300€ για τους μουσικούς, «άφεση αμαρτιών» για τα μεγάφωνα των ναών
Ο Δρ Άγγελος Ροδαφηνός γράφει για την επιλεκτική ακοή του νόμου
Λέξεις: Δρ. Άγγελος Ροδαφηνός
Πάντα θαύμαζα την επιλεκτική ευαισθησία της ελληνικής ακοής, αλλά και την ψυχολογία πίσω από την ανοχή μας. Ως μελετητής της ανθρώπινης συμπεριφοράς, παρατηρώ συχνά πώς η κοινωνία μας νομιμοποιεί την παραβίαση των κανόνων, αρκεί αυτή να προέρχεται από “ιερές” πηγές ή κατεστημένους θεσμούς. Φαίνεται πως στη χώρα μας τα ντεσιμπέλ κοστολογούνται ανάλογα με το… ποιος κρατάει το μικρόφωνο.
Αν είσαι πλανόδιος μουσικός, ένας νέος άνθρωπος που προσπαθεί να μοιραστεί την τέχνη του στον Λευκό Πύργο και τολμήσεις να χρησιμοποιήσεις έναν μικρό ενισχυτή για να ακουστεί η κιθάρα σου, ο ήχος βαφτίζεται αυτομάτως “ηχορύπανση”. Ο πέλεκυς της δικαιοσύνης πέφτει βαρύς και ο λογαριασμός της Δημοτικής Αστυνομίας γράφει 300€. Μια τιμωρητική προσέγγιση που, αντί να ρυθμίζει την καθημερινότητα, πνίγει την καλλιτεχνική έκφραση και τη ζωντάνια του αστικού τοπίου.
Αν, πάλι, η ενορία της γειτονιάς αποφασίσει να βαράει τις καμπάνες αδιάκοπα στις 7:30 το πρωί ή να εκπέμψει την κυριακάτικη λειτουργία στη διαπασών, τα πράγματα αλλάζουν. Ξυπνώντας μας πιο αποτελεσματικά και από τριπλό εσπρέσο –διαταράσσοντας τον ύπνο εργαζομένων, φοιτητών ή ασθενών– ο θόρυβος αυτός θεωρείται “θεία χάρη”. Κανένα μπλοκάκι προστίμων δεν τολμά να ανοίξει και η παρανομία συγχωρείται σιωπηρά στο όνομα της παράδοσης.
Και για να προλάβω όσους βιαστούν να μιλήσουν για “whataboutism”: το ζητούμενο εδώ προφανώς δεν είναι η διεκδίκηση κάποιας αυθαίρετης ασυλίας των μουσικών απέναντι στους κανονισμούς, ούτε η άσκοπη πολεμική. Το ζητούμενο είναι η καθολική και δίκαιη εφαρμογή του νόμου. Η απαίτηση για ισονομία δεν αποτελεί λογική πλάνη, αλλά θεμέλιο της δημοκρατικής συμβίωσης.
Σε πολλές γειτονιές, οι ναοί μεταδίδουν τη λειτουργία από τα εξωτερικά μεγάφωνα, επιβάλλοντας τον ήχο τους σε ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα. Ωστόσο, η νομοθεσία για την ηχορύπανση (Π.Δ. 1180/81) δεν κάνει καμία απολύτως διάκριση. Περιλαμβάνει ρητά τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, άρα και τους ναούς, θέτοντας ανώτατο επιτρεπτό όριο τα 50dB εντός της αστικής ζώνης. Ο νόμος αξιολογεί εντάσεις και ντεσιμπέλ, όχι το περιεχόμενο του ήχου.
Η αρχή της ίσης αντιμετώπισης είναι ο πυλώνας κάθε σύγχρονης κοινωνίας. Αν εξαντλούμε την αυστηρότητά μας στη street art και στους νέους μουσικούς που ομορφαίνουν την πόλη, οφείλουμε να επιβάλλουμε τα αντίστοιχα πρόστιμα και στις “ιερές” μεγαφωνικές εγκαταστάσεις. Ή θα εφαρμόζουμε τους κανόνες για όλους ανεξαιρέτως, ή θα παραδεχτούμε δημόσια ότι ζούμε σε μια κοινωνία όπου οι νόμοι έχουν… αγαπημένα παιδιά.
Όσον αφορά τους αγαπημένους μας μουσικούς του δρόμου, το ζήτημα απαιτεί ρύθμιση, όχι καταστολή. Το θέμα θα μπορούσε να διαχειριστεί ορθολογικά, με πρότυπα πολιτισμένων πόλεων του εξωτερικού. Μια εξαιρετική πρακτική εφαρμόζεται στη Μελβούρνη, όπου ο δήμος δεν διώκει, αλλά ενσωματώνει: διοργανώνει auditions (ακροάσεις) και χορηγεί ειδικές άδειες (busking permits) στους καλλιτέχνες. Έτσι, η μουσική στον δρόμο αγκαλιάζεται ως στοιχείο του πολιτισμού της πόλης, με ξεκάθαρους κανόνες για τα επιτρεπτά επίπεδα ήχου, τα σημεία και τις ώρες.
Ας εστιάσουμε σε λύσεις που προάγουν τον πολιτισμό και τον σεβασμό στον δημόσιο χώρο, αντί να τιμωρούμε επιλεκτικά τους δημιουργικούς ανθρώπους αφήνοντας τους ισχυρούς στο απυρόβλητο.
*Ο Δρ Άγγελος Ροδαφηνός είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και διδάσκει Νέες Τεχνολογίες. Σπούδασε και εργάστηκε σε 13 πανεπιστήμια στην Αμερική, Αυστραλία, Κύπρο και Ελλάδα.
