-ελληνική σκηνή! Αυτό ήταν περισσότερο αληθινό ιδίως για τα έργα που προέρχονταν από την σκηνή της Σερβίας και των λοιπών δημοκρατιών, που μέχρι σχετικά πρόσφατα συναποτελούσαν το κράτος της Γιουγκοσλαβίας. Ανάμεσα στους δεκάδες Σέρβους δημιουργούς ξεχώριζε και ο Nikola Mitrovic Kokan, που εκτός από πολυγραφότατος, ήταν και ο δημιουργός μιας σχολής για κόμικς στην γενέτειρα του, το Λέσκοβατς.
Η πόλη αυτή στα νότια της Σερβίας δεν έχει πολλά να προσφέρει από τουριστικής απόψεως· είναι όμως η έδρα ενός διαβαλκανικού φεστιβάλ κόμικς που εδώ και 28 χρόνια διεξάγεται στη μνήμη του σπουδαίου αυτού Σέρβου οραματιστή της ένατης τέχνης. Αυτό καθιστά την συγκεκριμένη διοργάνωση ως μια από τις παλαιότερες των Βαλκανίων και σίγουρα την μακροβιότερη ανάμεσα τους. Ήταν λοιπόν αναπόφευκτό ότι κάποια στιγμή θα διασταυρωνόταν οι πορείες του φεστιβάλ αυτού και με την διοργάνωση του Comic N’ Play. Αυτό κατέστη εφικτό χάρη την προσωπικότητα του καλλιτεχνικού διευθυντή του Διαβαλκανικού Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών του Λέσκοβατς, του κ. Marko Stojianovic, που είναι η καρδιά και το μυαλό πίσω από αυτή την εξαιρετική και αξιέπαινη πολυετή προσπάθεια. Πρόκειται για έναν παραγωγικό συγγραφέα και σεναριογράφο κόμικς, που έχει κατορθώσει να συμπράξει με δεκάδες επώνυμους δημιουργούς κόμικς και εκδοτικούς οίκους παγκοσμίως. Κάθε χρόνο, δεκάδες δημιουργοί από κάθε γωνιά των Βαλκανίων και όχι μόνο, συρρέουν στο Λέσκοβατς για να συνδιαλλαγούν, γνωριστούν και να οραματιστούν τις επόμενες δημιουργικές τους συνεργασίες, σαν να πρόκειται για έναν μοντέρνο κομιξικό πύργο της Βαβέλ. Μια λοιπόν από αυτές τις συνεργασίες που γεννήθηκαν εκεί ήταν και η συναδέλφωση των δύο πόλεων, Θεσσαλονίκης και Λέσκοβατς, μέσω των φεστιβάλ κόμικς που φιλοξενούν, χάρη στο πρωτόκολλο συνεργασίας που υπέγραψαν και έχει ως σκοπό το να ενθαρρύνει και να στηρίζει την συνεργασία μεταξύ των δημιουργών από αυτές τις χώρες! Εύχομαι καλή επιτυχία και στην φετινή διοργάνωση και ελπίζω να καταφέρουμε σύντομα με τον κο. Stojianovic να κάνουμε πράξη το όραμα του σπουδαίου δασκάλου του!”
Marko Stojianovic, καλλιτεχνικός διευθυντής Βαλκανικού Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών Κόμικς:
“Το φετινό Βαλκανικό Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών Κόμικς, η 28η έκδοση, που θα πραγματοποιηθεί στο Λέσκοβατς από τις 26 έως τις 28 Ιουνίου 2026, θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Σερβίας 2026 της πόλης του Λέσκοβατς, «Το Περίπτερο Πολιτισμού του Λέσκοβατς» – η δραστηριότητα του προγράμματος «Culture Plus». Το φεστιβάλ θα σηματοδοτηθεί από νέες διεθνείς συνεργασίες, την επέκταση της πολιτιστικής συνεργασίας πέρα από τα σύνορα των Βαλκανίων και ένα νέο ρεκόρ στον αριθμό των συμμετεχόντων, με έργα που θα εκτεθούν από 3.209 συντελεστές από 54 χώρες παγκοσμίως!
