Βγαλμένα από παραμύθι: 10 από τα πιο εντυπωσιακά δεντρόσπιτα του κόσμου

Στην εγκυκλοπαίδεια του, Φυσική Ιστορία (περίπου 77 μ.Χ.) ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος περιγράφει “ένα δέντρο τόσο αξιοθαύμαστο που αξίζει να θεωρηθεί θαύμα” στο οποίο ο Ρωμαίος πολιτικός Licinius Mucianus διοργάνωσε ένα δείπνο. Κοιμήθηκε την νύχτα στα κλαδιά του, απολαμβάνοντας την χαρά από τον ευχάριστο ήχο της βροχής, που έπεφτε μέσα από τα φύλλα, περισσότερο από ότι θα μπορούσαν να προσφέρουν ένα λαμπερό μάρμαρο, ζωγραφισμένες διακοσμήσεις ή μία επιχρυσωμένη επένδυση. Η ζωή στις κορυφές των δέντρων έχει από καιρό αιχμαλωτίσει την φαντασία μας, στην μυθιστορηματική ιστορία του Johann David Wyss για τους ναυαγούς Ελβετούς Robinson (1812), οι οποίοι κατασκεύασαν ένα σπιτάκι σε δέντρο σε ένα έρημο νησί και στις Guingettes de Robinson που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 1848: δασικές γευστικές εμπειρίες, εμπνευσμένες από το μυθιστόρημα του Wyss, που έκανε τους στιλάτους Παριζιάνους να ανεβαίνουν σε καλύβες από άχυρο στα δέντρα.

Σήμερα, το δεντρόσπιτο έχει εξελιχθεί σε κάτι νέο. “Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, οι αρχιτέκτονες επανακαλύπτουν αυτή την αρχαία, φαινομενικά παιχνιδιάρικη τυπολογία -όχι για χάρη της παιχνιδιάρικης φύσης της, αλλά για τη βιωσιμότητα, την οικειότητα και έναν ανανεωμένο διάλογο με την φύση” γράφει ο Florian Seabeck στο νέο βιβλίο, Μοντέρνα Δεντρόσπιτα, που δημοσιεύτηκε από τις εκδόσεις Taschen. Το βιβλίο παρουσιάζει τα έργα μιας νέας γενιάς περιβαλλοντικά συνειδητοποιημένων αρχιτεκτόνων, των οποίων οι αντίθετες προσεγγίσεις στην ζωή στις κορυφές των δέντρων ενώνονται από μια κοινή επιθυμία να επανασυνδεθούν με τον φυσικό κόσμο.

Σύμφωνα με τον Seabeck, τα δεντρόσπιτα είναι “ταυτόχρονα σύμβολα διαφυγής και φορείς επιστροφής -μέρος παιδικής ονειροπόλησης, μέρος οικολογικού μανιφέστου…υπάρχει κάτι στο να υψώνεσαι πάνω από το έδαφος -έστω και ελαφρώς- που αλλάζει την οπτική μας. Σε έναν κόσμο σχεδιασμένο για περισσότερα, αυτά προσφέρουν αθόρυβα λιγότερα -και κάνοντας αυτό, υπονοούν ότι ίσως να είναι αρκετά.”

1) Pigna από το Beltrame Studio στο Malborghetto, Ιταλία (2017)

Τοποθετημένα σε υψόμετρο 1.200 μέτρων και με εκπληκτική θέα στις ιταλικές Άλπεις, βρίσκονται δύο δεντρόσπιτα που έχουν σχήμα μεγάλων κουκουναριών πεύκου. Το καθένα είναι σκαλισμένο σε ξύλο ελάτης με εξωτερικό κέλυφος από πεύκο, χρησιμοποιώντας βιομιμητισμό (μιμούμενο την φύση) για να ενσωματωθεί με το εντυπωσιακό περιβάλλον της. “Το να σκαρφαλώνεις μέσα σε αυτά τα ξύλινα κελύφη μοιάζει με το να μπαίνεις σε ένα παραμύθι” γράφει ο Seabeck και προσθέτει “την αίσθηση δηλαδή του να σε νανουρίζει κάποιος.” Είναι όμως λάθος να απορρίπτει κανείς τέτοια σχέδια ως παιδικό παιχνίδι. “Αυτά δεν είναι παιδικά κρησφύγετα” τονίζει “είναι δοχεία αναστοχασμού.”

