Ένα αντίο για την Πάολα
Η απουσία της σηματοδοτεί πραγματικά ένα τέλος εποχής
Από σήμερα το ΛΟΑΤΚΙ κίνημα στην Ελλάδα δεν θα είναι ποτέ ξανά το ίδιο.
Μπορεί η υποψηφιότητα της για πρόεδρος της Δημοκρατίας να ήταν ένα πρωταπριλιάτικο αστείο εφημερίδας η ίδια όμως όχι απλά έγραψε ιστορία, έγινε η ιστορία για όλους εκείνους που αναζητούν να ζήσουν ελεύθεροι, με τον τρόπο που θέλουν κι όχι με αυτόν που η κοινωνία τους επιβάλει.
Χωρίς την ευκολία του διαδικτύου, σε μια κοινωνία υποκριτική και συντηρητική σπάνιζαν τα πρόσωπα με τα οποία θα μπορούσε να ταυτιστεί ένα ΛΟΑΤΚΙ παιδί την δεκαετία του 1990.
Είχα μείνει έκπληκτος όταν είδα για πρώτη φορά στην τηλεόραση τον Γρηγόρη Βαλιανάτο να μιλάει ανοιχτά για την ομοφυλοφιλία, θαύμαζα το θάρρος την Ειρήνης Πετροπούλου, την ομορφιά της Τζένη Χειλουδάκη και τον τσαμπουκά της Πάολας.
Στον εφηβικό μικρόκοσμο ενός τρομαγμένου γκέι αγοριού οι παρουσίες αυτές ήταν σωσίβιο επιβίωσης.
Θυμάμαι τον συγκροτημένο λόγο της Πάολας σε κάθε συνέντευξη της από την Μαλβίνα Κάραλη και το Θάνο Αλεξανδρή μέχρι το Πρωτοδικείο της Μιχαλονάκου. Δεν μασούσε τα λόγια της και το κυριότερο δεν άφηνε κανέναν ποτέ να την κάνει να νιώσει μειονεκτικά για την ύπαρξη και τα πιστεύω της. Ήταν ερωτική, αγωνίστρια, απενοχοποιημένη και αυτό ήταν η σημαντικότερη κατάθεση της στο ΛΟΑΤΚΙ κίνημα.
Το περιοδικό «Κράξιμο» που εξέδιδε ήταν μια μίξη διανόησης καύλας και επανάστασης το οποίο με τους ταλαντούχους και αξιόλογους συνεργάτες που το στήριζαν άφησε εποχή. Ποιος άλλος μπορεί να καυχηθεί ότι έκανε παρέα με τον Ταχτσή, μιλούσε στο τηλέφωνο με την Μελίνα, τον σκιτσάρισε ο Δημήτρης Παπαϊωάννου, γνώρισε την Κατερίνα Γώγου και ενέπνευσε τον Τζίμη Πανούση να γράψει το «Ένα τραγούδι για το χειμώνα.
Σε ένα ταξίδι στην Αθήνα ήταν που μου δόθηκε η ευκαιρία να την γνωρίσω. Ένιωσα δέος. Η ίδια ήταν απλή και όπως πάντα ιδιαίτερα φιλόξενη. Σε ρωτούσε αν θέλεις να πιείς κάτι, αν θέλεις να φας, αν νιώθεις άνετα εκεί που κάθεσαι. Το τηλέφωνο χτυπούσε, μια παρέα συγκεντρώθηκε στο σαλόνι και αυτό που με εντυπωσίασε από την πρώτη στιγμή ήταν η ευφράδεια και η οξυδέρκεια της.
Η Πάολα δεν φοβήθηκε ποτέ να τσαλακωθεί. Θα έλεγε την άποψή της με κάθε κόστος. Δεν φοβήθηκε ούτε τις συγκρούσεις. Μάλιστα κάποτε μου είχε πει πως αν ένας άνθρωπος δεν έχει διαφωνίες και εχθρούς τότε τι σόι άνθρωπος μπορεί να είναι. Μου χάρισε κάποια τεύχη από το Κράξιμο που δεν τα είχα στην συλλογή μου.
Τα επόμενα χρόνια συναντιόμασταν στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη, διαφωνούσαμε, μαλώναμε και ξέραμε πότε πρέπει να δώσουμε έναν κοινό αγώνα. Η Πάολα ήταν πάντα έτοιμη να στηρίξει αλλά και να έρθει σε ρήξη με όλους με όλα. Ασχολήθηκε με το αντιρατσιστικό, το αναρχικό και το ΛΟΑΤΚΙ κίνημα για 50 χρόνια.
Τα κουηράκια «αυτά τα παιδιά» όπως τα αποκαλούσε έλεγε πως την αγαπούν πολύ. Δεν είχε άδικο.
