Είναι τελικά οι γυναίκες ίσες με τους άνδρες;

Κυριακή 8 Μαρτίου. Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Η ημέρα ξημέρωσε βρίσκοντάς με να σπεύδω για μια υπόθεση ενδοοικογενειακής βίας – μια υπόθεση που, απ’ ό,τι διαφαίνεται, είναι δύσκολη και περίπλοκη. «Ω, ποια συγχρονικότις!», σκέφτηκα.

Ο Carl Jung θα περιέγραφε το γεγονός ως την ταυτόχρονη εμφάνιση δύο ή περισσότερων συμβάντων που μοιάζουν να συνδέονται νοηματικά μεταξύ τους, χωρίς να υπάρχει εμφανής αιτιώδης σχέση. Ισχύει άραγε;

Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά δεδομένα του ΟΗΕ και ειδικότερα με την Έκθεση «Διασφάλιση και Ενίσχυση της Πρόσβασης όλων των Γυναικών και Κοριτσιών στη Δικαιοσύνη (Ensuring and Strengthening Access to Justice for all Women and Girls)», παγκοσμίως οι γυναίκες απολαμβάνουν μόλις το 64% των νομικών δικαιωμάτων που απολαμβάνουν οι άνδρες.

Παρά τις δεκαετίες προόδου και τις σημαντικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, καμία χώρα στον κόσμο δεν έχει επιτύχει πλήρη νομική ισότητα μεταξύ των φύλων. Από την ασφάλεια μέχρι την εκπαίδευση, από την εργασία μέχρι την οικογενειακή ζωή, το θεσμικό αυτό κενό επηρεάζει καθοριστικά την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας των γυναικών.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σε περισσότερες από τις μισές χώρες του κόσμου, οι νομοθεσίες για τον βιασμό δεν βασίζονται ακόμη στην αρχή της συναίνεσης. Σχεδόν τρεις στις τέσσερις χώρες επιτρέπουν ακόμη, άμεσα ή έμμεσα, τον εξαναγκασμό κοριτσιών σε γάμο. Σε ποσοστό περίπου 44% των κρατών δεν κατοχυρώνεται νομικά η ίση αμοιβή για ίση εργασία.

Σε πολλές έννομες τάξεις οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην ιδιοκτησία περιουσίας, στη λύση του γάμου, στη μεταβίβαση ιθαγένειας στα παιδιά τους ή ακόμη και στο δικαίωμα να εργάζονται, να μετακινούνται ή να λαμβάνουν οικονομικές αποφάσεις χωρίς την άδεια του συζύγου τους.

Και ακόμη κι εκεί όπου οι νόμοι έχουν αλλάξει, η πραγματικότητα συχνά παραμένει διαφορετική. Ο κοινωνικός στιγματισμός, ο φόβος, οι ανεπαρκείς θεσμοί και η δυσκολία πρόσβασης στη δικαιοσύνη κρατούν πολλές γυναίκες μακριά από την προστασία που θεωρητικά τους παρέχει ο νόμος. Ταυτόχρονα, νέες μορφές βίας αναδύονται: η ψηφιακή κακοποίηση, η διαδικτυακή παρενόχληση και η σεξουαλική βία σε συνθήκες ένοπλων συγκρούσεων αυξάνονται με ανησυχητικούς ρυθμούς.

Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, λοιπόν, και διερωτώμαι φωναχτά: πώς ένας ακόμη έρωτας κατέληξε σε ένα παιχνίδι κυριαρχίας και εξουσίασης; Πώς τα διαχρονικά μοτίβα που ταλανίζουν τα φύλα –και εν γένει την ανθρώπινη φύση– εξακολουθούν να επιβιώνουν; Και πότε οι άνθρωποι θα μάθουμε να αγαπάμε όχι από ανάγκη, αλλά από επιλογή;

Διάβασα κάπου πρόσφατα κάτι εύστοχο: «Οι άνθρωποι κάνουν πολέμους γιατί δεν ξέρουν να αγαπούν». Δεν ελπίζω πια στις παγκόσμιες ημέρες. Ποντάρω μονάχα στην αγάπη. Στη φωτογραφία: γυναίκες στην Ελλάδα να ψηφίζουν για πρώτη φορά καθολικά τη δεκαετία του ’50.