Διδάσκοντας το Ολοκαύτωμα

Η 27η Ιανουαρίου επιλέχθηκε ως Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος επειδή κατά την ημέρα αυτή το 1945 τα σοβιετικά στρατεύματα απελευθέρωσαν το Άουσβιτς-Μπιρκενάου, το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης του ναζιστικού καθεστώτος.

Καθιερώθηκε, λοιπόν, η 27η Ιανουαρίου από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την 1η Νοεμβρίου 2005.

Με την υπ. αριθμ. 3218/2004 ομόφωνη απόφαση της Βουλής των Ελλήνων τον Ιανουάριο του 2004 και με το Προεδρικό Διάταγμα 31/2005 καθιερώθηκε και στην Ελλάδα η 27η Ιανουαρίου ως «Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος». (ούτε μάρτυρες, ούτε ήρωες, θύματα!)

Ακολουθώντας την τακτική «φύγε κακό από τα μάτια μου» το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων καθιέρωση την αποστολή εγκυκλίων που αποστέλλονται στα σχολεία, στην καλύτερη περίπτωση δύο μέρες πριν την 27η Ιανουαρίου και υπάρχει η σύσταση να αφιερωθούν λίγες ώρες (συνήθως μία!) για να αναφερθούν οι εκπαιδευτικοί στο Ολοκαύτωμα!

Αυτό είναι τραγικά αντι-εκπαιδευτικό και προσβλητικό για τα θύματα του Ολοκαυτώματος.

Εάν θέλουμε να είμαστε σοβαροί και να τιμούμε όντως τη μνήμη των θυμάτων πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν μας τα εξής:

1. Το Ολοκαύτωμα είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο ιστορικό γεγονός και είναι εντελώς αδύνατο να διδαχτεί σε μία μέρα. Χρειάζεται ως ομαδοσυνεργατικό (με συμμετοχή των μαθητών) project να διδαχτεί σε ιστορικό πλαίσιο. Δεν διδάσκεται ποτέ μόνο του.
2. Η λογοτεχνία, κυρίως μεταφρασμένη αλλά και ελληνική προσφέρεται για τη διδασκαλία του Ολοκαυτώματος σε όλες τις ηλικίες.
3. Η μουσική, η ζωγραφική, η γλυπτική έχουν παραγάγει εξαιρετικά έργα που μπορούν να συγκινήσουν τους μαθητές και τις μαθήτριές μας. Ζητούμε από τους μαθητές να κάνουν playlists από σχετική μουσική, ανθολογίες έργων, πινακοθήκες έργων τέχνης…
4. Ο κινηματογράφος έχει εξαιρετικά παραδείγματα για όλων των ειδών τους θεατές από ανίδεους έως τους σινεφίλ. Η θέαση της ταινίας θα είναι «καθοδηγημένη» και συνεχής (όχι σπαστά), προετοιμάζοντας τα παιδιά με συγκεκριμένες δουλεμένες κατάλληλα εισαγωγές.
5. Σε πολλές πόλεις της χώρας υπάρχουν μνημεία, συναγωγές, γενικώς χνάρια της εβραϊκής παρουσίας. Είναι απαραίτητο να επισκεφθούμε τους τόπους αυτούς και όπου υπάρχουν χώροι λατρείας και μουσεία να γίνει «παιδαγωγική επίσκεψη», δηλαδή καθοδηγημένη θέαση με μπλοκάκια και κινητά στο χέρι, και βεβαίως να ασχοληθούν οι μαθητές στην τάξη με αυτά που θα τους έχουμε ετοιμάσει ως εργασία. Μία καλή πρακτική είναι η παρουσίαση ενός αντικειμένου που άρεσε στους μαθητές. Με την πρακτική αυτή τα παιδιά εμπλέκονται όχι μόνο γνωστικά αλλά και συναισθηματικά.
6. Η παρουσία ανθρώπων στην τάξη που σχετίζονται με το Ολοκαύτωμα είτε ως ιστορικοί είτε ως επιζώντες πρώτης ή δεύτερης γενιάς είναι πολύ σημαντικό «παιδαγωγικό συμβάν» και όσο ακόμη ζουν είναι πολύ σημαντικό να αποτελέσουν κομμάτι του project μας.
7. Η ανάγνωση μαρτυριών κρατουμένων πρέπει να γίνεται με πολλή προσοχή. Πάντοτε εντάσσοντάς τες στο ιστορικό τους πλαίσιο.
8. Μαρτυρίες υπάρχουν τόσο χαρτώα όσο και ψηφιακά. Καθοδηγούμε τα παιδιά να βρουν κατάλληλες και να τις παρουσιάσουν στην τάξη.
9. Για να γίνουν όλα αυτά πρέπει οι εκπαιδευτικοί να είναι ενημερωμένοι: να έχουν διαβάσει, να έχουν στοχαστεί πάνω στο θέμα και να προσφέρουν τις πληροφορίες με τις κατάλληλες παιδαγωγικές μεθόδους.

Όταν το Υπουργείο προκηρύσσει διαγωνισμό ταινιών πώς ακριβώς φαντάζεται ότι θα δουλέψουν οι μαθητές; Χωρίς μάθηση, χωρίς καθοδήγηση από τους εκπαιδευτικούς; Ο κινηματογράφος είναι τέχνη απαιτητική, πολυτροπική και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.

Είναι όμως αντικείμενο μαθητείας όχι προχειρότητα με τα κινητά και με πληροφορίες ΜΟΝΟ από το διαδίκτυο.

Στην ιστοσελίδα: https://ww2istories.gr/ ιστορίες για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Εκπαιδευτική ιστοσελίδα: Διδακτικά σενάρια για το Γυμνάσιο και την Α’ Λυκείου, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βρουν πλούσιο πολυτροπικό υλικό για τη διδασκαλία του Ολοκαυτώματος. Όχι όμως σε μία ώρα.