Μετατρέποντας μια βιομηχανική γειτονιά σε ένα από τα πιο cool παράκτια hotspot
Το Ματοζίνιους βασίστηκε στο ψάρι, αλλά σήμερα οι ρετρό ψαροταβέρνες και τα κονσερβοποιεία του ανθίζουν μαζί με σπουδαίους χώρους τέχνης, μουσεία και αρχιτεκτονική
Αυτή η παλιά βιομηχανική πόλη κάποτε μαράζωνε, αλλά τώρα είναι στα πάνω της. Προλάβετε να τη δείτε τώρα, που η περιοχή αλλάζει και αναβαθμίζεται, πριν οι απλές ψαροταβέρνες γίνουν πανάκριβες και πριν τα μουσεία και οι γκαλερί γεμίσουν από τουρίστες.
Το Ματοζίνιους βρίσκεται περίπου οκτώ χιλιόμετρα βορειοδυτικά από το κέντρο του Πόρτο και είναι ένας δήμος που έζησε από την αλιεία.
Όταν τον 19ο αιώνα φτιάχτηκε το τεράστιο λιμάνι του Λεϊσόες, η αλιεία εκτοξεύτηκε. Γύρω στα μέσα του 20ού αιώνα η περιοχή είχε 54 κονσερβοποιεία. Σήμερα έχουν απομείνει μόνο δύο. Τα υπόλοιπα γκρεμίστηκαν, μαζί με τα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας και το εργοστάσιο ζάχαρης που έπιαναν την περιοχή νότια του λιμανιού, ακριβώς δίπλα στην παραλία του Ματοζίνιους. Εκεί τώρα θα βρει κανείς παντού σχολές για σερφ, ενώ το καλοκαίρι η παραλία βουλιάζει από τον κόσμο του Πόρτο.
Πολυτελή συγκροτήματα διαμερισμάτων έχουν ξεφυτρώσει εκεί που άλλοτε υπήρχαν οι βιομηχανίες. Αυτά τα κτίρια στέκονται δίπλα δίπλα με σπίτια του 19ου αιώνα ντυμένα με πλακάκια, παρατημένα κτίρια γεμάτα γκράφιτι και παλιά, ξεθωριασμένα αρχιτεκτονικά διαμάντια. Η αρχιτεκτονική σχολή του Πανεπιστημίου του Πόρτο έβαλε το χεράκι της στην αναγέννηση της πόλης. Στα αξιοθέατα ξεχωρίζουν τα έργα του Άλβαρο Σίζα, του βραβευμένου αρχιτέκτονα που γεννήθηκε στο Ματοζίνιους, αλλά και το πολύ σύγχρονο Σπίτι της Αρχιτεκτονικής. Πρόκειται για έναν χώρο πολιτισμού και εκθέσεων που περιλαμβάνει το ανακαινισμένο πατρικό σπίτι του Σίζα, μαζί με κάτι αποθήκες του 19ου αιώνα όπου κάποτε συσκεύαζαν το κρασί Πόρτο.
Το 2025 το Ματοζίνιους αναγνωρίστηκε από την Unesco ως μια κορυφαία πόλη γαστρονομίας, χάρη στη μακρά παράδοσή του στο ψάρεμα και στην προετοιμασία των θαλασσινών. Αν και το λιμάνι του Λεϊσόες έχει τεράστιες προβλήτες για κοντέινερ και έναν φουτουριστικό σταθμό για κρουαζιερόπλοια, ένα μέρος του παραμένει ψαρολίμανο με τη δική του ψαραγορά. Ακριβώς από πίσω βρίσκεται η Rua Heróis de França, ένας δρόμος γεμάτος ψαροταβέρνες. Πολλές από αυτές κρατάνε από τη δεκαετία του 1950, όταν οι ψαράδες έστηναν απλά μαγαζάκια για να μαγειρεύουν και να σερβίρουν ό,τι έπιαναν.
Εδώ, η ατμόσφαιρα είναι γεμάτη από τη μυρωδιά της ψητής σαρδέλας στα κάρβουνα. Ακολουθήστε τη μυρωδιά και διαλέξτε όποιο μαγαζί θέλετε, αφού τα περισσότερα είναι καλά και οικονομικά, με το γεύμα δύο πιάτων μαζί με ποτό να ξεκινάει από τα 20 ευρώ. Εκτός από σαρδέλες, σερβίρουν σαφρίδια, τσιπούρες, λαβράκια, αλλά και percebes, δηλαδή τις περίφημες κολλητσίδες που μαζεύουν από τα βράχια και κρύβουν μια πεντανόστιμη, αλμυρή μπουκιά μέσα στο σκληρό τους κέλυφος.
