Ποια είναι τα ιστορικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο Ιησούς Χριστός έζησε και πέθανε;
Ποια είναι τα γραπτά στοιχεία που αποδεικνύουν την ύπαρξή του πριν από 2.000 χρόνια;
Αν εξαιρέσουμε την θρησκευτική πίστη, πόσο σίγουροι μπορούμε να είμαστε ότι ο Ιησούς Χριστός ως φυσικό πρόσωπο έζησε πραγματικά;
Τα ιστορικά στοιχεία για τον Ιησού από τη Ναζαρέτ είναι τόσο αρχαία όσο και ευρέως διαδεδομένα.
Μερικές δεκαετίες μετά την περίοδο της ζωής του, αναφέρεται από Εβραίους και Ρωμαίους ιστορικούς, καθώς και σε δεκάδες χριστιανικά κείμενα.
Αν το συγκρίνουμε αυτό με την περίπτωση του Βασιλιά Αρθούρου, ο οποίος φέρεται να έζησε γύρω στο 500 μ.Χ., παρατηρούμε ότι η κύρια ιστορική πηγή για την εποχή εκείνη δεν τον αναφέρει καν, ενώ η πρώτη μνεία σε αυτόν ιστορικά γίνεται 300 έως 400 χρόνια μετά την υποτιθέμενη ζωή του. Τα στοιχεία για τον Ιησού δεν περιορίζονται σε μεταγενέστερη λαϊκή παράδοση, όπως συμβαίνει με τις αναφορές για τον Αρθούρο.
Τι μας λένε τα χριστιανικά κείμενα;
Η αξία αυτών των μαρτυριών έγκειται στο ότι είναι τόσο πρώιμες όσο και λεπτομερείς. Τα πρώτα χριστιανικά κείμενα που αναφέρονται στον Ιησού είναι οι επιστολές του Αγίου Παύλου, και οι μελετητές συμφωνούν ότι οι παλαιότερες από αυτές γράφτηκαν το αργότερο εντός 25 ετών από τον θάνατό του.
Παράλληλα, οι λεπτομερείς βιογραφικές περιγραφές του Ιησού στα Ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης χρονολογούνται περίπου 40 χρόνια μετά τον θάνατό του. Όλα αυτά τα κείμενα εμφανίστηκαν ενώ ζούσαν ακόμη πολυάριθμοι αυτόπτες μάρτυρες και παρέχουν περιγραφές που συνάδουν με τον πολιτισμό και τη γεωγραφία της Παλαιστίνης του 1ου αιώνα.
Επιπλέον, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς γιατί οι Χριστιανοί συγγραφείς θα επινοούσαν μια τόσο σαφώς εβραϊκή μορφή ως σωτήρα, σε μια εποχή και σε έναν τόπο, υπό τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, όπου επικρατούσε έντονη καχυποψία απέναντι στον Ιουδαϊσμό.
Τι έλεγαν οι μη χριστιανοί συγγραφείς για τον Ιησού;
Από όσα γνωρίζουμε, ο πρώτος συγγραφέας εκτός της Εκκλησίας που αναφέρει τον Ιησού, είναι ο Εβραίος ιστορικός Φλάβιος Ιώσηπος, ο οποίος συνέγραψε έργο για την ιστορία του Ιουδαϊσμού γύρω στο 93 μ.Χ. Στα κείμενά του υπάρχουν δύο αναφορές στον Ιησού. Η μια από αυτές θεωρείται αμφιλεγόμενη, καθώς εκτιμάται ότι έχει υποστεί παρεμβάσεις από χριστιανούς γραφείς (οι οποίοι πιθανώς μετέτρεψαν την αρνητική περιγραφή του Ιώσηπου σε μια πιο θετική), αλλά η άλλη δεν θεωρείται ύποπτη και αποτελεί μια αναφορά στον Ιάκωβο, τον αδελφό του «Ιησού, του λεγόμενου Χριστού».
Περίπου 20 χρόνια μετά τον Ιώσηπο έχουμε τους Ρωμαίους πολιτικούς Πλίνιο και Τάκιτο, οι οποίοι κατείχαν μερικά από τα υψηλότερα κρατικά αξιώματα στις αρχές του 2ου αιώνα μ.Χ. Από τον Τάκιτο μαθαίνουμε ότι ο Ιησούς εκτελέστηκε ενώ ο Πόντιος Πιλάτος ήταν ο Ρωμαίος έπαρχος υπεύθυνος για την Ιουδαία (26-36 μ.Χ.) και ο Τιβέριος ήταν αυτοκράτορας (14-37 μ.Χ.), αναφορές που ταιριάζουν με το χρονικό πλαίσιο των ευαγγελίων.
