Από το 48% στο 36%: Η αποδόμηση της εκλογικής βάσης του Τραμπ

Λέξεις: Μ. Μπουργκέρης

Βγήκε μια πολύ σημαντική δημοσκόπηση από Reuters/Ipsos.

1. Η αποδοχή του Τραμπ βρίσκεται στο 36% στο κατώτερο σημείο όλων των μετρήσεων. Ιστορικά, στις δημοσκοπήσεις του Reuters/Ipsos το Νοέμβρη του 2020 όταν o Τραμπ έχασε με 4,5 μονάδες διαφορά είχε υψηλότερη αποδοχή 40%.

Να διευκρινίσουμε ότι σε ιδεολογικά πολωμένους υποψηφίους (π.χ. Τραμπ, Μαμντάνι) το εκλογικό ποσοστό είναι πάντοτε υψηλότερο από το ποσοστό αποδοχής του προσώπου. Ένα περίπου 45-46% αποδοχής αρκεί να κερδίζουν ανταγωνιστικές εκλογές.

Το ιστορικά χαμηλό ποσοστό 36% σε αυτή του Reuters/Ipsos για τον Τραμπ σημαίνει εκλογική συντριβή [μια μετατόπιση 8-10 μονάδων για Τραμπικούς υποψηφίους, όπως δείχνουν και κάποιες λίγες Έκτακτες Εκλογές].

2. ΕΘΝΟΤΙΚΟΤΗΤΑ

Λευκοί: Η πτώση στους λευκούς ψηφοφόρους από 53% στην αρχή της θητείας σε 44% σήμερα (−11 μονάδες) είναι καθοριστική. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και στο βασικό του «πυρήνα», ο Τραμπ δεν καταφέρνει να διατηρήσει πλειοψηφική στήριξη. Το γεγονός ότι είχε 49% όταν έχασε το 2020 και τώρα βρίσκεται χαμηλότερα (- 5 μονάδες) δείχνει ότι η καρδιά της εκλογικής του βάσης διαβρώνεται.

Ισπανόφωνοι: Αποδοχή στο 27% (από 36% στην αρχή της θητείας του, δηλαδή -9 μονάδες). Είχε 31% όταν έχασε τις εκλογές το 2020 (-4 μονάδες). Συγκρατεί κάπως δυνάμεις που έχει σημασία για εκλογές όπως στη Φλόριντα.

Μαύροι: Αποδοχή μόλις στο 12% (από 16% στην αρχή της θητείας του, δηλαδή -4 μονάδες). Είχε 16% όταν έχασε τις εκλογές το 2020 (-4 μονάδες). Εδώ η φθορά είναι μικρότερη αλλά με μια σταθερή αδυναμία διείσδυσης.

3. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Μη-πτυχιούχοι (proxy εργατικής τάξης, περίπου 60% του εκλογικού σώματος που δεν έχει πανεπιστημιακή εκπαίδευση): Η αποδοχή βρίσκεται περίπου στο 39% το 2026, από 48% στις αρχές της θητείας του (−9 μονάδες).

Κατά την ήττα του το 2020, η αποδοχή του σε αυτή την ομάδα κυμαινόταν περίπου στο 42%, άρα σήμερα είναι χαμηλότερη κατά 3 μονάδες. Αυτό είναι κρίσιμο: ακόμη και στην κοινωνική ομάδα που αποτέλεσε τον βασικό μοχλό των εκλογικών του νικών (2016 και 2024), δεν διατηρεί καν οριακή πλειοψηφία αλλά πέφτει κάτω από το 40%. Δηλαδή, η «εργατική» του βάση διαβρώνεται με τον χρόνο. Αυτό δείχνει ότι η σχέση του με την εργατική τάξη δεν μετατρέπεται σε σταθερή πολιτική ηγεμονία, αλλά παραμένει μερική, εύθραυστη.

Πτυχιούχοι:

Η αποδοχή βρίσκεται περίπου στο 30% το 2026, από 46% στην αρχή της θητείας (−16 μονάδες!). Είναι υψηλότερη από κάθε άλλη κοινωνική ομάδα.

Ακόμη και το 2020, όταν ηττήθηκε, κινούνταν γύρω στο 37%, άρα υπάρχει πτώση περίπου 7 μονάδων.

Πρόκειται για κατακόρυφη απομάκρυνση των μορφωμένων στρωμάτων. Εδώ υπάρχει ενεργή, ταχύτατη αποσυσπείρωση.

4. ΖΗΤΗΜΑΤΑ

Αν δούμε την εξέλιξη των ποσοστών καθαρής αποδοχής του Τραμπ από την αρχή της θητείας του (όπου βρίσκονταν περίπου σε +5% έως +6% στα περισσότερα ζητήματα), η εικόνα είναι αυτή μιας γενικευμένης και βαθιάς καθοδικής μετατόπισης:

α. Οικονομία: από περίπου +6% → −33%. Κάμψη περίπου −39 μονάδων β. Κόστος ζωής: από περίπου −6% (ήδη αρνητικό) → −41%. Κάμψη περίπου −35 μονάδων γ. Εξωτερική πολιτική: από περίπου +2% → −27%. Κάμψη περίπου −29 μονάδων δ. Μετανάστευση: από περίπου +6% στην αρχή → −13% σήμερ. Κάμψη περίπου −19 μονάδων Συνολικά (overall): από περίπου +6% → −26%. Κάμψη περίπου −32 μονάδων

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Στην οικονομία και στο κόστος ζωής: τα δύο πεδία που αγγίζουν άμεσα την καθημερινότητα της εργατικής τάξης και των χαμηλότερων εισοδημάτων, δηλαδή τον πυρήνα της κοινωνικής συμμαχίας του Τραμπ καταγράφονται οι χειρότερες επιδόσεις του (−33% και −41% αντίστοιχα). Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο: ακόμη κι αν η φθορά εμφανίζεται ηπιότερη στους μη-πτυχιούχους, η συνολική του εικόνα υπονομεύεται ακριβώς εκεί όπου κρίνεται η υλική αναπαραγωγή των ψηφοφόρων του.

Προκύπτει έτσι μια δομική αντίφαση. Ο Τραμπ διατηρεί σχετική αντοχή σε ζητήματα όπως το μεταναστευτικό (−13%, η «καλύτερη» επίδοσή του) αλλά χάνει δραματικά έδαφος στα ζητήματα που καθορίζουν το εισόδημα, τις τιμές και το βιοτικό επίπεδο. Με άλλα λόγια, η «μεταναστευτική-ταυτοτική» ατζέντα του αντέχει περισσότερο από την «υλική» του, χωρίς όμως να μπορεί να την υποκαταστήσει.

Το ερώτημα είναι για πόσο μπορεί να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία. Όσο η οικονομία και το κόστος ζωής παραμένουν βαθιά αρνητικά, η σχετική καλύτερη επίδοση στο μεταναστευτικό ΔΕΝ αρκεί για να συγκρατήσει μια πλειοψηφική δυναμική. Η κοινωνική του συμμαχία διαβρώνεται εκ των έσω. Και όταν η διάβρωση αυτή συνδυαστεί με επιδείνωση στις υλικές συνθήκες λόγω του υψηλότερου ενεργειακού κόστους, δεν αποκλείεται να μετατραπεί από σταδιακή φθορά σε ταχύτερη, ακόμη και απότομη, υποχώρηση.