Κουλτούρα
Εδώ, τα πάντα γυρίζουν γύρω από την αρχιτεκτονική. Και δεν μιλάμε μόνο για τα διάσημα έργα του Άλβαρο Σίζα και άλλων Πορτογάλων μετρ, αλλά για τους πεντακάθαρους και όμορφους χώρους όπου προβάλλεται το καθετί, από την τέχνη μέχρι τις κονσέρβες σαρδέλας. Ένα από τα πιο δυνατά σημεία είναι το Piscina das Marés, ένα εντυπωσιακό συγκρότημα του Σίζα από τη δεκαετία του 1960 με δύο πισίνες με θαλασσινό νερό, αποδυτήρια και μπαρ, που ακολουθεί τις γραμμές των βράχων στην ακτή της Λέσα ντα Παλμέιρα. Το καλοκαίρι γίνεται χαμός, οπότε είναι καλύτερα να το επισκεφθείτε τον Ιούνιο ή τον Σεπτέμβριο για να πάρετε μια γεύση από το πώς ο Σίζα παίζει με το φως, τη σκιά και τη θέα στον ωκεανό, αλλά και για να δείτε την αγάπη του για το ξύλο και το ανθεκτικό στον καιρό μπετόν.
Για να τα βρείτε όλα σε ένα μέρος, κατευθυνθείτε προς το δημαρχείο, όπου η Δημοτική Γκαλερί φιλοξενεί έργα σύγχρονων Πορτογάλων καλλιτεχνών. Απέναντι βρίσκεται το Μουσείο Μνήμης, που στεγάζεται στο αρχοντικό Visconde de Trevões. Το σπίτι αυτό χτίστηκε μεταξύ 1910 και 1913 για τον Εμίντιο Ζοζέ Λό Φερέιρα, έναν φιλάνθρωπο που έκανε περιουσία από το καουτσούκ. Όμορφα ανακαινισμένο και φιλόξενο, λειτουργεί τώρα ως μουσείο για την ιστορία και τον πολιτισμό του Ματοζίνιους, ενώ διαθέτει και ένα «Αρχείο Πρώτου Προσώπου», με ηχογραφήσεις που έκαναν ντόπιοι μέσα σε έναν ηχομονωμένο θάλαμο.
Στην Avenida Menéres, αφήστε τον εαυτό σας να χαθεί στο φως, στον χώρο και στο design του Σπιτιού της Αρχιτεκτονικής. Στεγάζεται σε ένα κομμάτι του Quarteirão da Real Vinícola, ενός συγκροτήματος από ανακαινισμένες αποθήκες κρασιού, και έχει εκθεσιακούς χώρους, καφετέρια, κατάστημα, καθώς και ένα αρχείο με αρχιτεκτονικά έργα από την Πορτογαλία και τις παλιές αποικίες της. Δύο τετράγωνα πιο πέρα, η Conservas Pinhais είναι ένα από τα δύο κονσερβοποιεία που έχουν απομείνει στην πόλη και προσφέρει διαδραστικές ξεναγήσεις στο εργοστάσιο σαρδέλας και στο μουσείο της, μια εμπειρία άκρως επαγγελματική και διασκεδαστική.
Πού να ψωνίσετε
Εντυπωσιακά καταστήματα με επώνυμα έπιπλα και περιζήτητο εξοπλισμό για σερφ ξεφυτρώνουν συνεχώς. Παρόλα αυτά, στο Ματοζίνιους, σε αντίθεση με το Πόρτο, τα ψώνια δεν είναι ο κύριος σκοπός, αφού όλα γυρίζουν γύρω από το φαγητό. Μπορείτε να πάρετε πανέμορφες συσκευασίες με κονσέρβες σαρδέλας των εταιρειών Pinhais ή Nuri μετά την ξενάγησή σας στο εργοστάσιο, ή να αγοράσετε τυριά, ελαιόλαδο και ρύζι από τις Δημοτικές Αγορές.
Τι δεν πρέπει να χάσετε
Από όλα τα αρχιτεκτονικά ορόσημα της πόλης, ο φουτουριστικός Σταθμός Κρουαζιέρας του Πόρτο είναι αυτός που τραβάει περισσότερο το βλέμμα. Το λευκό, κυκλικό κτίριο που δεσπόζει στο λιμάνι του Λεϊσόες θυμίζει σε πολλούς τυλιγμένες κορδέλες, σε άλλους κοχύλι, χάρη στο παιχνίδι του φωτός πάνω στα ένα εκατομμύριο εξαγωνικά πλακάκια που καλύπτουν την επιφάνειά του, ή ακόμα και χταπόδι με τέσσερα πλοκάμια, που στην πραγματικότητα είναι ράμπες. Ολοκληρώθηκε το 2015 και έγινε η αφορμή για την τουριστική έκρηξη στο Ματοζίνιους. Σήμερα στεγάζει τα εργαστήρια του CIIMAR, ενός ιδρύματος έρευνας και εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου του Πόρτο που είναι αφιερωμένο στη θαλάσσια επιστήμη. Η θέα από την ταράτσα είναι συγκλονιστική και μια ξενάγηση με οδηγό, που γίνεται μόνο τις Κυριακές, επιβάλλεται.
Πηγή: The Guardian