Κεντρικό γεγονός του 28ου Βαλκανικού Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών Κόμικς θα είναι η ιστορική αδελφοποίηση κόμικς του Λέσκοβατς και της πορτογαλικής πόλης Μπέγια, σηματοδοτώντας την πρώτη τέτοια αδελφοποίηση εκτός Βαλκανίων. Μετά τις συμφωνίες αδελφοποίησης κόμικς με τη Σόφια της Βουλγαρίας το 2014, το Χέρτσεγκ Νόβι του Μαυροβουνίου το 2018, το Μπρασόβ της Ρουμανίας το 2022 και τη Θεσσαλονίκη της Ελλάδας το 2025, το Λέσκοβατς θα επεκτείνει φέτος το μοναδικό δίκτυο πολιτιστικής συνεργασίας του στην Πορτογαλία. Αυτό αντιπροσωπεύει ένα πρωτοφανές φαινόμενο στην ευρωπαϊκή κουλτούρα των κόμικς, όπου οι πόλεις συνεργάζονται και δημιουργούν πολιτιστικούς δεσμούς μέσω της Ένατης Τέχνης, και η αδελφοποίηση με την Μπέγια θα σηματοδοτήσει την έναρξη μιας νέας φάσης στη διεθνοποίηση του φεστιβάλ του Λέσκοβατς. Η επιτυχία αυτού του μοντέλου πολιτιστικής δικτύωσης αντικατοπτρίζεται στο πλούσιο εκθεσιακό πρόγραμμα του 28ου Φεστιβάλ, το οποίο περιλαμβάνει έξι μεγάλες εκθέσεις. Η κύρια έκθεση κόμικς, που συνδυάζει μια αναδρομική έκθεση έργων που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια ζωντανών συνεδριών σχεδίασης σε προηγούμενα Βαλκανικά Φεστιβάλ με μια διαγωνιστική έκθεση με έργα υποψηφίων για τον καλύτερο νέο καλλιτέχνη κόμικς, εικονογράφο, σεναριογράφο και θεωρητικό κόμικς στα Βαλκάνια, θα ανοίξει την Παρασκευή 26 Ιουνίου στο λόμπι του Πολιτιστικού Κέντρου του Λέσκοβατς.
Την ίδια ημέρα, η έκθεση «Το Φαινόμενο των Μάνγκα» θα εγκαινιαστεί στο πλάτωμα μπροστά από το Πολιτιστικό Κέντρο του Λέσκοβατς. Προσφέρει στους επισκέπτες μια εικόνα για ένα από τα πιο δημοφιλή παγκόσμια φαινόμενα της σύγχρονης ποπ κουλτούρας και προέρχεται από το Ηνωμένο Βασίλειο από τον επιμελητή της, Πολ Γκράβετ, ο οποίος θεωρείται ευρέως ως ο κορυφαίος κριτικός και ιστορικός κόμικς στον κόσμο. Ιδιαίτερη προσοχή θα τραβήξει επίσης η έκθεση «Best of the Balkans: Four Aces», που εγκαινιάζεται στις 26 Ιουνίου στην Πινακοθήκη του Πολιτιστικού Κέντρου του Λέσκοβατς. Η έκθεση παρουσιάζει έργα τεσσάρων σημαντικών προσωπικοτήτων των βαλκανικών και διεθνών κόμικς: των Ντάρκο Πέροβιτς, Γκόραν Σούντζουκα, Στεφ Μπάρτολιτς και Βασίλη Γκογκτζιλά.
Το εκθεσιακό πρόγραμμα συνεχίζεται στις 27 Ιουνίου στο Εθνικό Μουσείο του Λέσκοβατς με την έκθεση «Σύγχρονα Πορτογαλικά Κόμικς», η οποία παρουσιάζει στο τοπικό κοινό τις τρέχουσες τάσεις στα πορτογαλικά κόμικς και την γραφιστική αφήγηση, από μια χώρα με την οποία το Λέσκοβατς δημιουργεί μια νέα πολιτιστική συνεργασία φέτος. Την ίδια ημέρα, θα εγκαινιαστεί η έκθεση «Serbian Comics: Outside the Panel» στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Radoje Domanović, ενώ στις 28 Ιουνίου στον ίδιο χώρο θα πραγματοποιηθούν τα εγκαίνια της έκθεσης «Contemporary American Comics: A View», σε επιμέλεια του προσκεκλημένου του φεστιβάλ Joe Pruett. Η έκθεση παρουσιάζει μια διατομή μιας από τις πιο επιδραστικές σκηνές κόμικς στον κόσμο και θα παρουσιαστεί στην περιοχή για πρώτη φορά.
