Περιβάλλον: Τα μικροπλαστικά είναι παντού. Πώς τα αποφεύγουμε;
Από το πόσιμο νερό μέχρι τις κοτομπουκιές, τα μήλα και το μπρόκολο, τα μικροπλαστικά κρύβονται σε πολλά προιόντα
Τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά βρίσκονται παντού.
Πρόσφατες μελέτες τα συνδέουν με καρδιακές παθήσεις, πνευμονικές διαταραχές και άλλα ανησυχητικά προβλήματα υγείας. Δυστυχώς όμως, τα μικροπλαστικά έχουν εξαπλωθεί τόσο πολύ πλέον που είναι σχεδόν αδύνατο να τα αποφύγουμε.
Αν ανησυχείτε για τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην υγεία, οι ειδικοί λένε ότι μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο φροντίζοντας τη γενική σας υγεία. Αυτό σημαίνει να κοιμάστε καλά, να γυμνάζεστε, να τρέφεστε ισορροπημένα, να μειώσετε το άγχος και να κάνετε προληπτικές εξετάσεις.
Παρόλα αυτά, είναι καλή ιδέα να μειώσετε την έκθεσή σας στα μικροπλαστικά, ακόμη και αν δεν μπορείτε να τα αποφύγετε τελείως. Αν και υπάρχουν τόσοι τρόποι να μειώσετε την έκθεσή σας όσες είναι και οι πηγές του πλαστικού, οι ειδικοί προτείνουν να εστιάσετε στο νερό, το φαγητό και τον αέρα.
Μίλησα με τρεις γιατρούς και έναν ερευνητή για να πάρω συμβουλές σχετικά με το πώς να μειώσετε την ποσότητα των μικροσκοπικών πλαστικών και των χημικών τους που μπορεί να καταπιείτε εσείς ή τα παιδιά σας. Δείτε τι συνιστούν.
1. Μειώστε το εμφιαλωμένο νερό
Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι το εμφιαλωμένο νερό σε πλαστικά μπουκάλια μπορεί να είναι μια σημαντική πηγή μικροπλαστικών. Αν και οι επιστήμονες μελετούν ακόμη το πόσο σημαντική πηγή είναι, μια μελέτη του 2019 για το νερό και άλλα τρόφιμα και ποτά που καταναλώνονται συχνά, έδειξε ότι είναι η πιο συχνή πηγή.
Υπάρχουν νέα στοιχεία που δείχνουν ότι, κατά μέσο όρο, το εμφιαλωμένο νερό περιέχει περισσότερα μικροπλαστικά από το νερό της βρύσης. Μάλιστα, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 υποστηρίζει ότι έχουμε υποτιμήσει τις ποσότητες που έχουν μετρηθεί.
Το να πιείτε εμφιαλωμένο νερό σε μια ανάγκη δεν είναι το τέλος του κόσμου, αλλά αν ανησυχείτε για αυτό, θα μπορούσατε να έχετε μαζί σας ένα επαναχρησιμοποιούμενο μπουκάλι ή ποτήρι από ανοξείδωτο ατσάλι ή γυαλί όταν είστε έξω.
2. Αγοράστε ένα φίλτρο νερού
Η αλλαγή από το εμφιαλωμένο νερό στο νερό της βρύσης είναι πιθανό να μειώσει σημαντικά την καθημερινή σας έκθεση στα πλαστικά. Ωστόσο, αν και ένα πλαστικό μπουκάλι περιέχει περισσότερα μικροπλαστικά και νανοπλαστικά από το νερό της βρύσης, οι έρευνες δείχνουν ότι και το νερό της βρύσης μπορεί να αποτελέσει πηγή μικροπλαστικών.
Οι έρευνες δείχνουν ότι το βράσιμο του νερού της βρύσης, η ψύξη του και στη συνέχεια το φιλτράρισμά του μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στη μείωση των μικροπλαστικών, αν και αυτό είναι λιγότερο πρακτικό για τους περισσότερους ανθρώπους από τη χρήση ενός απλού φίλτρου.
3. Αποφεύγετε να αποθηκεύετε τρόφιμα σε πλαστικά σκεύη
Υπάρχουν φορές που το μικρό βάρος του πλαστικού και το γεγονός ότι δεν σπάει εύκολα μπορεί να υπερτερούν έναντι άλλων υλικών, όπως το γυαλί. Ωστόσο, η πιο ασφαλής επιλογή είναι να αποφεύγετε την αποθήκευση τροφίμων ή υγρών σε πλαστικά σκεύη όταν αυτό είναι εφικτό. Επίσης, είναι καλό να μειώσετε την έκθεση οποιουδήποτε πλαστικού σε υψηλή θερμότητα, ακόμη και αν αναγράφει ότι είναι κατάλληλο για φούρνο μικροκυμάτων.
