Αξίζουμε άραγε να γιορτάζουμε ακόμα αυτή την ημέρα
Στην Ελλάδα του 2026 η δέσμευση μας έχει τεθεί εδώ και καιρό σε παύση
Φέτος την πρωτομαγιά θέλω να σας κάνω ένα λίγο προβοκατορικο ερώτημα: “Αξίζουμε άραγε να γιορτάζουμε ακόμα αυτή την ημέρα;”
Παρακαλώ δείτε αυτό το ερώτημα ως έναν ειλικρινή απολογισμό του παρόντος και μην το θεωρήσετε προσβολή προς όσους αγωνίστηκαν στο παρελθόν. Δείτε αυτό το ερώτημα με δεδομένο ότι η πρωτομαγιά δεν είναι μια ιστορική ημέρα αλλά μια ημέρα που πρέπει εμφατικά να ανανεώνουμε τη δέσμευση μας ως προς αυτό που πραγματικά πρεσβεύει.
Και να σας πω την αλήθεια, εγώ θεωρώ ότι στην Ελλάδα του 2026 η δέσμευση μας έχει τεθεί εδώ και καιρό σε παύση (δεν λέω ότι έχει χαθεί γιατί αυτό θα έμοιαζε πιο ντετερμινιστικό, ενώ εγώ πιστεύω ότι υπάρχει ελπίδα)….Και για να σας εξηγήσω τι εννοώ παραθέτω μια λίστα από επιχειρήματα:
1. Το 8ωρο ξηλώθηκε — και σχεδόν κανείς δεν παραιτήθηκε: Η Εργατική Πρωτομαγιά γιορτάζει την κατάκτηση του 8ωρου πριν από 140 χρόνια. Παρόλα αυτά, εν έτει 2026 και ενώ η τεχνολογία και η παραγωγικότητα έχουν σε διεθνές επίπεδο εκτοξευτεί, η Ελλάδα πρόσφατα θεσμοθέτησε το 13ωρο επιτυγχάνοντας μια ιστορική οπισθοδρόμηση. Και η απουσία μαζικής αντίδρασης σε αυτή την εξέλιξη μας βαραίνει όλους και αποτελεί μια κοινωνική και εργασιακή καταδίκη.
2. Τα ξεχειλωμένα ωράρια είχαν γίνει η νέα κανονικότητα — ανεπίσημα και σιωπηρά: Πολύ πριν το 13ωρο γίνει νόμος, τα ξεχειλωμένα ωράρια είχαν ήδη γίνει de facto καθεστώς σε ένα περιβάλλον οικονομικής στενότητας και ανασφάλειας. Το 41% των εργαζομένων δήλωσε σε πρόσφατη έρευνα ότι αύξησε ή σχεδιάζει να αυξήσει τις ώρες απασχόλησής του — ποσοστό διπλάσιο σε σχέση με το 2024!! Η κοινωνία είχε αποδεχτεί την απώλεια του 8ωρου πριν ακόμα τη νομιμοποιήσει το κράτος!!
3. Οι εργαζόμενοι έχουν παραιτηθεί από το να διεκδικούν: Στην Ελλάδα του 2026, οι εργαζόμενοι εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι από ποτέ, και λιγότερο πρόθυμοι από ποτέ να αντισταθούν και να διεκδικήσουν συλλογικά. Μόλις το 30% δηλώνει ότι υπάρχει ενεργό σωματείο ή συνδικαλιστική εκπροσώπηση στον χώρο εργασίας, ενώ μόλις το 36% έχει συμμετάσχει σε απεργία ή συλλογική κινητοποίηση.
4. Ένας στους δύο δουλεύει δύο δουλειές για να επιβιώσει: Πάνω από τους μισούς εργαζόμενους στην Ελλάδα — 51% — αναζητά, έχει ήδη βρει ή σκέφτεται να αναζητήσει δεύτερη εργασία για να ανταπεξέλθει στο κόστος ζωής. Για να επιβιώσει δηλαδή. Το εργατικό κίνημα υπήρχε ακριβώς για να διασφαλίζει ότι ένας αξιοπρεπής μισθός σε μία δουλειά αρκεί. Αν χρειάζονται δύο δουλειές και 13 ωρες εχει αποτύχει θεαματικά σε αυτόν τον βασικό στόχο. 5. Η φτώχεια αποτελεί ξεκάθαρη πολιτική επιλογή που δεν αμφισβητείται έντονα: Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ το 27.5% του πληθυσμού διαβιώνει σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ενώ το ποσοστό υποκειμενικής φτώχειας φτάνει το 68.8% και είναι με διαφορά το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τι σημαίνει αυτό;; Ότι οι άνθρωποι εργάζονται και είναι φτωχοί. Και εξακολουθούν να εργάζονται γνωρίζοντας ότι θα εξακολουθούν να αισθάνονται φτωχοί.
6. Η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων βρίσκεται στον πάτο της ΕΕ: Η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων εκτιμάται γύρω στο 70% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, όταν πριν την κρίση ήταν κοντά στο 90-95%. Σε απόλυτους όρους, ο μέσος μισθός του Έλληνα έχει ξεπεραστεί από χώρες που πριν μερικά χρόνια δεν μπορούσαμε να διανοηθούμε ότι θα μας ξεπεράσουν. Το σου είναι να έχουμε τον δεύτερο χαμηλότερο μέσο ετήσιο προσαρμοσμένο μισθό πλήρους απασχόλησης στην ΕΕ (18.000€), πάνω μόνο από τη Βουλγαρία. Και αυτό συμβαίνει ενώ το κόστος ζωής — με χαρακτηριστικο παράδειγμα τον δείκτη τιμών στα supermarket — αυξάνεται ασταμάτητα. Και όμως, οι απώλειες εισοδήματος και η κατακόρυφη μείωση της αγοραστικής μας δύναμης δεν πυροδότησαν κανένα γενικό κίνημα αντίστασης.