Η νέα γενιά αναζητούσε τα πρότυπα της, έψαχνε για πατήματα και η Πάολα ήταν Φάρος σε όλα. Διοργάνωσε τα πρώτα Pride party της Αθήνας προπομπός των φεστιβάλ υπερηφάνειας, ήταν εκδότρια, αγωνίστρια, είχε μια μικρή εμπλοκή στην πολιτική όλα όμως με τους δικούς της όρους.
Την είχα πιέσει να αξιοποιήσει το αρχείο της. Με είχε βρίσει αλλά τελικά το έκανε. Εσύ μου έβαλες την ιδέα και καλά έκανες έλεγε. Αναγνώριζε αυτούς που την εκτιμούσαν, πίστευε στην φιλία και οι φίλοι αποδείχθηκε πως την στήριξαν ως το τέλος. Οι φωτογραφίες της αυτές που τους είχα δώσει τον τίτλο «Τα αγόρια της Πάολα» ευτύχησαν να ταξιδέψουν στο Λονδίνο (την έκθεση επισκέφθηκε η Μπιορκ), το Βερολίνο, στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης (MOMUS)στην Θεσσαλονίκη και να λογοκριθούν στην Κύπρο.
Ένας συλλογικός τόμος, αφιέρωμα στο Κράξιμο σε επιμέλεια Άρη Μπατσιούλα κυκλοφόρησε αλλά οι συγκυρίες ήταν τέτοιες ώστε να μην επανεκδοθεί και να περάσει γρήγορα στην λήθη παρά το αξιόλογο περιεχόμενο. Όλα τα τεύχη με την άδεια της υπάρχουν ελεύθεkρα σε ψηφιακή μορφή (https://prismalgbt.gr/lgbtarchive/to-kraximo/) . Το πιο πρωτοποριακό και ερωτικό περιοδικό της δεκαετίας του 1990 είναι ελεύθερα προσβάσιμο σε όλους.
Από τις πιο αξιόλογες πρωτοβουλίες ήταν τα ντοκιμαντέρ της, κάποια από τα οποία κυκλοφορούν ελεύθερα στο διαδίκτυο, ενώ άλλα έχουν προβληθεί σε δεκάδες φεστιβάλ και εκδηλώσεις ενώ έχουν τιμηθεί και με πολλά βραβεία.
Το 2015 αποφασίζει να κάνει μια ταινία για τα Καλιαρντά. Η ομάδα έχει ολοκληρώσει τα γυρίσματα στην Αθήνα και αποφασίζει να ανέβει προς το Βορρά. Το συζητάμε και της προτείνω να μιλήσει με το Θωμά Κοροβίνη, τον Γιάννη Παλαμιώτη και φυσικά με την Νανά. Η ίδια μου προτείνει να συμμετέχω. Το έκανα με μεγάλη μου χαρά.
Στο τέλος του γυρίσματος την ρωτάω αν είναι ευχαριστημένη. «Ήρθα μέχρι εδώ και δεν θα δω τον Χριστιανόπουλο;» μου λέει. Ο κύριος Ντίνος την εκτιμούσε βαθύτατα αλλά δεν δεχόταν επισκέψεις. Αποφασίζω αυθόρμητα και του τηλεφωνώ. Ήταν στα κέφια του. Μου εκφράζει την εκτίμηση του στο πρόσωπο της και μου προτείνει να περάσουμε από το σπίτι του.
Έτσι γεννήθηκε η τελευταία συνέντευξη που έδωσε ο Ντίνος Χριστιανόπουλος και αποτέλεσε ξεχωριστή ταινία. Το κύκνειο άσμα της θαρρείς και ήταν προφητικό να είναι οι «Πικροδάφνες» μια υπέροχη πολυβραβευμένη ταινία στην οποία συμμετέχει η ίδια η Μπέττυ Βακαλίδου και η Εύα Κουμαριανού οι οποίες συναντιούνται ένα βράδι και αφηγούνται αναμνήσεις καθώς κάνουν βόλτα στην Λ. Συγγρού.
Στην τελευταία μας συνάντηση παρέα με τον Αντώνη Μποσκοΐτη την απασχολούσε μεταξύ άλλων τι θα άφηνε πίσω της. Πράγματι η παρακαταθήκη της Πάολα είναι σπουδαία. Ποιητική συλλογή από τις εκδόσεις Οδός Πανός, φωτογραφίες, ντοκιμαντέρ, δεκάδες συνεντεύξεις, κινηματικοί αγώνες, gay οδηγός στα 90s, τα πάρτι, το Κράξιμο.
Καθόλου τυχαίο που δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι εκφράζουν σήμερα την αγάπη και την ευγνωμοσύνη τους.
Άνθρωποι σαν την Παόλα είναι σπάνιοι και η απουσία της είναι πραγματικά ένα τέλος εποχής.