2) Bert από το Studio Precht στο Turnau, Αυστρία (2021)

Το Bert είναι “περισσότερο ένα δέντρο παρά ένα σπίτι” λέει ο Chris Precht, ο οποίος ίδρυσε το Studio Precht, μαζί με την σύζυγό του Fei, το 2018. Σε σχήμα κορμού που φυτρώνει κλαδιά, η σπονδυλωτή ιδέα του Bert το καθιστά γρήγορο στην συναρμολόγηση και εύκολο στην προσαρμογή ή την επέκταση ανάλογα με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες του πελάτη. Για να ελαχιστοποιήσει τον αντίκτυπό του στο περιβάλλον, η υπερυψωμένη σχεδίαση καταλαμβάνει μόλις δύο τετραγωνικά μέτρα του δάσους και είναι εξοπλισμένη με τουαλέτα κομποστοποίησης και ηλιακά πάνελ. Για την Fei, το να μένεις στις κορυφές των δέντρων προσφέρει μια αίσθηση προοπτικής. “Όταν περπατάς μέσα σε ένα δάσος δεν είσαι πια το κέντρο του σύμπαντος, αλλά μόνο ένα μικρό μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης αλληλουχίας γεγονότων” λέει στο βιβλίο.

3) UFO στο όρος Qiyun από το Atelier Design Continuum στην Κίνα (2022)

Το 2022 ένα αγνώστου ταυτότητας δασικό αντικείμενο, σε σχήμα ιπτάμενου δίσκου, στάθμευσε στο εθνικό πάρκο του όρους Qiyun, με την βεράντα του να προσφέρει θέα 360 μοιρών στο πευκοδάσος και στα πέρα βουνά. Ο διασκεδαστικός, φουτουριστικός σχεδιασμός, επενδυμένος με τοπικό κόκκινο κέδρο, για να ελαχιστοποιήσει τον περιβαλλοντικό του αντίκτυπο, δημιουργήθηκε με γνώμονα τις οικογένειες. Τρεις συνδεδεμένες δομές, δορυφόροι του κόμβου του κτιρίου, παρέχουν πρόσθετες ανέσεις. Μία φιλοξενεί ένα μπαρ, άλλη ένα μπάρμπεκιου και μία τρίτη, προσβάσιμη μέσω μιας σκάλας σχοινιού, προσφέρει ένα αναπηδητό σεληνιακό περπάτημα σε ένα τραμπολίνο σε σχήμα αστεριού.

4) The Trillium από τις Awakening Experiencias στο Yucatán, Μεξικό (2024)

Η ζωή στις κορυφές των δέντρων δεν αποκλείει τις περιστασιακές πολυτέλειες. Το Trillium για παράδειγμα έχει την δική του πισίνα και τζακούζι. Το τριφυλλοειδές λουλούδι που ενέπνευσε το όνομά του και την μορφή του είναι επίσης ένα παραδοσιακό σύμβολο της αρμονίας της φύσης. Πράγματι, όπως παρατηρεί ο Seabeck, η δομή φαίνεται “να έχει αναπτυχθεί φυσικά από το τοπίο αντί να έχει κατασκευαστεί.” Χειροποίητο με παραδοσιακές τεχνικές, ενσωματώνει τοπικά υλικά όπως η ηφαιστειακή πέτρα και η ρητίνη μάγια “chukum” έναν φυσικό γύψο. “Η φύση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ανέγγιχτη από τον άνθρωπο” λέει ο συνιδρυτής του Awakening, Martin Loeffler, σε ένα βίντεο που παρουσιάζει την έννοια Trillium. “Μπορεί στην πραγματικότητα να συμπληρωθεί από την ανθρωπότητα, και μπορούμε να ενσωματωθούμε με την φύση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.”

