Δημοσιογραφία σε αμφισβήτηση

Η δημοσιογραφία των εντυπώσεων έρχεται να υποσκελίσει την έρευνα, τα άρθρα γνώμης και τα δοκίμια σε τέτοιο βαθμό που η ποιότητα να καθίσταται πλέον ξεπερασμένη.

Οι μεγαλύτεροι ποιητές, λογοτέχνες, φιλόσοφοι, επιστήμονες, αν κανείς ανατρέξει στο βιογραφικό τους, θα παρατηρήσει πως σε μεγάλο βαθμό έχουν εμπλακεί με τον κόσμο του ημερήσιου τύπου και της δημοσιογραφίας ως αρθρογράφοι. Οι εφημερίδες και αργότερα το ραδιόφωνο ήταν το όχημα για να διαβαστούν άρθρα γνώμης, μυθιστορήματα ή διηγήματα από ένα ευρύ κοινό που βοηθούσε αργότερα στην εδραίωση και την επιτυχία ενός συγγραφέα.

Η αγαπημένη συνήθεια της αγοράς εφημερίδας και περιοδικών ανέδειξε πραγματικά επιφανείς γραφιάδες μιας και ο ανταγωνισμός είχε ως αποτέλεσμα την υψηλή ποιότητα στις εκδόσεις με κάποια περιοδικά να έχουν αφήσει ιστορία με την υψηλή αισθητική, τις φωτογραφίες, συνεντεύξεις και άρθρα τους. Η αποκάλυψη των μεγαλύτερων σκανδάλων, η αποτύπωση πολέμων, η ανάδειξη θεμάτων που έφεραν αλλαγές, πολιτικές παραιτήσεις, κατάργηση νόμων ξεκινούμε από την ερευνητική δημοσιογραφία.

Οι επαγγελματίες του είδους που διέπρεπαν μέσο της πένας τους, είχαν φανατικούς αναγνώστες και επηρέαζαν την γνώμη χιλιάδων ανθρώπων, βρίσκονται σήμερα σε δεινή θέση, σχεδόν στο περιθώριο, έπειτα από την επικράτηση των influencer, του TikTok και της εικονικής πραγματικότητας.

Η νέα συνθήκη δείχνει να είναι δύσκολη για την παραδοσιακή δημοσιογραφία που απαιτεί χρόνο προετοιμασίας, έρευνα, εμπεριστατωμένες απόψεις και συνεντεύξεις. Η εποχή μας επιβάλει την ταχύτητα, το άγχος της αποκλειστικότητας, την πρόκληση του σοκ. Τα βίντεο και οι φωτογραφίες είναι κυρίαρχες ως ντοκουμέντο ενός περιστατικού. Με την βελτίωση της τεχνολογίας στα κινητά τηλέφωνα, η πληροφορία μπορεί να μεταδοθεί ζωντανά χωρίς να χρειάζεται η μεταφορά τηλεοπτικού συνεργείου με ογκώδη εξοπλισμό αλλά ούτε και η εμπεριστατωμένη ανάλυση του επαγγελματία. Το ευρύ κοινό θα ικανοποιηθεί παρακολουθώντας κάποια ειδησεογραφικά βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανάμεσα στα άλλα που αφορούν τα χόμπι, ζώδια, μαγειρική, κουτσομπολιά, τραγούδια, Trent, ταξίδια, διακοπές και προτάσεις για έξοδο.

Οι μεγαλύτερες εφημερίδες παγκοσμίως δημιουργούν σύντομα βίντεο μιας είδησης, τα οποία λειτουργούν ως κίνητρο για να διαβάσει ο θεατής στην συνέχεια ολόκληρο το άρθρο στο λινκ που παρέχεται από το εκάστοτε μέσο. Είναι τόσο μεγάλη η αλλαγή νοοτροπίας από το κείμενο στην εικόνα που τα σύντομα βίντεο και οι φωτογραφίες τις περισσότερες φορές καλύπτουν τον αναγνώστη που δεν θα μπει στην διαδικασία να διαβάσει την είδηση.

Το φαινόμενο παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις στο Facebook που οι χρήστες θα αρκεστούν στην σύντομη παράγραφο του πόστ χωρίς να ανοίξουν το λινκ του άρθρου ή θα μείνουν στον τίτλο με αποτέλεσμα να έχουν λάβει είτε ελλιπή είτε λάθος πληροφορία. Αυτό είναι εμφανές στα σχόλια δημοσιεύσεων όπου γίνεται κατανοητό πως αρκετοί σχολιαστές είναι εντελώς εκτός θέματος ή έχουν καταλάβει κάτι εντελώς διαφορετικό σε σχέση με το πραγματικό γεγονός, διότι δεν έχουν διαβάσει την είδηση, δεν την έχουν διασταυρώσει, δεν προχώρησαν σε εις βάθος έρευνα και αναζήτηση κειμένων, αρκούμενοι σε ένα σύντομο βίντεο.

Τα fake news δεν είναι φαινόμενο της εποχής. Από την αρχή της ανάπτυξης του πολιτισμού η προπαγάνδα έπαιξε καθοριστικό ρόλο και χρησιμοποιήθηκε από πολιτικούς και βασιλιάδες. Στην σημερινή εποχή είναι που λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο μιας και καλείται να επηρεάσει την γνώμη ανθρώπων που βρίσκονται συνεχώς συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο σκρολάροντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φτάνοντας να γίνουν παθητικοί αποδέκτες – θεατές δεκάδων πληροφοριών και εικόνων μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο.

Η τεχνολογία δεν μας αφήνει να αναπνεύσουμε, η κατανάλωση είναι συνεχής, η πίεση για παραγωγή περιεχομένου έχει επιπτώσεις ακόμα και στην υγεία, οι influencer χρειάζεται να εφεύρουν ιδέες για να είναι στην επικαιρότητα, τα ΜΜΕ πρέπει να προσαρμοστούν, η ποιότητα χάνει έναντι της ποσότητας με το διαδίκτυο να χτίζει αυτοκρατορίες που πλουτίζουν από νέες εφαρμογές με τα παραδοσιακά ΜΜΕ να τίθενται στο περιθώριο με τον μεγάλο χαμένο να είναι ο ημερήσιος τύπος. Στους δρόμους που άλλοτε έβρισκε κανείς δεκάδες περίπτερα με κρεμασμένες εφημερίδες που ο περαστικός σταματούσε να διαβάσει, σήμερα υπάρχουν ελάχιστα εναπομείναντα σημεία διανομής έντυπου τύπου με ελάχιστα πλέον περιοδικά και εφημερίδες που αξίζει να διαβαστούν.