Το ηλιακό φως, τα οξέα και η φυσική φθορά μπορούν επίσης να αλλοιώσουν το πλαστικό. Η πλαστική συσκευασία και τα δοχεία αποθήκευσης τροφίμων είναι τόσο κοινά που είναι δύσκολο να τα αποφύγετε εντελώς. Μπορεί να σας βοηθήσει αν σκεφτείτε τη χρήση των πλαστικών δοχείων σαν έναν προϋπολογισμό, μειώνοντας για παράδειγμα τη χρήση τους στο σπίτι και κατά το ζέσταμα του φαγητού, αν αναγκάζεστε να βασίζεστε σε αυτά όταν μετακινήστε.
4. Αποφεύγετε να χρησιμοποιείτε ξανά πλαστικά μιας χρήσης για τρόφιμα και ποτά
Οι έρευνες δείχνουν ότι τα πλαστικά μιας χρήσης μπορούν να μεταφέρουν μικροπλαστικά και χημικά στα τρόφιμα, γι’ αυτό ορισμένοι ειδικοί προτείνουν να περιορίσετε τη χρήση τους. Επίσης, δεν συνιστάται να χρησιμοποιείτε ξανά τα πλαστικά μιας χρήσης για φαγητό. Είναι πολύ καλό να επαναχρησιμοποιείτε τα πλαστικά μιας χρήσης, αλλά κρατήστε τα για κάποια χρήση που δεν έχει σχέση με την αποθήκευση ή το ζέσταμα φαγητού, αναφέρει η δρ Τζίλιαν Γκόνταρντ, ενδοκρινολόγος και συντάκτρια στο ParentData, μια διαδικτυακή πηγή για γονείς που βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείτε ξανά τα πλαστικά δοχεία από έτοιμο φαγητό, τα σακουλάκια για το μητρικό γάλα ή τα μπουκάλια από ποτά.
5. Μη ζεσταίνετε τα πλαστικά
Αποφεύγετε να βάζετε στα μικροκύματα ή να ζεσταίνετε φαγητό και νερό μέσα σε πλαστικά σκεύη, κάτι που περιλαμβάνει ακόμα και τη χρήση συγκεκριμένων φακέλων για τσάι. Είναι καλό να το κάνετε αυτό για να μειώσετε την έκθεσή σας, ακόμη και αν ένα δοχείο αναγράφει ότι είναι κατάλληλο για τον φούρνο μικροκυμάτων, λέει η Τρέισι Γούντραφ, διευθύντρια του Προγράμματος για την Αναπαραγωγική Υγεία και το Περιβάλλον στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο. Αντί για πλαστικά, προτιμήστε γυάλινα ή κεραμικά σκεύη.
6. Πλένετε τα πλαστικά στο χέρι
Οι θερμοκρασίες στο πλυντήριο πιάτων είναι πολύ υψηλές και μπορούν να φθείρουν το πλαστικό, ακόμη και αυτό που θεωρείται κατάλληλο για πλυντήριο πιάτων, με αποτέλεσμα να απελευθερώνονται μικροπλαστικά. Προσπαθήστε να πλένετε τα πλαστικά δοχεία φαγητού σας στο χέρι.
7. Χρησιμοποιείτε ξύλινες επιφάνειες κοπής ή επιφάνειες από μπαμπού
Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι οι πλαστικές επιφάνειες κοπής μπορεί να είναι μια σημαντική πηγή μικροπλαστικών στη διατροφή σας, καθώς το συχνό κόψιμο στην επιφάνειά τους μπορεί να αποκολλήσει σωματίδια που κολλάνε στο φαγητό. Οι ξύλινες επιφάνειες κοπής έχουν επίσης μερικά ακόμη πλεονεκτήματα, αφού κάνουν καλό στις λάμες των μαχαιριών σας και διαρκούν περισσότερο από τις πλαστικές όταν συντηρούνται σωστά.
8. Καθαρίστε τον αέρα σας
Ο αέρας που αναπνέουμε είναι επίσης μια πιθανή πηγή μικροπλαστικών, με τη μορφή σκόνης. Επομένως, η μείωση της σκόνης στον αέρα του σπιτιού σας μπορεί να μειώσει την έκθεσή σας στα μικροπλαστικά που εισπνέετε.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να κάνετε μερικές βαρετές δουλειές, όπως το να σκουπίζετε τακτικά με ηλεκτρική σκούπα που διαθέτει σακούλα, στεγανό σύστημα και φίλτρο, καθώς και να σφουγγαρίζετε ή να σκουπίζετε τις επιφάνειες με ένα νωπό σφουγγάρι ή πανί, αφού το απλό ξεσκόνισμα σηκώνει αυτά τα μικροσκοπικά σωματίδια ξανά στον αέρα.