5) Biosphere από το Bjarke Ingels Group (BIG) στο Harads, Σουηδία (2022)

Για μερικούς αρχιτέκτονες δεντρόσπιτων, η εγγύτητα με την φύση σημαίνει να την προσκαλείς ενεργά μέσα σου. Σαν να φαίνεται να αιωρείται στον δασικό θόλο, η γυάλινη βιόσφαιρα είναι διακοσμημένη με 350 σπιτάκια για πουλιά, προσελκύοντας όχι μόνο πουλιά, αλλά και νυχτερίδες και μέλισσες. Η κατασκευή είναι μέρος του Treehotel, ενός συμπλέγματος οκτώ διαφορετικών σχεδίων στην σουηδική Λαπωνία. Δημιουργήθηκε σε συνεργασία με έναν ορνιθολόγο ως απάντηση στην απώλεια των φωλιών των πουλιών. Οι ανθρώπινες ανέσεις καλύπτονται επίσης πολύ καλά, με διασκεδαστικά χαρακτηριστικά όπως σάουνα και προσβάσιμη ταράτσα.

6) Το δεντρόσπιτο Loma Mar από το Jay Nelson Studio στην Καλιφόρνια, ΗΠΑ (2020)

Με τα χειροποίητα έπιπλα, τα φινιστρίνια και το περισκόπιο, το δεντρόσπιτο από κόκκινο ξύλο που σχεδίασε ο Jay Nelson για τα παιδιά του στο ορεινό δάσος των βουνών Santa Cruz, σύντομα έγινε η ζήλεια των ενηλίκων. Ένα δεύτερο δωμάτιο προστέθηκε ώστε να μπορούν οι γονείς να συμμετέχουν στην διασκέδαση, αλλά υπήρχε ακόμα ανταγωνισμός για την τεράστια αιώρα από σχοινί. Τα δεντρόσπιτα είναι τα μέρη όπου οι νέοι άνθρωποι μπορούν να “διεκδικήσουν ένα είδος προσωρινής ανεξαρτησίας” σημειώνει το βιβλίο, και είναι δημοφιλείς στο προσκοπικό κίνημα. “Για πολλούς ενήλικες το δεντρόσπιτο συνεχίζει να προσφέρει έναν αντίλαλο αυτής της δημιουργικής ελευθερίας.”

7) Ένα δεντρόσπιτο στο Bambu Indah από το Ibuku στο Μπαλί, Ινδονησία (2021)

Στο τροπικό δάσος της συνοικίας Ubud του Μπαλί, που περιβάλλεται από ορυζώνες, βρίσκεται ένα δεντρόσπιτο σε σχήμα ενός σμήνους βατράχων. Η υπαίθρια κατασκευή, συμπεριλαμβανομένων των τοίχων και των δαπέδων της, είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου υφασμένη από μπαμπού, το πιο γρήγορα αναπτυσσόμενο φυτό του πλανήτη. Καρφωμένη από τα δέντρα μπανανιάς στα οποία κρατιέται, η δομή που μοιάζει με καλάθι συγχωνεύεται σχεδόν άψογα με την ζούγκλα. Οι έντονες γωνίες της σύγχρονης αρχιτεκτονικής έχουν εξαφανιστεί και έχουν αντικατασταθεί από τις απαλές καμπύλες της φύσης. “Τα δάπεδα κυρτώνουν προς τα πάνω σχηματίζοντας εκτενείς τοίχους, ενώ η στέγη αιωρείται πάνω από την σκέπη” γράφει ο Seabeck, ο οποίος το περιγράφει ως “έναν χώρο σαν φωλιά χωρίς καθορισμένα όρια.”