Στο πλαίσιο του φεστιβάλ, που πραγματοποιείται για άλλη μια φορά υπό την αιγίδα της πόλης του Λέσκοβατς, θα πραγματοποιηθούν έως και τριάντα εκδηλώσεις σε διάστημα τριών ημερών. Εκτός από τα εγκαίνια έξι εκθέσεων, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν συζητήσεις σε πάνελ, παρουσιάσεις βιβλίων, προβολές, επιδείξεις ζωντανού σχεδίου, διαλέξεις, masterclasses και συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης στο Πολιτιστικό Κέντρο του Λέσκοβατς, στο Εθνικό Μουσείο και στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Radoje Domanović Περίπου εκατό καλεσμένοι θα παρακολουθήσουν το Φεστιβάλ αυτοπροσώπως, συμπεριλαμβανομένων δημιουργών κόμικς, θεωρητικών και διοργανωτών φεστιβάλ από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία, τη Ρωσία, το Βέλγιο, την Πορτογαλία, τη Νορβηγία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, την Κροατία, τη Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο, τη Βουλγαρία, τη Σλοβενία, την Ελλάδα, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη Σερβία.
Μεταξύ των πιο εξέχοντων καλεσμένων είναι ο Joe Pruett, ο Αμερικανός συγγραφέας και επιμελητής κόμικς, γνωστός για τη συνεργασία του με κορυφαίους διεθνείς εκδότες, ο Paul Gravett, ένας από τους πιο επιδραστικούς μελετητές κόμικς στον κόσμο από το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Ρώσος δημιουργός κόμικς Artyom Trakhanov, ο Πορτογάλος καλλιτέχνης κόμικς Paulo Monteiro και πολλές άλλες διακεκριμένες προσωπικότητες από την περιφερειακή και ευρωπαϊκή σκηνή των κόμικς.
Καθώς το Βαλκανικό Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών Κόμικς παραμένει το μόνο φεστιβάλ κόμικς που καλύπτει ολόκληρη την περιοχή των Βαλκανίων, παραδοσιακά απονέμει πολλά βραβεία. Ως εκδήλωση με ισχυρή εκπαιδευτική αποστολή, το Φεστιβάλ τιμά νέους δημιουργούς στις κατηγορίες της τέχνης των κόμικς, της εικονογράφησης, της συγγραφής σεναρίων και της θεωρίας των κόμικς, ενθαρρύνοντας τις νέες γενιές να συνεχίσουν να εργάζονται στην Ένατη Τέχνη. Θα απονεμηθεί το έγκριτο βραβείο «Nikola Mitrović Kokan» για τη συμβολή του στα σερβικά κόμικς, μαζί με το διεθνές βραβείο «Miodrag Veličković Mivel» για σατιρικά κόμικς. Για έβδομη συνεχόμενη χρονιά, το βραβείο «Φίλος των Κόμικς» θα απονεμηθεί επίσης σε άτομα εκτός του κόσμου των κόμικς που έχουν συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξή του.
Οι αδελφοποιημένες πόλεις κόμικς, Μπρασόβ, Χέρτσεγκ Νόβι, Σόφια, Θεσσαλονίκη και, από φέτος και στο εξής, Μπέγια, θα συνεχίσουν να συμμετέχουν ενεργά στην απονομή ειδικών βραβείων, ενώ θα απονεμηθεί και πάλι το μοναδικό περιφερειακό Βραβείο για τη Συνεισφορά στα Βαλκανικά Κόμικς. Τα μέλη των κριτικών επιτροπών για τα βραβεία θα περιλαμβάνουν για άλλη μια φορά εξέχουσες προσωπικότητες της Ένατης Τέχνης από την Τουρκία, τη Βόρεια Μακεδονία, την Κροατία, τη Ρουμανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Σερβία, τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, επιβεβαιώνοντας το Βαλκανικό Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών Κόμικς ως όχι μόνο το μεγαλύτερο αλλά και το πιο διεθνές φεστιβάλ κόμικς σε αυτό το μέρος της Ευρώπης. Το Φεστιβάλ διοργανώνεται από τη Σχολή Κόμικς Nikola Mitrović Kokan, με συνδιοργανωτή το Πολιτιστικό Κέντρο του Λέσκοβατς. Η εκδήλωση υποστηρίζεται από την πόλη του Λέσκοβατς και το Υπουργείο Πολιτισμού της Δημοκρατίας της Σερβίας.”
https://www.instagram.com/no1.