Λάβετε ειδικά μέτρα για βρέφη και μικρά παιδιά
Τα βρέφη ενδέχεται να εκτίθενται σε μικροπλαστικά και νανοπλαστικά σε πολύ υψηλότερες συγκεντρώσεις από τους ενήλικες. Οι έρευνες δείχνουν ότι αυτή η έκθεση μπορεί να αποτελεί λόγο ανησυχίας, ιδιαίτερα κατά τα κρίσιμα στάδια της πρώιμης ανάπτυξης. Ωστόσο, ακριβώς όπως και με τους κινδύνους για την υγεία των ενηλίκων, είναι σημαντικό να βλέπουμε την έκθεση στα μικροπλαστικά ως ένα μόνο κομμάτι της συνολικής υγείας του παιδιού.
«Τονίζω ότι πριν αφιερώσουμε πολλή ενέργεια και πόρους για την ελαχιστοποίηση άγνωστων κινδύνων, αξίζει να επικεντρωθούμε στη μείωση των κινδύνων που ήδη γνωρίζουμε», αναφέρει ο δρ Κάρλος Λέρνερ, παιδίατρος και καθηγητής κλινικής παιδιατρικής στο UCLA Health. Ως παραδείγματα ανέφερε την τήρηση των οδηγιών για τον ασφαλή ύπνο των βρεφών, την αποφυγή του παθητικού καπνίσματος και τη σωστή διατροφή.
Αν θέλετε να ακολουθήσετε μια πιο προληπτική προσέγγιση, αποφύγετε τη χρήση πλαστικών σκευών για να ζεστάνετε το βρεφικό γάλα ή το μητρικό γάλα. Αυτή είναι η βασική συμβουλή τόσο από τους ειδικούς με τους οποίους μίλησα όσο και από την Κλινική του Κλίβελαντ.
Πόσο πρέπει να ανησυχείτε για τα μικροπλαστικά;
Οι επιστήμονες μελετούν ακόμη την ακριβή σχέση ανάμεσα σε αυτά τα μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικού και την ανθρώπινη υγεία. Είναι όμως ξεκάθαρο ότι η έκθεση στο πλαστικό, είτε πρόκειται για αυτά τα μικρά σωματίδια είτε για τα χημικά που εκλύουν είτε για έναν συνδυασμό τους, συνδέεται με μια ποικιλία ανησυχητικών προβλημάτων υγείας.
Ορισμένες από αυτές τις συνδέσεις χρειάζονται ακόμη περισσότερη έρευνα, όπως η σχέση με τον καρκίνο του παχέος εντέρου, τις αναπνευστικές παθήσεις, τη μεταβολική λειτουργία και τη διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος. Άλλες πάλι φαίνονται λίγο πιο ξεκάθαρες, όπως μια πρόσφατη μελέτη που έδειξε ότι όσοι είχαν επίπεδα πλαστικού στις αρτηρίες τους διέτρεχαν μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό επεισόδιο και θάνατο.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι αυτές οι συνδέσεις δείχνουν ανησυχίες για τον αντίκτυπο των μικροπλαστικών στη δημόσια υγεία, αλλά δεν αποτελούν συγκεκριμένες ή προβλέψιμες συνέπειες για τον καθένα ξεχωριστά. «Αυτό που σκέφτομαι είναι ο κίνδυνος για τον πληθυσμό και όχι ο κίνδυνος για ένα συγκεκριμένο άτομο», αναφέρει η δρ Γκόνταρντ.
Το δύσκολο κομμάτι είναι ότι τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά είναι αδύνατο να αποφευχθούν, όσο προσεκτικοί και αν είστε, αφού βρίσκονται στον αέρα που αναπνέουμε, στο πόσιμο νερό και στο φαγητό μας. Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν είναι σίγουροι για τα επίπεδα μικροπλαστικών και νανοπλαστικών που προσλαμβάνει ο καθένας μας από αυτές τις πηγές.
Η εκτίμηση που αναφέρεται συχνά, ότι ο μέσος άνθρωπος τρώει πλαστικό που αντιστοιχεί σε μια πιστωτική κάρτα κάθε εβδομάδα, έχει αμφισβητηθεί. Είναι βέβαιο όμως ότι το σώμα μας προσλαμβάνει πλαστικό, και αυτό είναι περισσότερο από όσο προέβλεπε η φύση.
Με βάση τα συνεχώς αυξανόμενα στοιχεία, είναι πιθανό να αρχίσουμε να βλέπουμε περισσότερα μέτρα δημόσιας υγείας για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από μικροπλαστικά. Μέχρι τότε, η φροντίδα της συνολικής σας υγείας είναι η πρώτη γραμμή άμυνας, και ακολουθεί η λήψη λογικών μέτρων για τη μείωση της έκθεσης σε αυτά.
Πηγή: NY Times