8) Tree Tent από την Tree Tents International στην Dalarna, Σουηδία (2016)

Η τεράστια κόκκινη μπάλα που κρέμεται από τα πεύκα στο Näsets Marcusgård, μια πρώην φάρμα, δεν είναι χριστουγεννιάτικο στολίδι αλλά μια “σκηνή δέντρου” φτιαγμένη από σκελετό αλουμινίου και κόντρα πλακέ, τυλιγμένη με αδιάβροχο καμβά. Το εξατομικευμένο δεντρόσπιτο, λέει ο ιδρυτής και διευθυντής σχεδιασμού της Tree Tents International, Jason Thawley, στοχεύει να “συνδέσει τους ανθρώπους με τη φύση μέσω του σχεδιασμού” και “συνεργάζεται με την φύση αντί να χτίζει εναντίον ή γύρω της”. Ο Willem Terstegen, ο συνιδιοκτήτης του Näsets Marcusgård, λέει “το να βρίσκεσαι ανάμεσα στα δέντρα προσφέρει μια μικρή αλλαγή που φαίνεται τεράστια. Ο κόσμος φαίνεται πιο απαλός, ο χρόνος επιβραδύνει και ακόμη και η σιωπή μοιάζει ζωντανή”.

9) Woodnest από τους Helen & Hard στην Odda, Νορβηγία (2020-2023)

Για κάποιους σχεδιαστές και ονειροπόλους, το δεντρόσπιτο είναι όλο για ρομαντισμό. Ο Kjartan Arno ήθελε να κάνει πρόταση γάμου στην σύντροφο του, Sally και αποφάσισε να χτίσει ένα δεντρόσπιτο για να την κάνει. Η απλή κατασκευή ύψους 10 μέτρων, στην οποία φτάνει κανείς με μια αναρρίχηση μέσα από τα κλαδιά της που προκαλεί ρίγος, έγινε ένα δοχείο χαρούμενων αναμνήσεων, οδηγώντας το ζευγάρι να συνεργαστεί με τους αρχιτέκτονες Helen & Hard για να δημιουργήσει ένα πιο φιλόδοξο καταφύγιο: το Woodnest. Αγκαλιάζοντας τον στενό κορμό ενός πεύκου έτσι ώστε να φαίνεται ότι στέκεται σε ένα πόδι -και αυτή τη φορά προσβάσιμο μέσω μιας γέφυρας- το Woodnest φιλοξενεί τέσσερα άτομα και διαθέτει μπάνιο με εκπληκτική θέα στο φιόρδ Hardanger.

10) The Copper Fox από τους Heidi Richards και Nicholas Cote στο Maine, ΗΠΑ (2023)

“Από όσο θυμάμαι, πάντα ήθελα να φτιάξω το δικό μου δεντρόσπιτο” λέει η Heidi Richards “είχαμε ένα μεγάλο δέντρο στην αυλή -πάνω στο οποίο ήμουν συνεχώς- πάντα προσπαθώντας να ανεβώ ολοένα και πιο ψηλά.” Συνήθιζε να ψάχνει “βρέθηκαν αντικείμενα και υπολείμματα οικοδομικών υλικών” στα κλαδιά του.

Το Copper Fox, σχεδιασμένο και κατασκευασμένο μαζί με τον σύζυγό της, Nicholas, χρησιμοποιώντας κυρίως ξύλα και ανακυκλώσιμα υλικά τοπικής προέλευσης, είχε σκοπό να δίνει την αίσθηση “σαν ένα γλυπτό σε μεγάλη κλίμακα” εξηγεί η Richards. Το ρύγχος του είναι ο κύριος χώρος ύπνου, ενώ τα μυτερά αυτιά σχηματίζουν ένα άνετο πατάρι που προσεγγίζεται από μια σκάλα. “Νομίζω ότι το να βρίσκεσαι σε ένα δεντρόσπιτο σε κάνει να νιώθεις σαν παιδί σε περιπέτεια” λέει “Όταν ζεις στις κορυφές των δέντρων, όλα φαίνονται δυνατά.”

Μετάφραση από άρθρο του BBC