Ο Πλίνιος προσθέτει την πληροφορία ότι στην περιοχή της βόρειας Τουρκίας όπου ήταν κυβερνήτης, οι Χριστιανοί λάτρευαν τον Χριστό ως θεό. Κανένας από τους δύο δεν συμπαθούσε τους Χριστιανούς, ενώ ο Πλίνιος γράφει για την «αδιάλλακτη επιμονή» τους και ο Τάκιτος αποκαλεί τη θρησκεία τους καταστροφική δεισιδαιμονία.
Αναφέρονταν οι αρχαίοι συγγραφείς στην ύπαρξη του Ιησού;
Είναι αξιοσημείωτο ότι στον αρχαίο κόσμο δεν υπήρξε ποτέ καμία συζήτηση σχετικά με το αν ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ ήταν ιστορικό πρόσωπο. Στα πρώτα κείμενα των Εβραίων ραβίνων, ο Ιησούς καταγγέλλεται ως «νόθο παιδί της Μαρίας« και «μάγος». Μεταξύ των ειδωλολατρών, ο σατιρικός συγγραφέας Λουκιανός και ο φιλόσοφος Κέλσος χαρακτήρισαν τον Ιησού ως «αχρείο», αλλά δεν γνωρίζουμε κανέναν στον αρχαίο κόσμο που να αμφισβήτησε την ύπαρξη του Ιησού.
Πόσο αμφιλεγόμενη είναι σήμερα η ύπαρξη του Ιησού;
Σε πρόσφατο έργο του, ο Γάλλος φιλόσοφος Michel Onfray παρουσιάζει τον Ιησού ως μια απλή υπόθεση, αντιμετωπίζοντας την ύπαρξή του περισσότερο ως ιδέα παρά ως ιστορικό πρόσωπο. Πριν από περίπου δέκα χρόνια, ιδρύθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το «The Jesus Project», ένα από τα βασικά ερωτήματα του οποίου ήταν αν ο Ιησούς υπήρξε πράγματι ως ιστορικό πρόσωπο.
Ορισμένοι συγγραφείς έχουν προχωρήσει ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ είναι ιστορικά «διπλά ανύπαρκτος», δηλαδή ότι τόσο ο ίδιος όσο και η Ναζαρέτ αποτελούν μεταγενέστερες χριστιανικές επινοήσεις. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι δύο από τους σημαντικότερους ιστορικούς που έχουν ασκήσει εκτενή κριτική σε αυτές τις υπερ-σκεπτικιστικές θέσεις είναι άθεοι: ο Maurice Casey (πρώην καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Nottingham) και ο Bart D. Ehrman (Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας).
Και οι δύο έχουν ασκήσει δριμεία κριτική στην προσέγγιση του «μύθου του Ιησού», χαρακτηρίζοντάς την ψευδοεπιστημονική. Παρά ταύτα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, περίπου το 40% των ενηλίκων στην Αγγλία δήλωσε ότι δεν θεωρεί τον Ιησού πραγματική ιστορική προσωπικότητα.
Υπάρχουν αρχαιολογικά στοιχεία για τον Ιησού;
Μέρος της σύγχυσης που επικρατεί γύρω από την ιστορικότητα του Ιησού φαίνεται να οφείλεται και σε αμφιλεγόμενους αρχαιολογικούς ισχυρισμούς που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί. Για παράδειγμα, έχουν εμφανιστεί θεωρίες ότι ο Ιησούς ήταν δισέγγονος της Κλεοπάτρας Ζ΄ της Φιλοπάτωρ, συνοδευόμενες μάλιστα από υποτιθέμενα αρχαία νομίσματα που τον απεικονίζουν να φέρει ακάνθινο στεφάνι. Παράλληλα, σε ορισμένους κύκλους εξακολουθεί να υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για την Ιερά Σινδόνη, η οποία θεωρείται από κάποιους ως το σάβανο του Ιησού. Ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄ είχε δηλώσει ότι πρόκειται για κάτι που «καμία ανθρώπινη τέχνη δεν θα μπορούσε να δημιουργήσει» και το είχε χαρακτηρίσει «εικόνισμα του Μεγάλου Σαββάτου».
Ωστόσο, είναι δύσκολο να βρει κανείς σύγχρονους ιστορικούς που να αντιμετωπίζουν τέτοιου είδους στοιχεία ως αξιόπιστα αρχαιολογικά δεδομένα. Αντίθετα, τα σημαντικότερα τεκμήρια προέρχονται από γραπτές πηγές χριστιανικές, εβραϊκές και ρωμαϊκές. Οι πολυάριθμες αυτές ιστορικές αναφορές καθιστούν εξαιρετικά απίθανη την άποψη ότι ο Ιησούς δεν υπήρξε ως ιστορικό πρόσωπο.
Το πιο ουσιαστικό και ενδιαφέρον ερώτημα, ωστόσο, που υπερβαίνει τα όρια της ιστορίας και των αντικειμενικών δεδομένων, είναι αν ο Ιησούς όχι μόνο πέθανε, αλλά και αναστήθηκε.
ΠΗΓΗ: TheGuardian