7. Εργατικά δυστυχήματα: ανθρωπιστική κρίση χωρίς κοινωνική αντίδραση Το 2025 τουλάχιστον 200 εργαζόμενοι υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους στη δουλειά τους και πάνω από 300 τραυματίστηκαν σοβαρά. Παράλληλα είναι σχεδόν σίγουρο πως οι επίσημες τιμές καταγράφουν μόλις ένα μικρό ποσοστό (ίσως και κάτω του 50%) των εργατικών ατυχημάτων στη χώρα.
8. Συνδικαλισμός με τον Παναγόπουλο;; Ο ελληνικός συνδικαλισμός δεν είναι αδύναμος και υποτονικός τυχαία. Έχει αναπαραχθεί μέσω χρηματοδοτήσεων που εξαρτούν τις οργανώσεις από το κράτος και τους εργοδότες. Έχει κρατήσει ως εκπρόσωπο του τον Παναγόπουλο ακόμα και μετά τις αποκαλυψεις για τα εισοδήματα του! Το αποτέλεσμα; ένας συνδικαλισμός που προωθεί αντί για την αντίσταση ή έστω την αντιπαράθεση την «εργασιακή ειρήνη». Οι απεργίες γίνονται χωρίς διάθεση για αλλαγή. Η κοινωνία παραμένει αμέτοχη ακόμα και αν γίνουν κάποια στιγμή δυναμικές κινητοποιήσεις (όπως έκαναν οι αγρότες)… Οι κινητοποιησεις συναντούν τοίχο από την κυβέρνηση και κανείς δεν θέλει να βγάλει τα τούβλα από τον τοίχο αυτό.
9. Στο δημόσιο διάλογο και την πολιτική αντί για διεκδίκηση εργατικών δικαιωμάτων επικρατούν φωνές μίσους:Το πιο αποκαλυπτικό σύμπτωμα αδυναμίας του εργατικού κινήματος δεν είναι η απάθεια — είναι το ποιοι καταλαμβάνουν το κενό που άφησε. Εκεί που παλαιότερα κυριαρχούσε η ταξική αλληλεγγύη και η συλλογική απαίτηση για δικαιοσύνη, σήμερα επικρατούν φωνές που στρέφουν την οργή ενάντια στους μετανάστες, τους διαφορετικούς, τους «άλλους». Η οικονομική αγωνία δεν βρήκε πολιτική έκφραση στη διεκδίκηση — βρήκε διέξοδο στο μίσος. Βρήκε φωνή σε φανατικους, σε φασίστες, σε θρησκόληπτους…Αυτό είναι μια τεράστια ήττα κάθε εργατικής παράδοσης και μια ήττα που θα υφίσταται καθημερινά ο κάθε ψηφοφόρος και ένθερμος θαυμαστής των ακροδεξιών λαϊκιστών. Και μεγάλη μερίδα έχει και η απέναντι πλευρά που εστιάζει για χρόνια τώρα σε κάθε λογής διαφορετικότητες εκτός από την κυρίαρχη διαφορά μεταξύ φτωχών και πλουσίων ανθρώπων…Και έτσι όσο woke και antiwoke αντζεντες συγκρούονται κάθε φορά για μικροζητηματα οι δείκτες ανισότητας ανεβαίνουν χορεύοντας από χαρά στα ύψη!
10. Η νέα γενιά όχι μόνο δεν διεκδικει αλλά φεύγει:
Σήμερα 3 στους 4 νέους εργαζόμενους βιώνουν επαγγελματική ανασφάλεια και δεν βλέπουν επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα. Και αυτό αντί να φέρει συσπείρωση των νέων φέρνει την ατομική λύση της φυγής: ενας στους δύο περίπου (46%) δηλώνει ότι θέλει να εργαστεί στο εξωτερικό. Και το εργατικό κίνημα παρακολουθεί 15 χρόνια τους νέους να φεύγουν και να μην γυρίζουν πίσω στρώνοντας το έδαφος στα παιδιά που ακόμα πηγαίνουν στο πανεπιστήμιο ή ακόμα και στο σχολείο να αρχίσουν να σκέφτονται πως δεν χρειάζεται να παλέψουν για ένα καλύτερο αύριο… Αυτά είναι χαμένος χρόνος… Θα πάνε στο εξωτερικό και θα πάρουν μαζί τους τα χιλιάδες ευρώ που έχει επενδύσει σε αυτά το ελληνικό κράτος για να τα σπουδάσει αλλά και τη βάση της ηλικιακής πυραμίδας που σε λίγο θα βαρύνει τόσο πολύ στην κορυφή που θα πέσει και θα μας πλακώσει.
Για όλα τα παραπάνω, θεωρώ πως δεν μας αξίζει να γιορτάζουμε την πρωτομαγια business as usual. Καλύτερα ας κοιταχτούμε με ειλικρίνεια στον καθρέφτη. Ας σκεφτούμε αν θελουμε να ξαναδεσμευτουμε σε ότι πραγματικά εκφράζει αυτή η ημέρα.
